Trzy rękopisy Laksa odnalezione!
O aż trzech odnalezionych rękopisach kompozycji Szymona Laksa w swoim artykule w ramach stypendium twórczego MKiDN pisze Anna Rusin.
Wpływ natury na kompozytora na przykładzie lusławickiej twórczości Krzysztofa Pendereckiego (cz. II)
Niejednoznacznego odbicia lusławickiej natury w wybranych kompozycjach Krzysztofa Pendereckiego poszukuje Paulina Podżus.
Wpływ natury na kompozytora na przykładzie lusławickiej twórczości Krzysztofa Pendereckiego (cz. I)
Jak natura wpływa na artystę? Odpowiedzi na pytanie poszukuje Paulina Podżus, analizując działalność Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach.
Save the Music – Playlista numeru „Dzieło życia Krzysztofa Pendereckiego”
Prezentujemy playlistę 329. wydania MEAKULTURA.pl w ramach kampanii społecznej Save the Music Fundacji MEAKULTURA.
Dzieło życia Krzysztofa Pendereckiego
Numer 329. z okazji jubileuszu 20-lecia instytucji poświęcamy Europejskiemu Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego i jego Patronowi.
Penderecki – alchemik dźwięku w pałacu snów Hasa
Penderecki i Has – duet artystów wyjątkowych. O ścieżce dźwiękowej z „Rękopisu znalezionego w Saragossie” pisze Jacek Bakalarz.
Tożsamość zapisana dźwiękami
Jakie jest dziedzictwo Krzysztofa Pendereckiego? Kim był poza byciem wybitnym kompozytorem? Nad sylwetką artysty pochyla się Jadwiga Kania.
Genius loci
Lusławicką premierę „Pasji według św. Łukasza” w Europejskim Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego recenzuje Monika Targowska.
„Pasja według św. Łukasza” Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach
„Pasja według św. Łukasza” – jedno z najważniejszych dzieł Krzysztofa Pendereckiego – zabrzmi 29 listopada br. w Lusławicach.
Fotorelacja z wystawy „Sto lat muzycznej emigracji” w Brukseli
W dniach 20–31 października 2025 roku w Brukseli trwała wystawa „Sto lat muzycznej emigracji”, prezentująca rysunki Maxa Skorwidera.
Jesienne spotkanie z historią i muzyką. Wystawa „Sto lat muzycznej emigracji” w Brukseli
Od 20 do 31 października 2025 r. w Brukseli trwa wystawa „Sto lat muzycznej emigracji” prezentująca rysunki Maxa Skorwidera.
Pieśń masowa jako gatunek muzyczny w czasach PRL-u (cz. II)
Czy pieśń masowa jest istotna dla kultury? Jak gatunek ten podjemowali Andrzej Pannufnik i Alfred Gradstein? Analizuje Aleksandra Nowaczyk.
Pieśń masowa jako gatunek muzyczny w czasach PRL-u (cz. I)
Początki pieśni masowej jako gatunku, sięgające socrealizmu, w swoim artykule przybliża Aleksandra Nowaczyk.
Między ciszą a ciszą
Cisza. Czym jest? Jak się przejawia? Jakie przybiera formy? Jak na nią reagujemy? Tego dowiadujemy się w 325. numerze MEAKULTURA.pl.
„O tym cały pociąg szeptał, mruczał i mamrotał”. Akuzmatyka Pierre’a Schaeffera i jej radiowe realizacje
Jak brzmi pociąg w muzyce? O dźwiękach kolei w radiowych słuchowiskach i muzyce XX wieku pisze dr Janusz Łastowiecki.
Oblicza hałasu w muzyce
Hałas – temat w muzyce podejmowany od ponad wieku. W najnowszym numerze przyglądamy się kategorii „dźwięku zakłócającego spokój”.
Etiudy na hałas – Pierre Schaeffer i „Cinq études de bruits”
Pierre Schaeffer, jeden z największych kompozytorów eksperymentalnych, w swojej twórczości kierował się m.in. hałasem.
Save the Music – Playlista numeru „Melodie znad fiordów”
Save the Music to kampania społeczna, której celem jest wspieranie wartościowej muzyki. W ramach kampanii prezentujemy playlistę numeru 321.
Melodie znad fiordów
W najnowszym numerze wyruszamy do Norwegii – krainy wikingów – i sprawdzamy, jakie melodie płyną znad zjawiskowych fiordów XX i XXI wieku.
Bogowie milczą – kompozytorzy słyszą. „Edda poetycka”, „Voluspå” i tożsamość w brzmieniu Północy
Magdalena Chmiel zagłębia się w brzmienie norweskich mitów. W swoim artykule podejmuje wciąż żywy temat tożsamości w muzyce Norwegów.
Motyw przyrody w twórczości symfoników norweskich XX wieku (cz. II)
Motyw przyrody to jeden z popularniejszych podejmowanych przez norweskich kompozytorów. W XX w. sięgali po niego m.in. G. Tveitt i E. Groven.
Motyw przyrody w twórczości symfoników norweskich XX wieku (cz. I)
Motyw przyrody to jeden z popularniejszych podejmowanych przez norweskich kompozytorów. W XX w. sięgali po niego m.in. G. Tveitt i E. Groven.
