Niniejsza relacja jest pokłosiem wystawy Studenckiego Koła Naukowego Muzykologów, której otwarcie miało miejsce 13 stycznia 2026 roku w Bibliotece Collegium Historicum. Wystawa była poświęcona prof. dr hab. Janowi Stęszewskiemu i składała się z plansz dotyczących życiorysu Profesora, najważniejszych wyznaczników jego naukowej kariery oraz wspomnień pracowników Instytutu Muzykologii UAM o Profesorze Stęszewskim. Teksty plansz pisali: Stanisław Godek, Emilia Wójcik, Wojciech Staniaszek, Zuzanna Załachowska oraz Iga Batog.
Prof. dr hab. Jan Maria Stęszewski to jeden z najważniejszych polskich muzykologów i etnomuzykologów II połowy XX wieku. Swoją działalność naukową, skupioną wokół polskiego folkloru muzycznego, związał z Instytutem Sztuki PAN oraz Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie w latach 1975–1999 kierował zreaktywowanym Zakładem Muzykologii. Aktywnie kształtował polskie życie muzyczne m.in. jako prezes Związku Kompozytorów Polskich (1973–1979) oraz wieloletni szef Polskiej Rady Muzycznej przy UNESCO. Zasiadał w redakcjach kluczowych światowych leksykonów (m.in. Encyklopedii Muzycznej PWM i The New Grove’s Dictionary). Jego rozległy dorobek badawczy, doceniony m.in. Nagrodą im. Oskara Kolberga, pozostaje fundamentem współczesnej polskiej etnomuzykologii.
Choć należymy do pokolenia studentów, które nie miało możliwości poznania Profesora Stęszewskiego, a tym bardziej studiowania pod jego kierunkiem, to myślę, że jego „legenda” żyje w wielu z nas – studentach poznańskiej muzykologii. Nie jest to bezpośredni wpływ Profesora, a raczej otwartość badawcza, ideały i naukowy warsztat, które zaszczepił w części naszych wykładowców, od których obecnie czerpiemy wiedzę i inspirację.
O ile skłamałbym, gdybym stwierdził, że o Janie Stęszewskim słyszeliśmy często, o tyle te kilka historii i anegdot, które mogliśmy na jego temat poznać, sprawiły, że myśl o zorganizowaniu wystawy poświęconej Profesorowi wydała się nam naturalnym pomysłem. Należy jednak powiedzieć, że „konkurentów” nie brakowało. Fryderyk Chopin, Carl Maria von Weber (który okazał się „szczęśliwcem”, bo jego osobie i twórczości dedykowaliśmy drugą w tym roku wystawę, otwartą niedawno – 13 czerwca), XIX Konkurs Chopinowski na kanwie emocji, których dostarczył nam w październiku, a może inny, znaczący dla historii Poznania muzykolog? Problematyczny nie okazał się więc brak interesujących nas tematów, ale ich urodzaj. Ostatecznie, zgodną decyzją całego Studenckiego Koła Naukowego Muzykologów, to Jan Stęszewski stał się bohaterem naszej styczniowej wystawy.
Wybór okazał się niezwykle trafiony, bo z jednej strony jako studenci mieliśmy okazję lepiej zapoznać się z jego życiorysem, dorobkiem i osiągnięciami, a z drugiej stworzyliśmy przestrzeń do wspomnień dla tej części uczestników wydarzenia, którzy znali Profesora osobiście. Bardzo pomocnym, ale i pamiątkowym materiałem okazały się wiadomości od części pracowników, w których każdy ze swojej perspektywy opisywał i wspominał Jana Stęszewskiego. Nie brakowało w nich odniesienia do relacji z Profesorem jako nauczycielem, mentorem, a nierzadko późniejszym współpracownikiem i kolegą. Dostaliśmy ponadto spory wgląd na to, jakie wartości, metody badawcze czy myślenie zaszczepił w swoich podopiecznych, a naszych wykładowcach, Jan Stęszewski. Innym materiałem, który równie szczególnie zbliżył nas do postaci Profesora, były poświęcone mu teksty in memoriam oraz liczne fotografie z prywatnych kolekcji wykładowców. Symboliczne spotkanie perspektyw obecnego pokolenia studentów i osób, które znały Profesora, uświetniły jeszcze trzy drobne wydarzenia, pieczętujące wystawę. Gościła u nas Pani Helena Stęszewska, bratowa Jana Stęszewskiego, która była świadkiem nie tylko jego pracy zawodowej, ale także prywatnej strony. Prof. dr hab. Marcin Gmys odczytał list od synów Jana Stęszewskiego i Pani Barbary Zwolskiej-Stęszewskiej, wdowy po Panu Profesorze, zaadresowany do wszystkich uczestników. Istotny był ponadto pamiątkowy podarunek od nestora poznańskiej muzykologii – prof. dr. hab. Ryszarda Wieczorka, który symbolicznie przekazał w ręce naszego Koła kasetę magnetofonową z własnych zbiorów, na której znajduje się kilka nagrań głosu Jana Stęszewskiego, pochodzących głównie z jego wykładów i prelekcji.
Profesor Stęszewski w kontekście wyżej opisanej wystawy i wydarzeń jej towarzyszących jest więc w naszych oczach postacią funkcjonującą poza czasem, w którym przyszło mu żyć. Choć swoista nieśmiertelność badaczy o tak dużym dla swojej dziedziny znaczeniu nie jest nowym zjawiskiem, to inaczej pojmuje się takie postaci, jeśli i nam przychodzi aktywnie uczestniczyć w obrębie tej samej dyscypliny naukowej. Idzie za tym pewna odpowiedzialność, ale i duży pokład nadziei, że nawet na tak – wydawałoby się przez pryzmat niektórych bardziej znanych nauk – niszowym biegunie, jakim jest muzykologia, funkcjonowała postać nie tylko o niespotykanie szerokim zakresie prowadzonych badań, ale mająca także swój znaczący udział w kulturze ówczesnej mu Polski. Jest to dla nas nieoceniona inspiracja i postać godna naśladowania, której w geście szacunku i pamięci dedykowaliśmy styczniową wystawę.
Wystawa o Carlu Marii von Weberze
Druga w roku akademickim 2025/2026 wystawa Studenckiego Koła Naukowego Muzykologów została poświęcona Carlowi Marii von Weberowi. Jej otwarcie miało miejsce 16 czerwca 2026 roku, co dobrze korespondowało z 200. rocznicą śmierci kompozytora, którą obchodziliśmy 5 czerwca. Za powstanie tekstów odpowiadali: Stanisław Godek, Emilia Wójcik, Wojciech Staniaszek, Hubert Okulanis, Barbara Jelińska oraz Ada Cyntia Treder, która sporządziła także projekty graficzne plansz. Pieczę merytoryczną nad całym przedsięwzięciem sprawował prof. dr hab. Ryszard Daniel Golianek, który poprowadził także kilkuminutowe otwarcie wystawy, opowiadając o mniej lub bardziej znanych i nieopisanych na planszach kontekstach z życia oraz twórczości Webera. Wystawa była niezwykle ważnym wydarzeniem – nie tylko dlatego, że zamknęła cykl tegorocznych projektów SKNM (nie licząc niniejszego numeru), ale przede wszystkim ze względu na to, że zgromadziła liczne grono studentów. Ta wspaniała frekwencja stworzyła idealne warunki, by w imieniu całej społeczności uroczyście podziękować prof. dr. hab. Ryszardowi Wieczorkowi za lata jego pracy, a przy tym złożyć mu zbiorowe życzenia z okazji obchodzonych 29 kwietnia urodzin.
