Świat instrumentów muzycznych to kraina przebogata, barwna, zaskakująca, w której warto się zanurzyć i buszować, bez względu na wiek i wykształcenie. Tu można do woli badać i porównywać kształty, kolory, brzmienia instrumentów, o których nawet się nie słyszało, a czasem owszem, słyszało się, ale nie wiedziało zbyt dużo o jego historii. Po tej ogromnej krainie potrzeba dobrego przewodnika. Bezbłędnie przygotowanego merytorycznie, ale jednocześnie przyjaznego, odpowiadającego na różne potrzeby ciekawskich odkrywców. Takim właśnie narzędziem jest INSTRUMENTOWNIK – unikatowy przewodnik po instrumentach wydany przez Fundację MEAKULTURA w ramach kampanii społecznej Save the Music.
To nowoczesna, interaktywna forma podręcznika z instrumentami muzycznymi, zawierająca zestaw edukacyjnych kart, rozbudowaną platformę internetową i szereg materiałów dodatkowych. Stanowi rodzaj unikatowego podręcznika o instrumentach muzycznych, wraz z przykładami brzmień (kody QR).
Talia 120 kart (nie licząc dodatków) jest podzielonych na sześć grup: pięć z nich stworzono na podstawie tzw. klasyfikacji Hornbostela-Sachsa, a szósta to „Rozmaitości”. Na kartach pierwszych pięciu grup znajduje się rysunek przedstawiający instrument i pięć krótkich informacji: fakt, ciekawostka, ambasador (np. kompozytor lub wykonawca), pochodzenie nazwy, przykład muzyczny. Na odwrocie – ilustracja osoby grającej na danym instrumencie i kod QR przekierowujący do nagrania z orientacyjnym brzmieniem danego instrumentu. Z kart z grupy „Rozmaitości” można dowiedzieć się więcej np. o zespołach muzycznych czy akcesoriach.
Rozszerzone treści można znaleźć na zintegrowanej platformie internetowej. Znajdują się tutaj karty internetowe dla dociekliwych, z których można dowiedzieć się więcej o nazwie instrumentu, historii, budowie, odmianach, o tym, czy dany instrument transponuje, technice gry na instrumencie, ambasadorach, a także znajdują się kolejne ciekawostki na temat instrumentu i przykłady muzyczne.
Nowe pomysły na wykorzystanie kart znajdują się w zakładce „Rozwojownik”. Skorzystać z nich mogą zarówno nauczyciele, rodzice, jak i terapeuci. Ukazane na stronie gotowe scenariusze lekcji dla uczniów różnych etapów edukacyjnych zawierają ciekawe przykłady muzyczne, poszerzające muzyczną wiedzę dzieci na etapie szkolnym i przedszkolnym, karty pracy czy przykłady sugerowanych prac domowych. Wśród nich znajdziemy propozycje z różnymi wariantami dla poszczególnych grup wiekowych.
Dla przedszkolaków (autorka: Martyna Śliwińska):
- JAK POWSTAJE DŹWIĘK? – głównym celem zajęć jest wprowadzenie dzieci przedszkolnych w świat instrumentów muzycznych poprzez poznanie sposobów wydobywania dźwięku oraz rozwijanie zainteresowania muzyką;
- PORZĄDKUJEMY INSTRUMENTY DĘTE, STRUNOWE, PERKUSYJNE – podczas zajęć dzieci zapoznają się z podstawowym podziałem instrumentów muzycznych oraz rozwijają umiejętności klasyfikowania poprzez działanie;
- RODZINY INSTRUMENTÓW W RUCHU – CIAŁO SŁUCHA MUZYKI – utrwalenie podziału instrumentów na rodziny poprzez aktywność ruchową oraz łączenie bodźców słuchowych, wzrokowych i kinestetycznych.
Dla uczniów klas II–VI szkoły podstawowej (autor: dr Mateusz Ryczek):
- POZNAJEMY INSTRUMENTY. DYRYGUJ I BAW SIĘ DŹWIĘKAMI! – rozwijanie kompetencji muzycznych, społecznych oraz myślenia abstrakcyjnego poprzez poznawanie instrumentów muzycznych oraz twórczą zabawę dźwiękiem z wykorzystaniem kart INSTRUMENTOWNIKA.
Dla uczniów klas IV–VII szkoły podstawowej (autorka: Ewelina Grygier):
- SCHEMAT SCENARIUSZA WZORCOWEGO LEKCJI;
- ZESPOŁY WYKONAWCZE;
- AMBASADOROWIE INSTRUMENTÓW;
- RODZINY INSTRUMENTÓW MUZYCZNYCH;
- NIETYPOWE INSTRUMENTY.