O zaangażowaniu w relacjach kompozytor-wykonawca-odbiorca we współczesnych koncertach skrzypcowych
Ideą artykułu jest omówienie „zaangażowania” jako pojęcia rozumianego w płaszczyznach wzajemnych relacji kompozytora, wykonawcy i odbiorcy. Zależności te przedstawione zostały triadycznie. Biorąc pod uwagę współczesne przełomy kulturowe, w niniejszym artykule zależności te rozważane są we wspólnej perspektywie tzw. „zwrotu performatywnego”. Poprzez przeniesienie akcentu na aspekty wykonawcze utworu determinuje w obecnej myśli teoretyczno-muzycznej zmianę dotychczasowego paradygmatu, generującego zjawisko „oczekiwania” u odbiorcy. Muzycznymi przykładami opisanych rodzajów „zaangażowania” są cztery koncerty skrzypcowe autorstwa polskich kompozytorów.
From Poland with Music: Ignacy Jan Paderewski
“The history of nations is made by titans of human genius. Ignacy Jan Paderewski – one of the best pianists ever, a composer, master teacher, publisher of Chopin’s works, public speaker, social activist, and politician – was undoubtedly one of them.”
Life Choises: Causes and Effects of Migration (part 2)
The twentieth century, taken in its entirety, was an unusually dynamic time for the world and for Poland, a country that did not exist at the beginning of that century and that, after it returned to the map, soon faced the struggles of World War II and Communism. Poland’s difficult history consists of millions of individual biographies.
Jeśli nie „Cadenza” Krzysztofa Pendereckiego – to co? Nieznana literatura na altówkę solo polskich kompozytorów urodzonych po 1970 roku i nie tylko
To, że warto zainteresować się nietypowymi instrumentami jak altówka, to coś niemal oczywistego. Jednak, jaki repertuar wart jest naszej uwagi i czego można się spodziewać po polskich utworach na altówkę solo XX i XXI wieku?
Z ziemi polskiej do…
Jak wygląda życie na emigracji? Którym kompozytorom udało się osiągnąć sukces poza granicami Polski, a dla których oznaczało to koniec kariery i konieczność wyboru innej ścieżki zawodowej? Ilu z nich wróciło do kraju? To tylko niektóre z pytań, na które będziemy starali się odpowiedzieć podczas naszego lutowego numeru tematycznego „Z ziemi polskiej do…”.
Roman Palester i jego „Requiem”
Roman Palester zapisał się w historii muzyki jako kompozytor na emigracji, skazany na twórcze wykluczenie w rodzinnym kraju ze względu na sytuację polityczną. Beata Bolesławska-Lewandowska pochyla się nad jego Requiem – pierwszym powojennym dziełem, dedykowanym ofiarom wojny.
Dom utracony w kameralistyce fletowej Mieczysława Wajnberga
Inicjatywa WarszeMuzik jest konsekwencją pasjonującego odkrycia: zachowały się scenki rodzajowe z życia żydowskiej Warszawy – wybrzmiewają, podniesione do rangi arcydzieł sztuki muzycznej w utworach Mieczysława Wajnberga, w jego nieustępliwej „pracy pamięci”.
Karol Rathaus Ensemble – „Piano Trios”
Piano Trios to pierwsza z dwóch płyt Karol Rathaus Ensemble, przybliżających słuchaczom twórczość jednego z zapomnianych polskich kompozytorów XX wieku. Utwory urodzonego w 1895 roku w Tarnopolu Karola Rathausa, wykonane zostały w oparciu o nigdy niepublikowane manuskrypty kompozytora.
Zapomniane dzieła kameralne Karola Rathausa
Co Karol Rathaus myślał o jazzie i czemu jego dzieła nadal pozostają nieopublikowane? Dlaczego kompozytor nie cenił Georg’a Gershwina? W których jego utworach kameralnych można odnaleźć wyraźne wpływy muzyki polskiej oraz co znajduje się na nowej płycie Karol Rathaus Ensemble, która będzie miała swoją premierę pod koniec lutego tego roku?
#meaciekawostki: Hanatarash – zespół wysokiego ryzyka
Hanatarash nazywany jest najbardziej niebezpiecznym zespołem w historii. Dlaczego? O tym w najnowszej Meaciekawostce.
Rola radia, filmu i fonografii w popularyzowaniu polskiej piosenki w XX-leciu międzywojennym
W początkach XX w. piosenka stała się nieodzownym elementem kultury życia codziennego, w – jak to wówczas mówiono – „cywilizowanych częściach świata”. Objawiła się „chlebem dla mas”, wnosząc w życie milionów ludzi przyjemne duchowe oraz estetyczne doznania. Z biegiem lat piosenka stała się czymś nieodzownym, towarzyszącym nam praktycznie przez cały dzień.
Muzyczny język Heitora Villi-Lobosa na przykładzie cyklu fortepianowego „Carnaval das Crianças”
Heitor Villa-Lobos zapisał się w historii muzyki jako jeden z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. W swojej twórczości pielęgnował folklor brazylijski, a jego dzieła wpisują się w nurt muzyki programowej. Anna Rusin poddaje analizie język muzyczny cyklu fortepianowego „Carnaval das Crianças”.
