„Spotkanie góralskiego temperamentu z klasycznym błyskiem” – tak mówią o swojej muzyce twórczynie duetu SEKUNDa. Ich debiutancka płyta Tchnienie to odświeżające spojrzenie w stronę tradycji Spiszu, Beskidu Żywieckiego i Śląskiego czy Moraw. Kompozycje inspirowane folklorem, pochodzącym głównie z południowej Polski, w połączeniu z aranżacjami ludowych melodii tworzą współczesną opowieść, w której słychać powiew wiatru na górskich szlakach i polanach.
Dorota Błaszczyńska-Mogilska, z pochodzenia Krakowianka od dzieciństwa związana ze Spiszem, oraz Wioletta Jakubiec, etnomuzykolożka, wokalistka i muzykantka z Beskidu Żywieckiego, już w nazwie swojego zespołu odwołują się do tradycji. SEKUNDa nawiązuje nie tylko do miary czasu czy charakterystycznego interwału, lecz także do sekundowania na skrzypcach, czyli sposobu akompaniowania na dwóch strunach jednocześnie znanego z muzyki ludowej.
Artystki poznały się podczas studiów na specjalności jazz i world music na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie. Ich współpraca zaowocowała między innymi udziałem w Festiwalu Folkowym Polskiego Radia „Nowa Tradycja”, gdzie w 2022 roku zdobyły II nagrodę oraz nagrodę specjalną radiowej Dwójki, umożliwiającą wydanie autorskiej płyty. Trzy lata później, wiosną 2025 ukazał się efekt pracy w studiu nagraniowym – album „Tchnienie”, stworzony we współpracy z producentem Marcinem Pospieszalskim.
„Trudno jednoznacznie zamknąć tę muzykę w ramach jednego gatunku. Być może dla kogoś będą pasować określenia takie jak avant-folk, fuzja, pogranicze folku, klasyki i muzyki improwizowanej. Marzyłybyśmy jednak, aby niezależnie od klasyfikacji, Tchnienie dało słuchaczom powiew świeżości, refleksji i wytchnienia”[1] – piszą twórczynie o swojej płycie. Obie artystki śpiewają i grają na skrzypcach, sięgają także po instrumentarium związane z tradycją pasterską: piszczałki (sześciootworową i wielkopostną) oraz krowie i owcze dzwonki, czyli zbyrcoki. W nagraniach towarzyszą im zaproszeni muzycy, wzbogacający brzmienie duetu o chór żeński oraz zespół instrumentalny, w którym – obok powszechnie znanych instrumentów, takich jak skrzypce, altówka, wiolonczela czy flet – pojawiają się również na przykład bębny obręczowe i dar buka.
Tchnienie jest przemyślaną muzyczną koncepcją, w której repertuar ludowy zostaje poddany twórczej reinterpretacji. Tytułowy utwór nastawia odbiorcę na atmosferę tajemniczości i niedopowiedzenia, choć w muzycznej narracji pojawiają się także przełamania, takie jak żywiołowe i pełne rytmicznych zmian 16/11. Debiutancki album SEKUNDy jest jednak przede wszystkim o nowym odczytywaniu pieśni ludowych. Jakubiec i Błaszczyńska-Pospieszalska sięgają do dziedzictwa Beskidu Śląskiego (Groniczek), Żywieckiego (Polana), Małopolski (Wąż się wije) i Moraw (kołysnka Dobrunoc, zamykająca płytę) i Spiszu (Serdecko i Jurgów). Tradycyjne melodie i teksty w opracowaniu artystek nabierają nowego wydźwięku, uderzają wciąż aktualną tematyką – jak na przykład w pieśni Wąż się wije, gdzie pojawia się odwołanie do przemocy domowej i problemu społecznego przyzwolenia na nią.
Autorki „Tchnienia” udowadniają, że muzyka ludowa nie musi funkcjonować wyłącznie jako materiał archiwalny – ma szanse stać się inspiracją dla indywidualnej wypowiedzi artystycznej. Jakubiec i Błaszczyńska-Pospieszalska prezentują się jako świadome twórczynie, konsekwentnie tworzące własny styl muzycznej wypowiedzi i prowadzące świeży dialog z tradycją.
Debiutancki album SEKUNDy pokazuje, że dziedzictwo kulturowe muzyki ludowej może stać się punktem wyjścia do samodzielnych poszukiwań artystycznych, nie tracąc przy tym swojej autentyczności i wyrazistego charakteru. Jakubiec i Błaszczyńska-Pospieszalska w Tchnieniu korzystają ze słów i melodii powstałych przed laty, ale jednocześnie snują własną opowieść: melancholijną, pełną intymnej refleksji i szacunku dla dziedzictwa, przefiltrowanego przez XXI-wieczną wrażliwość młodych twórczyń.
_____
[1] SEKUNDa, Tchniene, Opus Series (dostęp: 28.07.2026).
