Romantyzm Moniuszko

Porozmawiajmy o Stanisławie Moniuszce

Karol Furtak

porozmawiajmy-o-stanislawie-moniuszce
S. Moniuszko - grafika autorstwa M. Skorwidera; http://savethemusic.eu/sklep

Oczywiście nie można wydzielać "na siłę" Moniuszki z kategorii "Narodowego Wieszcza", ale dzięki choćby pracy Agnieszki Topolskiej wiemy już, że etykieta ta nie jest jednowektorową, prostą kategorią znaczeniową. 

Jak słusznie zauważyła jedna z autorek publikowanych w tym numerze artykułów, Rok Moniuszkowski powinien być przyczynkiem do podjęcia szeroko zakrojonych badań nad dziełem tego kompozytora. Dlatego też zrodziła się myśl, by spróbować przyjrzeć się aspektom twórczości Moniuszki z perspektywy ogólnoeuropejskiej. Okazuje się wówczas, że nie był on tylko prowincjonalnym kompozytorem hermetycznie tworzącym ku pokrzepieniu serc. Jego twórczość nabiera w takim ujęciu uniwersalnych wartości, których echem jest szereg sięgających dalej niż wiek XIX przejawów życia muzycznego. O Moniuszce piszą w tym numerze przede wszystkim muzycy. To także sposób na odszukanie w jego dorobku pierwiastków uciekających od przyjętego na ogół wąskiego postrzegania go przez pryzmat ideałów pozytywistycznych. Dzięki temu, w marcowym wydaniu MEAKULTURY przeczytają Państwo o materii muzycznej, ale i o jej walorach społecznych, edukacyjnych, psychologicznych itd. 

W dziale Felietony swoimi przemyśleniami podzielili się z Państwem Dorota Relidzyńska i Jacek Szymański. Autorka skupiła się na zjawisku domowego muzykowania i wspólnego śpiewania nie tylko w czasach kompozytora, ale i w dobie XXI wieku - tekst więc pokazuje jak zmieniło się przez 200 lat podejście do tego niezwykle istotnego, zdaniem autorki, nawyku społecznego. Z kolei Jacek Szymański, z perspektywy śpiewaka mierzy się z często powtarzanymi zarzutami wobec wokalnych kompozycji Moniuszki i polemizuje z argumentami o ich awokalności. 

Osobiście miałem okazję rozmawiać z dwoma dyrgentami, którym bardzo bliski jest temat Halki, a w zasadzie Halek  zarówno tej warszawskiej, jak i jej wileńskiej, pierwotnej wersji. O przemyśleniach Maestro Piotra Wajraka i Marcina Sompolińskiego dotyczących nie tylko samej opery, ale w ogóle postrzegania Moniuszki we współczesnym społeczeństwie, można przeczytać więc w dziale Wywiady. 

W Recenzjach Agnieszka Nowok-Zych i Paweł Bocian podejmują dwa istotne tematy związane ze współczesną recepcją dzieł Moniuszki. Pierwszym z nich jest konwencjonalność operowych produkcji Wieszcza omówiona przy okazji wizyty na wznowieniu opery Straszny Dwór w bytomskiej Operze Śląskiej według reżyserii W. Ochmana; drugim zaś teza o znacznie szerszych horyzontach muzycznych kompozytora, aniżeli jedynie mazury, krakowiaki i polonezy, która na światło dzienne wypłynęła przy okazji zeszłorocznej premiery płyty Widma z kantatą Moniuszki do słów Adama Mickiewicza wydanej przez NFM we Wrocławiu pod batutą Maestro Andrzeja Kosendiaka (płytę nagrodzono Fryderykiem). 

W dziale publikacje przeczytają Państwo o echu pieśni Moniuszkowskich w literaturze fortepianowej przełomu XIX i XX wieku. Szymon Atys analizuje w nim transkrypcje i parafrazy fortepianowe tychże napisane przez Henryka Melcera-Szczawińskiego. Iwona Sawulska z kolei skupia się na kulturowym fenomenie pieśni Moniuszki  nie tylko z perspektywy wewnętrznej kultury polskiej, ale i z punktu widzenia kultury europejskiej. 

Dzięki Edukatorni i Ewie Kuszewskiej przekonają się Państwo, dlaczego utwory Moniuszki stanowią tak ważny z perspektywy rozwoju dziecka materiał muzyczny i jak wykorzystywać je nie tylko w zabawie, ale i w procesie wspomagania rozwoju najmłodszych melomanów. Drugi artykuł w tym dziale poświęcony jest kwartetom smyczkowym kompozytora i ich walorom artystycznym oraz społeczno-edukacyjnym  jego autorką jest skrzypaczka, Katarzyna Boniecka. 

W dziale Kosmopolita Ignacy Zalewski wypowiada sie o Parii Moniuszki, operze zupełnie nie-polskiej i o przyczynach tak rzadkiej eksploatacji tego tytułu na polskiej scenie operowej. 

Na koniec rekomendujemy program bydgoskiej Opery Nova poświęcony 200. rocznicy obchodów urodzin Moniuszki i jubileuszową edycję Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. S. Moniuszki w Teatrze Wielkim  Operze Narodowej. 

Życząc miłej lektury, serdecznie nakłaniam, by pozbywszy się utartych schematów myślowych, choć "rzucić okiem" na muzykę Stanisława Moniuszki tak, jak patrzymy na dzieło Mozarta, Beethovena itd  no i oczywiście by rozmawiać. Bo nawet setki artykułów nie zmienią skostniałych już przekonań, a szczera wymiana opinii i myśli o Stanisławie Moniuszce, jak najbardziej! 

 

Spis treści numeru Porozmawiajmy o Stanisławie Moniuszce

Felietony

Jacek Szymański, Po co śpiewać dziś utwory Stanisława Moniuszko

Dorota Relidzyńska,

Śpiewanie to obciach. Szymanowska, Kurpiński, Lessel... Moniuszko. Śpiewnik domowy

Wywiady

Marcin Sompoliński/ K. Furtak, Moniuszkę wtłoczono w sztywne ramy i zamknięto w „cepeliowskim” idiomie

Piotr Wajrak/ K. Furtak, Tradycyjna "Halka" nie istnieje!

Recenzje

Agnieszka Nowok – Zych, Patriotyczny balans…

Paweł Bocian, „Widma” pod batutą Andrzeja Kosendiaka z Wrocław Baroque Orchestra

Publikacje

Iwona Sawulska, Fenomen „Śpiewników domowych”

Szymon Atys, Moniuszko wirtuozowski. O parafrazach fortepianowych Henryka Melcera-Szczawińskiego

Edukatornia

Katarzyna Boniecka, Kwartety niedoceniane

Ewa Kuszewska, Moniuszko oswojony

Kosmopolita

Ignacy Zalewski, Czekając na pariasa. Kilka słów o przyczynach zapomnienia „Parii” Moniuszki

Rekomendacje

Konkurs Moniuszkowski czyli wielkie śpiewanie w Warszawie

Rok Moniuszkowski w Operze Nova

 

Opublikowano: 2019-03-27

Przewiń do góry lub wróć do poprzedniej strony.

Przeczytaj również

Wypowiedz się

Opinie mogą dodawać tylko zarejestrowani użytkownicy.

logowanie i rejestracja
Wydanie 285