Kompozytorki polskie w Niemczech
Historia emigracji polskiej liczy sobie już ponad dwieście lat. Tworzą ją przede wszystkim emigranci polityczni i ekonomiczni. Niniejszy artykuł jest próbą naświetlenia twórczości polskich kompozytorek emigrantek, których życie, zarówno artystyczne, jak i osobiste związane jest od lat z Niemcami.
Kto zabił? Zbrodniarz, złotnik i diamenty w Operze Narodowej
Wspaniała kreacja Tomasza Koniecznego, Mariusz Treliński w doskonałej formie. Inscenizacja opery „Cardillac” Paula Hindemitha w Teatrze Wielkim Operze Narodowej.
„Salade” Dariusa Milhauda
W jednym z rozdziałów autobiografii poświęconemu sezonowi baletowemu w roku 1924, kompozytor opisuje swoją wyprawę na włoską Sardynię. Twórca zauroczony autentycznością i dzikością wyspiarskiego krajobrazu oraz malowniczymi kostiumami mieszkańców, szczegółowo relacjonuje kolejne etapy podróży, elementy architektury i piękno śródziemnomorskiej natury. Co takiego narodziło się z tej inspiracji? Anna Rusin opisuje inspiracje i okoliczności powstania ballet chanté, a także analizuje dzieło Milhauda.
#meaciekawostki: „You''ll Never Walk Alone” – najpiękniejszy piłkarski hymn świata
„You’ll Never Walk Alone” to hymn piłkarski, posiadający niezwykle bogatą historię. Zawiera w sobie ponadczasowy przekaz, który odgrywa ważną rolę nie tylko na poziomie sportowym.
Rozmowy intymne – Kilar. W bliskim planie
Każdy z nas choć raz słyszał skomponowane przez niego dzieła – z pewnością młode pokolenie tańczyło na studniówce poloneza do finałowego utworu z filmu Pan Tadeusz, starsi natomiast słuchali walców z Ziemii obiecanej czy Trędowatej. Obok muzyki do takich produkcji jak Dracula, Pianista czy Dziewiąte wrota Wojciech Kilar pozostawił po sobie dziesiątki utworów muzyki poważnej takich jak Riff 62, Generique, Angelus. Sporo więc wiemy o jego warsztacie kompozytorskim, czy brzmieniu jego utworów, które z każdej możliwej perspektywy zostały przebadane i opisane przez muzykologów. Rodzi się jednak pytanie, kto tak naprawdę kryje się za tymi dziełami?
Nowa wokalistyka Cathy Berberian
Cathy Berberian, dzięki niezwykłemu zakresowi swoich możliwości wokalnych zajęła centralne miejsce w rozwoju współczesnej wokalistyki oraz zainspirowała wielu kompozytorów.
Pieśni Sibeliusa w nagraniach współczesnych
Melomani znają Jeana Sibeliusa jako kompozytora symfonii i poematów symfonicznych. Mało kto wie, że był płodnym twórcą pieśni.
Wszystko, co dobre, szybko się kończy. Historia debiutanckiej płyty Doorsów
„Doorsi grali jak nikt inny, a nikt inny nie grał i nie gra tak, jak oni.” Ich debiutancki album ukazał się przeszło 50 lat temu a po dziś dzień jest nie tylko jedną z najważniejszych płyt w historii muzyki rockowej, ale w historii muzyki w ogóle.
Pieśni Sibeliusa. Rekonesans
Wielu miłośników wielkiego symfonika Jeana Sibeliusa zaskoczy fakt, że gatunkiem, w którym tworzył najczęściej była pieśń. Co więcej, Jean Sibelius (1865-1957) należał do najpłodniejszych twórców solowej muzyki wokalnej w XX wieku.
Paprykarz i oranżada to dobre połączenie. Big-beat na nowo
Muzycy Filharmonii Szczecińskiej wraz z gośćmi zabierają słuchaczy w podróż do muzycznego świata lat 60. i 70., odświeżając brzmienie znanych i mniej znanych piosenek big-beatowych.
Ego zostawiamy za drzwiami
„There comes a time, When we heed a certain call, When the world must come together as one”. Tymi słowami rozpoczyna się wydany 7 marca 1985 roku charytatywny singiel „We Are The World”. Od premiery utworu minęło 35 lat, ale nie stracił on nic na swej aktualności. Z okazji okrągłych urodzin warto przypomnieć sobie okoliczności jego powstania.
„Sto lat muzycznej emigracji" – dotacja Stowarzyszenia Autorów ZAiKS
Kolejne wsparcie z ZAiKS-u na tłumaczenie i opracowanie książki „Sto lat muzycznej emigracji. Kompozytorzy polscy za granicą (1918-2018)”. Dziękujemy!
Przemysław Gintrowski, czyli jak robić rewolucję muzyką. Wspomnienie w rocznicę śmieci
Muzyka zazwyczaj łagodzi obyczaje, choć potrafi także zmobilizować do walki. Przypominamy sylwetkę Przemysława Gintrowskiego, w którego rękach gitara stała się bronią.
Mieczysław Wajnberg o przyszłości altówki
Altówka to instrument przyszłości. Analiza muzykologiczna oraz wrażenia estetyczne, jakich dostarcza, stawiają go na równi z innymi.