Dla uczniów szkół muzycznych (autorka: dr hab. Barbara Mielcarek-Krzyżanowska):
- INSTRUMENTY – NARZĘDZIA DO TWORZENIA MUZYKI – poznanie i utrwalenie wiedzy z zakresu instrumentoznawstwa ze szczególnym uwzględnieniem funkcji instrumentów muzycznych oraz ich roli w kształtowaniu barwy i ekspresji muzycznej.
Karty mogą być też wykorzystane przez psychologów oraz terapeutów (np. arteterapeutów czy muzykoterapeutów), będą użyteczne w pracy z dziećmi w spektrum autyzmu, dziećmi wycofanymi (nieśmiałymi), z osobami z zaburzeniami w zakresie procesów poznawczych (np. uwagowych, jak w ADHD). Na stronie znajdują się gotowe scenariusze zajęć terapeutycznych z użyciem INSTRUMENTOWNIKA:
- INSTRUMENTY I EMOCJE W MUZYCE – celem jest wprowadzenie uczniów w świat instrumentów muzycznych oraz rozwijanie umiejętności rozpoznawania emocji w muzyce (autorka: mgr Aneta Krzemien);
- MUZYKA OPOWIADA HISTORIĘ – rozwijanie umiejętności rozpoznawania i wyrażania emocji poprzez muzykę i opowiadanie historii (autorka: mgr Aneta Krzemien).
W pracy terapeutycznej sprawdzą się również gry, mogące służyć przełamaniu oporu społecznego, skonfrontowaniu się z własnymi i cudzymi emocjami, sięgnięciu do nich i ich analizie w sytuacjach życiowych:
- EMOCJONY (autor: Wojciech Strzelecki);
- KALAMBURY (autor: Wojciech Strzelecki).
Są tu też propozycje scenariuszy zajęć dodatkowych, np. w domach kultury czy świetlicach:
- GRAMY INSTRUMENTY (autorka: Nina Kodorska) – rozwijanie percepcji słuchowej oraz utrwalanie wiedzy na temat instrumentów muzycznych i ich podziału na rodziny poprzez aktywność ruchową i pracę z głosem;
- MUZABUS (autorzy: Tadzik Sulej, Aleksandra Sulej) – zabawa ta może stanowić zakończenie każdej lekcji poświęconej instrumentom muzycznym lub zagadnieniom barwy dźwięku. Może być realizowana w formule grupa przeciwko grupie lub jako zadanie punktowane (np. „plusy za aktywność”);
- 10 PYTAŃ (autorzy: Franek i Jaś Krzyżanowscy) – jedna osoba losuje kartę z instrumentem, a przeciwnik lub drużyna przeciwna próbuje odgadnąć, jaki to instrument, zadając pytania zamknięte (tak/nie).
INSTRUMENTOWNIK to również świetny sposób na wspólne spędzanie czasu w domu. Na stronie znajdują się propozycje gier:
- ZAGRAJKA (autorzy: zespół Fundacji MEAKULTURA) – przy okazji rozrywki i rywalizacji dzieci z dorosłymi, gra dostarcza wiedzy o instrumentach muzycznych, wykonawcach i historii muzyki;
- INSTRUMENTOWNIK IDZIE Z NAMI (autorka: Marta Wodzińska) – pomysł na aktywności z kartami poza domem, podczas koncertów czy innych rodzinnych wyjść.
INSTRUMENTOWNIK zakłada popularyzowanie wiedzy muzycznej w merytoryczny sposób, nie zapominając o atrakcyjnej i angażującej formule, dzięki której m.in. uczniowie w szkołach podstawowych mogą poszerzyć własną świadomość kulturalną i rozwinąć wrażliwość estetyczną. Może być też z powodzeniem wykorzystywany m.in. w nauczaniu specjalnym, w domu lub przez każdego, kto jest zainteresowany tematyką instrumentów. Karty mogą stać się inspiracją do dalszego eksplorowania muzycznego świata i odkrywania nowych dźwięków. Zapraszamy do zabawy!
Innowacja INSTRUMENTOWNIK powstała w ramach projektu POPOJUTRZE 2.0 – KSZTAŁCENIE
Partnerzy: ZAiKS, NIMiT, Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk
Więcej informacji na stronie: INSTRUMENTOWNIK
Zapraszamy do zakupu INSTRUMENTOWNIKA w wersji fizycznej – dostępny w sklepie Fundacji MEAKULTURA.
