Architektura towarzyszy nam zawsze i wszędzie. Jest blisko działań i potrzeb człowieka na każdym etapie rozwoju, od osiedlowego przedszkola do przeszklonego biurowca. To, że dobre projekty w naszym otoczeniu mają kluczowe znaczenie dla komfortu, poczucia estetyki i użyteczności społecznej, jest niezaprzeczalnym faktem. Osobnym zagadnieniem jest projektowanie budynków o przeznaczeniu na działalność koncertową. W tym miejscu spotykają się muzyka i architektura, partytura i plan. Obie dziedziny uzupełniają się i przenikają, nie tylko w twórczości projektantów, ale również kompozytorów. Jak wzajemnie wpływają na siebie te dziedziny, jak współpracują, czego nawzajem się od siebie uczą – nad tym zastanawiamy się w 331. numerze MEAKULTURA.pl.
W wywiadzie z dr Marleną Wieczorek architektka i urbanistka dr hab. inż. arch. Katarzyna Ujma-Wąsowicz, profesorka Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej, z pasją opowiedziała o swoich subiektywnych skojarzeniach z muzyką i architekturą, nie tylko jako projektantka, ale również jako obserwatorka i użytkowniczka. Dr Ujma-Wąsowicz bardzo pozytywnie ocenia najnowsze polskie projekty sal koncertowych: „To, co we wszystkich realizacjach jest spójne, to inscenizacja wnętrz, podporządkowanie jej przede wszystkim dążeniu do osiągnięcia najlepszej akustyki, a w drugiej kolejności przyjaznej dla delektowania się muzyką wizualnej estetyki”.
Szczególnie bliskie sercu dr Ujmy-Wąsowicz są autorskie opracowania jej dyplomantów, którzy zajęli się projektowaniem Filharmonii oraz Teatru Tańca w Bytomiu. O swojej pracy piszą na naszych łamach sami autorzy koncepcji: Jakub Swoboda w artykule Koncepcja architektoniczna Filharmonii im. Wojciecha Kilara w Bytomiu oraz Aleksandra Piórkowska w Eksperymentując. Projekt teatru tańca w Bytomiu. Warto bliżej przyjrzeć się tym ciekawym pomysłom i zobaczyć, jak najmłodsi architekci „czują” muzykę w architekturze przemysłowego miasta. Oba artykuły pochodzą z książki Koncepcje, obiekty, przestrzenie. Studia miejsc, red. K. Ujma-Wąsowicz, M. Kądziela, Wydział Architektury Politechniki Śląskiej, Gliwice 2025.
Czytelnik znajdzie w nowym numerze jeszcze jedną pozycję, pochodzącą z wymienionej powyżej publikacji. Jest to praca Dawida Hornika, podejmująca temat architektury Opolskiego Amfiteatru. Autor zastanawia się, jak historyczny element krajobrazu, jakim jest Wieża Piastowska w Opolu, stał się jednocześnie scenografią dla jednego z najważniejszych i najstarszych polskich wydarzeń muzycznych – Krajowego Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu, czyniąc ten festiwal „cyklicznym eksperymentem przestrzenno-wizualnym”.
Projektując budynki o przeznaczeniu muzycznym, architekci nie mogą zapomnieć o słuchaczach i widzach ze szczególnymi potrzebami. Jak to wygląda w praktyce? Czy projekty rzeczywiście spełniają standardy dostępności, czy jedynie spełniają je na papierze? Nad tym zastanawia się w swoim felietonie Filharmonia. Zaczynają się schody Kinga Richter-Sitko.
Zupełnie inną perspektywę ujęcia tematu muzyki i architektury prezentuje artykuł Wiktorii Hawrot pt.: Dźwiękowe interpretacje prac Wacława Szpakowskiego. „Linie rytmiczne” jako partytury graficzne. Autorka przybliża w niej postać polskiego artysty, architekta, fotografa i muzyka, prekursora sztuki geometrycznej. Wacław Szpakowski w latach 1923–1931 stworzył serię rysunków o nazwie Linie rytmiczne, które jako partytury graficzne stały się tematem badań autorki. W swojej pracy Wiktoria Hawrot analizuje współczesne interpretacje muzyczne prac artysty i dokonuje rekonstrukcji „strategii artystycznych oraz inspiracji czerpanych z dzieł Szpakowskiego przez artystów dźwiękowych”.
Na koniec rekomendacja – zupełnie subiektywne zestawienie wybranych najlepszych budynków oper, filharmonii i sal koncertowych w Europie według Aleksandry Koczurko-Porzyckiej. Do czytania i oglądania.
Zapraszamy do lektury!
Lista tekstów:
- Jakub Swoboda – Koncepcja architektoniczna Filharmonii im. Wojciecha Kilara w Bytomiu TUTAJ
- Aleksandra Piórkowska – Eksperymentując. Projekt teatru tańca w Bytomiu TUTAJ
- Marlena Wieczorek – Od projektowania uniwersalnego do kognitywistyki muzycznej. Wywiad z dr hab. inż. arch. Katarzyną Ujmą-Wąsowicz WKRÓTCE
- Dawid Hornik – Eksperymentowanie w projektowaniu przestrzeni widowisk muzycznych. Relacja architektury i scenografii na przykładzie amfiteatru opolskiego i Wieży Piastowskiej TUTAJ
- Kinga Richter-Sitko – Filharmonia. Zaczynają się schody TUTAJ
- Wiktoria Hawrot – Dźwiękowe interpretacje prac Wacława Szpakowskiego. „Linie rytmiczne” jako partytury graficzne (cz. I) TUTAJ
- Wiktoria Hawrot – Dźwiękowe interpretacje prac Wacława Szpakowskiego. „Linie rytmiczne” jako partytury graficzne (cz. II) WKRÓTCE
- Aleksandra Koczurko-Porzycka – Wielka piątka – czyli gdzie się wybrać, by zachwycić się muzyką i architekturą TUTAJ