Mieczysław Wajnberg, Fiodor Drużynin. Altówka „wyzwolona”
Mieczysław Wajnberg traktował altówkę jako instrument o wysokiej śpiewności. Fiodor Drużynin uważał ją za instrument, który może brzmieć przenikliwie, przejmująco i bardziej zatrważająco niż nawet skrzypce.
Szostakowicz inspiruje
Lider Linkin Park Chester Bennington grał rocka. A jego syn Jaime Bennington ubóstwia… Szostakowicza.
Mistycyzm we współczesnej zagranicznej muzyce rozrywkowej
W jednym ze swoich artykułów ksiądz profesor Marek Chmielewski definiuje doświadczenie mistyczne jako „bezpośrednie, pewne, bardzo intensywne, krótkotrwałe i niewyrażalne zjednoczenie z Bogiem”. W jakich formach przejawia się mistycyzm w muzyce zachodniej? Druga część analizy Ziemowita Słodkowskiego.
Eryk Satie. Mistyk, hipnotyzer, ironista
Monsieur précurseur, Eryk Satie uprościł muzykę. Uwolnił ją z pętających kompozytorów konieczności. Mistyk, hipnotyzer, bufon, eksperymentator, ekscentryk. Genialny dyletant… Określenia można mnożyć. To właśnie on zrewolucjonizował muzykę, choć dziś prawie nikt już o tym nie pamięta.
Stochkausen i „życiopisanie”
Organiczny kontekst, swego rodzaju środowisko naturalne, w którym powstaje kompozycja, jest niezwykle pomocny w odczytaniu dzieł wyjątkowego twórcy XX i XXI wieku Karlheinza Stockhausena. Wiele jego utworów zrozumieć można patrząc przez pryzmat biografii twórcy.
Tadeusz Zygfryd Kassern na emigracji w Nowym Jorku – „Twarda walka o uznanie i chleb”
Totalitaryzmy niemiecki i radziecki, które ogarnęły Europę w XX wieku oraz szereg innych okoliczności sprawiły, że wielu kompozytorów polskich z pokolenia, które zadebiutowało w dwudziestoleciu międzywojennym udało się na emigrację. Jednym z nich był Tadeusz Zygfryd Kassern.
Duchowe spotkanie z muzyką rockową „poza historią”
Na ile ważne są historia i kontekst w rocku? Oprócz subkultur, obyczajów i dat istnieje sztuka muzyczna, jaką zostawiają po sobie kolejne generacje. I to sama muzyka jest w istocie najważniejsza, a do tego czasem także bardzo ciekawa w kategoriach artystycznych i estetycznych.
O rozrywce na poważnie
Rock, blues, pop… Któż nigdy nie słyszał Boba Dylana, któż nie bawił się na szkolnej dyskotece, któż nie zetknął się nigdy z nazwiskiem Agnieszki Chylińskiej? Muzyka popularna jest dziś wszechobecna i nie sposób jej nie znać. Ale warto też uświadomić sobie, że jest to w gruncie rzeczy nie tylko nic nie znaczący ludyczny dodatek do rzeczywistości. To zjawisko wielowymiarowe i wieloaspektowe, które, wbrew pozorom, poddaje się badaniom i analizie. A na dodatek warto o nim pisać.
Diabeł decybelem
Czy muzyka, w której nie ma emocji jest całkowicie odczłowieczona? Jest taka teoria, że wszystkimi przeżywanymi przez nas emocjami karmi się jakiś byt, a może nawet cała konstelacja równoległych rzeczywistości – emocje, to jakby rozpuszczalnik dla energii – lekko nawet podgrzane, emocje przechodzą w stan lotny, ewaporują jako czysta energia. Im emocji więcej, tym dla niego lepiej, i nie ważne, dobrych czy złych. W kotle musi buzować i tyle.
Szymanowski – „Kochanek"
Muzyka Szymanowskiego wymyka się kategoriom – o tym wiele już pisano. Zbyt szybko kompozytor został przepuszczony przez „izmy”, które zwalczał z taką zapalczywością, widząc w nich wyraz nieudolności krytyki.
Parasolkami, zębami, pazurami. Obrońcy muzyki w akcji
Poczet skandalistów jest bardzo długi. Obok zaciekłych wojowników o prawo do mówienia swoim własnym głosem stoją w nim bojownicy z zastanym porządkiem, a także i ci, którzy po prostu pisali muzykę, tak, jak potrafili najlepiej, a skandale wywoływali ich menadżerowie albo publiczność jeszcze nie gotowa na zmiany.
Jazzowa droga do emancypacji czarnoskórych Amerykanów
Etymologia słowa „jazz” nie jest do końca znana. Początkowo słowo to było pisane jako „jas” lub „jass” i używane w slangu od około 1912 roku. Jego znaczenie nie odnosiło się bezpośrednio do muzyki, a do emocji, wigoru czy żywotności. Historyk Ethan Mordden uważał, że słowo „jazz” w gwarze czarnoskórych odnosiło się do kopulacji.
Muzyka ludowa w symfonii, czyli co może zainspirować kompozytora?
Muzyka artystyczna i ludowa stanowią odrębne rodzaje tej sztuki, inni badacze się nią zajmują, ale także różnią się samymi odbiorcami. Taka może być pierwsza myśl melomana, natomiast jak się okazuje, czasem jest im bliżej do siebie niż może nam się wydawać.
Neurobot
„To, że wieczne pióra, pędzle i dłuta doprowadziły niewątpliwie do notebooków, 3D, skanerów i modemów nie znaczy bynajmniej, że trzeba „tradycyjnej sztuce” płacić jakieś niby należne trybuty: ciekawszym zajęciem jest definiowanie i dywagowanie nad teraźniejszością i przyszłością, czyli w naszym wypadku tworzeniem się i charakterem „kultury technicznej”, w której żyjemy i w której na pewno będą żyć nasze dzieci i wnuki.”
OBUH
Chcemy tak grać, by nie czuć się nie tylko kompozytorami, ale nawet wykonawcami. Zrzekamy się praw autorskich do swoich nagrań. Uważamy, że są one własnością publiczną.
Nam June Paik, interactive art
Some actions which were included in performance: playing piano, screaming, smashing glass, toys in motion, live chicken presentation. After this performance, Paik became famous for action music.
„Technologia nie jest zła ani dobra, nie jest też neutralna.”
Dzisiejszy rozwój technologiczny w muzyce kontrolowany jest przez wielkie koncerny i dyktowany prawami rynku. Po raz pierwszy w historii muzyki w utworach wykorzystywane są technologiczne zdobycze w ogóle z nią niezwiązane: kontrolery i czujniki z konsol gier czy wszelkiego rodzaju gadżety, których zapotrzebowanie jest sztucznie kreowane przez ich producentów.
O potencjale tkwiącym w impresywnych właściwościach muzyki elektronicznej. "Desire" Marzeny Komsty
Jak silnie muzyka elektroniczna potrafi przemówić do człowieka? W niniejszej pracy znajdzie się kilka dowodów na jej prawdziwie humanistyczny charakter, a dla zobrazowania argumentacji, autor posłuży się przykładem muzycznym – kompozycją Desire Marzeny Komsty z 2005 roku.
Czy opera może się jeszcze odegrać?
Kiedy John Cage zaczął wprowadzać do sztuki eksperyment, zmieniając na zawsze to, co (wciąż) nazywamy muzyką, wielu jego apologetów podkreślało jak bardzo istotny jest teatr.
Fluxus and experimental music
Fluxus is an international and interdisciplinary artistic collective (or network) established in the 1960s and 1970s. Composers, painters, poets, designers – merging, exploring, overlapping media, disciplines, art fields and topics – it was their signature. In addition, representatives of Fluxus were not only artists in a classic term, but as well economists, chefs or mathematicians. However, experimental artists which were taking part in Fluxus events and activities, had different ideas about Fluxus itself. In fact, they had diversified ideas about art and society as well. This diversity of ideas is a great reflection of art created by Fluxus.
Elementy cante jondo w "La Luna está muerta, muerta…" z "Night of the Four Moons" George'a Crumba
Cykl „Night of the Four Moons” na alt, flet, banjo, amplifikowaną wiolonczelę i perkusję powstał na zamówienie Philadelphia Chamber Players. Bezpośrednim bodźcem do skomponowania utworu była podróż amerykańskiego statku Apollo 11 na Księżyc, która miała miejsce w dniach 16-24 lipca 1969 roku, a zakończona została lądowaniem na Srebrnym Globie.
Dźwięki jazzu w Ebony Concerto Igora Strawińskiego
„Ebony Concerto” – było to specjalne zamówienie złożone w 1945 roku przez znanego jazzowego klarnecistę – Woody’ego Hermana, którego zamysłem w tym czasie, było wykształcenie nowego rodzaju muzyki, która polegałaby na połączeniu jazzu z klasyką. Strawiński był już wtedy znany ze swoich kompozycji, które łączyły te dwa gatunki, co najpewniej skłoniło Hermana do takiego wyboru.
Bronisław Mirski – po nitce do kłębka, czyli detektywistyczne oblicze muzykologii
W życiu wiele rzeczy dzieje się z przypadku. Kilka niepozornych teczek, które trzy lata temu wyniosłam z Biblioteki Instytutu Muzykologii UW, zaważyło na mojej decyzji o podjęciu studiów doktoranckich.
Muzyka filmowa. Twórcy emigracyjni – część I
Spojrzenie na polską muzykę z perspektywy twórców emigracyjnych, zaproponowane przez redaktorów niniejszego numeru tematycznego, pozwala na ponowne zdefiniowane pola badawczego dotyczącego polskiej muzyki filmowej. Pomimo ożywienia badawczego, kompozytorzy filmowi działający poza granicami Polski pozostają na marginesie zainteresowań osób piszących o muzyce filmowej.
Antoni Szałowski – odkrywany (neo)klasyk
Antoni Szałowski (1907 Warszawa – 1973 Paryż) należy do czołowych reprezentantów polskiego neoklasycyzmu. Edukację muzyczną rozpoczął w wieku pięciu lat pod kierunkiem ojca. W 1930 roku ukończył z wyróżnieniem klasę kompozycji u Kazimierza Sikorskiego w Konserwatorium Warszawskim, po czym wyjechał do Paryża, ówczesnej stolicy świata artystycznego, by kształcić się u słynnej Nadii Boulanger.
Kompozytorzy polscy na emigracji. Przewodnik (XX wiek)
Publikacja Kompozytorzy polscy na emigracji. Przewodnik (XX wiek), która powstaje pod redakcją Redaktor Naczelnej czasopisma MEAKULTURA, Marleny Wieczorek, to pierwszy tak obszerny i wielowątkowy leksykon polskich kompozytorów emigracyjnych. Projekt ma na celu dokumentację oraz popularyzację wiedzy na temat dorobku artystycznego i losów polskich twórców, którzy w XX wieku przebywali na emigracji.
Dwie piąte – Wajnberg i Prokofiew
Dwie piąte symfonie zestawili ze sobą na dwupłytowym albumie muzycy Sinfonii Iuventus pod dyrekcją Gabriela Chmury. Wybór ten zdaje się nie być jedynie wynikiem wskazań numerologii i magii liczby pięć, a obie symfonie – Mieczysława Wajnberga i Sergiusza Prokofiewa okazują się ciekawie do siebie pasować.
Dalekie lądy. Kompozytorzy emigracyjni
Niebagatelną rolę emigracja odegrała w kulturze muzycznej – na usta cisną się natychmiast nazwiska polskich twórców, którzy z kraju wyjechali w okresie zaborów: Chopina, Wieniawskiego, Paderewskiego. XX wiek tym bardziej nie oszczędzał kompozytorów – zmienna sytuacja polityczna, dwie wojny światowe, żelazna kurtyna wielu twórców zmusiły do emigracji, powodując, że ich dorobek w Polsce pozostaje często zupełnie nieznany lub zapomniany.
Zygmunt Mycielski – Andrzej Panufnik: Korespondencja. Część 1: Lata 1949-1969
Książka obejmuje pierwsze dwadzieścia lat wzajemnej korespondencji Zygmunta Mycielskiego i Andrzeja Panufnika, kompozytorów i postaci ważnych dla kultury muzycznej Polski drugiej połowy XX wieku.
„Zbyt długo traktowano twórczość i działalność polskich kompozytorów tworzących w XX wieku poza granicami kraju jako historię niejako odrębną od tej krajowej” – wywiad z Beatą Bolesławską-Lewandowską
Beata Bolesławska-Lewandowska – Absolwentka studiów magisterskich Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego (dyplom z wyróżnieniem w roku 1998) oraz studiów doktorskich Wydziału Muzycznego Uniwersytetu w Cardiff w Wielkiej Brytanii (2010). Jest autorką szeregu prac na tematy związane z polską muzyką współczesną, publikowanych w kraju i za granicą.
American Dream? Kompozytorzy europejscy w Stanach Zjednoczonych
Stany Zjednoczone są krajem imigrantów. Stworzone przez kolonizatorów europejskich jako państwo, w którym konstytucja gwarantuje swobody obywatelskie i gospodarcze, przyjęły miliony szukających wolności i sukcesu emigrantów ekonomicznych i politycznych.
Szperając w pamięci. O życiu i twórczości Eugeniusza Morawskiego
Eugeniusz Morawski-Dąbrowa urodził się 2 października 1876 roku. Studiował w warszawskim konserwatorium, które ukończył w 1904, jako absolwent kompozycji u Zygmunta Noskowskiego, a także fortepianu u Antoniego Sygietyńskiego. W 1903 roku podjął także naukę w klasie rysunku Jana Kazimierza Kauzika, rok później wstąpił nawet do nowopowstałej Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie (gdzie do 1907 był uczniem Konrada Krzyżanowskiego – portret, Ferdynanda Ruszczyca – pejzaż i Karola Tichego – sztuka stosowana).
Nierówny Rogowski
Polska kultura pełna jest nieodkrytych przed szeroką publiką kompozytorów, często bardzo oryginalnych. Przegrywają oni z takimi gigantami, jak Chopin czy Szymanowski. Ludomir Michał Rogowski jest jedną z postaci tego panteonu zapomnianych.
Andrzej Chłopecki: "Zabobony gasnącego stulecia. Kontynuacje"
Aforyzm, dowcip, synteza, erudycja, a może pokaz dialektycznego warsztatu? „Zabobony gasnącego stulecia. Kontynuacje” zawierają wszystkie te elementy, pozostając jednocześnie rodzajem autorskiej historii muzyki XX wieku, historii pisanej przez pryzmat pojęć, w której zawarta została ich interpretacja.
Kompozytorzy kontra krytycy
Krytyka muzyczna stała się w naszych czasach palącym pytaniem. Wcześniej była samodzielną, niewielką cząstką przemysłu muzycznego, bezgłośnym trybikiem wielkiej maszyny. Ta sytuacja się zmieniła. Znaczenie piśmiennictwa znacznie wzrosło, jednocześnie nastąpiło ogromne przecenienie słowa pisanego. Krytyk w wielu wypadkach przestał się zadowalać współprzeżywaniem i odzwierciedlaniem rozwoju życia muzycznego, lecz usiłuje je dodatkowo kształtować.
Jörg Mager – zapomniany wynalazca instrumentów i pionier mikrotonowości
Pierwsze dekady XX wieku to czas radykalnych zmian w sztuce – prawdopodobnie żadna wcześniejsza epoka nie wpłynęła też tak znacząco na myślenie o harmonii i brzmieniu. Jednym z ówczesnych wizjonerów, który wyprzedził swoją epokę o dziesięciolecia, a obecne pozostaje całkowicie zapomniany, jest Jörg Mager.
Wirtuozowska synteza obrazu i dźwięku – „Uwięziona” Henri-Georgesa Clouzota
Autorzy wyciągnęli wszystko, co najlepsze z powstałej – właśnie w latach 60. – sztuki op-artu. Niczym jeden wielki stroboskop, iskrzą się światła, kolory i kształty, a do tego brzmienia, oddziałując nie tylko na oko, ale i ucho odbiorcy, który zatapia się w dynamizmie akcji. Tak oto, niczym perwersja, przyciąga nas do siebie obraz abstrakcyjny, czasami niejasny, rozmazany, przepełniony zawiłą symboliką i dwuznacznością. W pewnym momencie orientujemy się, że faktycznie przestajemy analizować, a zaczynamy po prostu czerpać przyjemność z odbieranych bodźców.
Maestro – kilka uwag o muzyce w filmach Stanley'a Kubricka
Filmy Kubricka można postrzegać jako dzieła totalne (Gesamtkunstwerk). Słowo, obraz, muzyka, aktorstwo, ale także taniec i architektura są syntetyzowane w jego filmach, dając całość będącą czymś więcej niż tylko sumą poszczególnych części. Przywołane pojęcie syntezy sztuk było ważne dla niemieckich i francuskich romantyków, ale kojarzymy je przede wszystkim z osobą Ryszarda Wagnera. Czarodziej z Bayreuth chciał kontrolować wszelkie aspekty swego dzieła. Nie ograniczał się do komponowania, lecz także pisał libretta, reżyserował, wtrącał się w pracę scenografów i kostiumografów. Podobnie postępował Stanley Kubrick.
Video wykład. Wpływ zimnej wojny na polską szkołę kompozytorską
Jak wyglądała polityka kulturalna po obu stronach „żelaznej kurtyny”? Czy Festiwal „Warszawska Jesień” pokazał wyższość kultury socjalistycznej nad kapitalistyczną? Co miała wspólnego awangarda i CIA? Na te i inne pytania odpowiada w swoim video wykładzie Profesor Krzysztof Meyer.
Zadzierając z facetami
W ciągu dwóch lat od założenia zespołu wyprzedały bilety na kilka tras koncertowych w całej Europie, Japonii i Australii. W trakcie ledwie pięcioletniej kariery, współpracowały z takimi zespołami jak Ramones, Sex Pistols, Generation X czy Tom Petty and The Heartbreakers. Sprzedaż ich najpopularniejszego singla jest porównywalna do utworów Led Zeppelin lub ABBY.
Wizerunek kobiet w teledyskach w latach 90. XX wieku i w pierwszych dekadach XXI wieku
Zajęłam się analizą wizerunków kobiet w latach 90. XX wieku oraz w pierwszych dekadach XXI wieku, aby sprawdzić, czy upływ czasu spowodował zmiany w kreowaniu bohaterek kobiecych oraz w którą stronę zmierzają twórcy wideoklipów. Głównym celem mojego badania było porównanie obrazu kobiet w teledyskach w tym okresie oraz wyjaśnienie, co powodować może istotną zmianę w sposobach ekspozycji kobiecego ciała.
Od westchnienia przez noise do free jazzu
Kiedy myślimy o polsko-japońskich powiązaniach muzycznych, jedynym naszym wyobrażeniem bywa fenomen miłości Japończyków do muzyki Fryderyka Chopina. Zakresu skojarzeń nie pomaga też poszerzyć rzut oka na stronę Instytutu Polskiego w Tokio, gdzie w programach koncertów dominuje Chopin z niewielką domieszką Szymanowskiego i Moniuszki. Od czasów Chopina sporo się jednak w polskiej muzyce wydarzyło, a i w Japonii słucha się (oraz tworzy) muzykę inną niż romantyczna. Wydaje się, że w XXI wieku właściwie nie da się uniknąć wzajemnych wpływów i powiązań, także w dziedzinie muzyki. Czy zatem między muzykami polskimi i japońskimi da się znaleźć przejawy współpracy?
Toshio Hosokawa – akordeon – samooddychające shô
Język twórczy, sposób prowadzenia narracji czy kreowana ekspresja w kompozycjach twórców japońskich są bardzo interesujące. Dobrym tego przykładem jest jeden z czołowych, współczesnych kompozytorów – Toshio Hosokawa. Jak pisze Grzegorz Filip: „Muzyka, którą tworzy Toshio Hosokawa, w pełnym tego słowa znaczeniu poważna, zbliża się do minimalizmu, ale jednak zupełnie inny to minimalizm i bogatszy od tego, co kojarzy się z owym pojęciem”[1].
Toru Takemitsu Composition Award – w hołdzie japońskiemu kompozytorowi
Toru Takemitsu Composition Award to najsłynniejsza nagroda kompozytorska w Japonii. Jej pierwsza edycja odbyła się rok po śmierci inicjatora konkursu, Toru Takemitsu, w roku 1997. Ten międzynarodowy konkurs dla młodych kompozytorów ma bardzo ciekawą i niecodzienną formułę związaną ze sposobem oceniania.
Słuchaj i uwielbiaj. „Magnificat” Martina Palmeriego w wykonaniu Chóru „Astrolabium”
Toruński Chór „Astrolabium” pod dyrekcją Kingi Litowskiej zrealizował swój plan – 10 grudnia 2016 r. na rynku ukazała się jego płyta z utworem Magnificat argentyńskiego kompozytora Martina Palmeriego. Płyta dobra, a przede wszystkim niepowtarzalna – to jedyne na świecie nagranie tego dzieła.
Cudowny Ptak i Ognisty Mandaryn
Ten spektakl w obecnym sezonie artystycznym Opery Wrocławskiej pojawił się tylko raz: 24 listopada. Dwie klasyczne jednoaktówki Strawińskiego i Bartóka w inscenizacji Roberta Bondary, prezentowane jednego wieczoru, premierę miały dwa sezony temu. Po spektaklu myślałem sobie: „nareszcie coś ciekawego ale europejsko!” Gdy wychodziłem z opery, wyłowiłem jednak z tłumu słowa: „najgorsze przedstawienie, jakie widziałam!”. Takie podejście przeważało chyba wśród publiczności – domyślam się, że na ten spektakl po prostu nie ma popytu. Trudno się jednak oprzeć wrażeniu, że problem tkwi w odbiorcach.
„Quo vadis” Feliksa Nowowiejskiego w Filharmonii Narodowej
W niedzielny wieczór, 20 listopada, w Filharmonii Narodowej odbył się nadzwyczajny koncert z okazji Roku Feliksa Nowowiejskiego i Roku Henryka Sienkiewicza.
„Passion and Resurrection” Jonathana Harveya, czyli jak dźwiękami oddać świętość, grzeszność, ciemność i światło
Od lat 60. XX wieku pasja Jezusa stała się wyjątkowo popularna wśród kompozytorów. U Jonathana Harveya, z naturalną kontynuacją w postaci zmartwychwstania, przyjęła formę „opery kościelnej” Passion and Resurrection. Jak mistrzowi syntezy udało się połączyć chorał gregoriański i myślenie spektralne? Jak brzmi aura świętego, a jak grzesznika? Dlaczego tylko w jednym momencie pojawia się klaster? Czy możemy usłyszeć aureolę? Warto przyjrzeć się, jak i dlaczego akurat w taki sposób, Harvey skomponował swój utwór.
Klawesyn i muzyka nie-dawna. Numer Specjalny
Tytuł niniejszego numeru specjalnego w prosty i przewrotny sposób nawiązuje do typowego skojarzenia klawesynu z muzyką dawną. Ale czym w zasadzie jest muzyka dawna? Określenie to weszło na stałe do słownika muzycznego i przyjęło niechlubną pozycję słowa w pewnym sensie bez znaczenia. Wydanie specjalne poświęcamy klawesynowi nowemu, odkrytemu ponownie w XX wieku.
Ośrodek w Saint-Leu-la-Fôret w artystycznej i pedagogicznej działalności Wandy Landowskiej
Wanda Landowska odegrała nieocenioną rolę we wskrzeszeniu tradycji klawesynowej na początku XX wieku. Za sanktuarium swoich działań obrała dom w podparyskiej miejscowości Saint-Leu-la-Fôret. Pociągi odchodzące w dni koncertów z Paryża do Saint-Leu-la-Fôret niektórzy nazywali „pociągami Landowskiej”. Zainteresowani przybywali na kursy z całej Europy, ale nie brak było też chętnych z bardziej odległych zakątków świata.
"Time Present And Time Past” – o barokowo-minimalistycznym recitalu klawesynowym Mahana Esfahaniego
„To instrument naszych czasów” – tak o klawesynie mówi Mahan Esfahani, młody amerykański muzyk irańskiego pochodzenia. Z pełnym przekonaniem i uporem powtarza, że klawesyn jest zarówno „historyczny”, jak i „żyjący”, i że to właśnie ukochany instrument otworzył go na muzykę współczesną. Potwierdzeniem jego zamiłowania do łączenia tego, co dawne i współczesne jest płyta „Time Present And Time Past” nagrana we współpracy z Concerto Köln i wydana nakładem Deutsche Grammophon w 2015 roku.
"Grażyna Bacewicz. Complete String Quartets" nowa płyta Kwartetu Śląskiego
W czerwcu tego roku nakładem brytyjskiego wydawnictwa Chandos ukazała się nowa płyta Kwartetu Śląskiego, zawierająca kompletny zbiór siedmiu kwartetów smyczkowych Grażyny Bacewicz. Wydawnictwo natychmiast odniosło ogromny sukces, spotykając się z gorącym przyjęciem ze strony międzynarodowego środowiska muzycznego i otrzymując tytuł Najlepszej Płyty Miesiąca Magazynu Gramophone. Sukces śląskich kameralistów cieszy tym bardziej, że świadczy o dużym zainteresowaniu twórczością polskich artystów na arenie międzynarodowej.