Tag: Muzyka XX wieku

Granica sacrum i profanum – o Sofii Gubajdulinie i jej postawie twórczej

Gubajdulina, przez swoją twórczość dąży do „duchowej odnowy”, do ponownego pojednania duszy z ciałem na poziomie jednostki, a na poziomie ogólnohumanistycznym, do ponownego pojednania świata materialnego z duchowym. Jak się okazuje, wszelkie kwestie religijności, są ogniskową sposobu pojmowania transcendencji przez kompozytorów rosyjskich dorastających w czasach komunistycznego reżimu, a w twórczości Gubaiduliny znajduje to bardzo wyraźne odbicie.

Polska Filharmonia Bałtycka wystąpi w Sztokholmie

29 sierpnia podczas „Baltic Sea Festival” w gmachu koncertowym Berwaldhallen wystąpi Polska Filharmonia Bałtycka. W programie znajdzie się m.in. IV Symfonia Henryka Mikołaja Góreckiego, a cały koncert promowany jest pod hasłem Wielkość polskiej muzyki.

Krótka refleksja nad żałością [Hyde Park]

Byłam niedawno na Festiwalu Muzyki Polskiej, podczas którego wykonano III Symfonię „Pieśni żałosnych” Henryka Mikołaja Góreckiego. Dziś moim celem nie jest jednak recenzja koncertu, ale parę swobodnych myśli, jakie nasunęły mi się po kolejnym wysłuchaniu tego utworu.

Ranking z kwintą w basie, czyli muzyczne tam i z powrotem [odcinek 8]

Islandia. Co mnie naszło, żeby pisać o niej w tak środku wcale nie takiego znów zimnego lata? Ano największy z możliwych motywatorów. Miłość! Zakochałam się w niej i coś czuję, że po dzisiejszym odcinku przepadniecie i Wy. Bo muzyczna Islandia to nie tylko pochodząca z innego świata Björk, eteryczna Sóley i wymykający się z wszelkich ram Sigur Rós. Islandia to też oni i właśnie o nich (i ich) chcę, byście dzisiaj posłuchali.

Wymagający majstersztyk. Sonaty Mieczysława Wajnberga w wykonaniu Linusa Rotha.

Letnia pora, zmienna pogoda i wysokie temperatury być może nie zachęcają, aby zmierzyć się z wymagającą muzyką. Dla ambitnych, wytrwałych słuchaczy Linus Roth przygotował jednak niespodziankę. Artysta prezentuje  trzy Sonaty na skrzypce solo Mieczysława Wajnberga, po raz pierwszy nagrane na jednej płycie. Między utwory wplecione zostały Trzy tańce fantastyczne Dymitra Szostakowicza, w których Linusowi towarzyszy świetny pianista José Gallardo.

Liryka wokalna Apolinarego Szeluty a estetyka muzyczna „Młodej Polski”

W muzyce przełomu wieków najdoskonalszym przykładem na przenikanie się sztuk jest pieśń artystyczna. Rozmaitość powstającej wówczas poezji inspirowała kompozytorów do wyrażania się właśnie w tym gatunku. W epoce Młodej Polski drugim pod względem liczebności napisanych pieśni kompozytorem, po Karolu Szymanowskim, był Apolinary Szeluto. Liryka wokalna to gatunek, który odnajdujemy w każdym z jego okresów twórczych.

Twórczość muzyczna Apolinarego Szeluty – rekonesans

O ile Szymanowski, Różycki czy Karłowicz to twórcy, których nazwiska są powszechnie znane, o tyle Apolinary Szeluto, mimo iż to jeden z najważniejszych przedstawicieli młodopolskiej muzyki, pozostaje postacią praktycznie nieznaną. Taki stan rzeczy jest zastanawiający, biorąc pod uwagę artystyczny dorobek kompozytora – liczebnością przewyższający nawet dorobek Karola Szymanowskiego.

Czy historię muzyki XX wieku należy napisać raz jeszcze? Wywiad z Marcinem Trzęsiokiem

Od kilku lat zaobserwować można zmiany w sposobie pisania o muzyce. O tym jak te zmiany przebiegają i dlaczego historię muzyki XX wieku trzeba napisać raz jeszcze w wywiadzie przeprowadzonym przez Annę Gluc i Karolinę Dąbek opowiedział nam Marcin Trzęsiok – teoretyk muzyki i filozof, wykładowca Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. W swoich rozważaniach zajmuje się estetyką muzyki XIX i XX wieku.

Szukając szlachcica. "Fantasia para un gentilhombre" Joaquina Rodrigo

Fantazja dla szlachcica to utwór, który można by porównać do młodszej siostry Concierto de Aranjuez; siostry młodszej, weselszej, z większym dystansem do siebie. I chociaż zwraca ona na siebie mniejszą uwagę, dzieje się tak nie przez brak urody, lecz oszczędność w okazywaniu uczuć.

Problematyka powtórzenia, imitacji i programowości w myśli teoretycznej Arnolda Schönberga: geneza i koncepcja

Arnold Schoenberg cytował i powoływał się w swoich pismach na wielu wybitnych pisarzy, poetów, malarzy, filozofów i uczonych, nie wspominając o innych kompozytorach. Wnioskując z jego księgozbioru można prześledzić inspiracje filozoficzno-literackie, mające bezpośredni wpływ na sformułowanie zarówno zarysu całej teorii, jak i jej konkretnych elementów.

Pięćdziesiąt pięć przymiarek do śmierci

Historia Aninki i Pepíčka, osieroconego przez ojca rodzeństwa, które musi zdobyć świeże mleko dla chorej matki, ale nie ma pieniędzy, idzie więc w ślady ulicznego kataryniarza Brundibára i próbuje zarobić na zakupy śpiewaniem – to w gruncie rzeczy dość prosta i w założeniu uniwersalna opowieść o zwycięstwie dobra nad złem. W Theresienstadt nabrała całkiem nowych znaczeń i urosła do rangi symbolu żydowskich losów.

Namiętny blask purpury

Namiętność można czytać różnie, przeżywać zawsze inaczej. Uderza zmysły, powołuje do świętości, wynosi emocje na piedestał. Wyrywa z marazmu, odrzuca kartezjański rozsądek, rozpala, budzi i upaja. Ale przede wszystkim powala bezpośredniością, absolutną i skończoną pełnią.

Muzyka o długim terminie przydatności [Korespondenci]

Pęd do rozwoju oraz „życiowość” muzyki pierwszych dziesięcioleci XX wieku, które zatraciła twórczość powojenna, gloryfikował swego czasu Theodor W. Adorno. O ile z jego krytyką kompozytorów lat pięćdziesiątych trudno się zgodzić, o tyle festiwal „Festliche Tage Alter Musik” zorganizowany przez Klangforum Wien w wiedeńskim Konzerthausie pokazał, że twórczość przedwojenna nadal ma wiele uroku.

Etyczny wymiar muzyki. Czy muzyka była jednym ze źródeł ucisku w obozach zagłady?

Kim jest człowiek? Czym jest muzyka? Takie pytania zadają sobie zarówno etycy jak i estetycy.  Podmiot jakim jest człowiek i przedmiot, narzędzie jakim jest muzyka. Człowiek, osoba, czyn, moralność. Zagadnienia, które były, są i będą w centrum zainteresowania filozofów moralności.

Górecki: "On Reflection" [blogosfera]

Tym razem prezentujemy anglojęzyczny blog poświęcony wyłącznie muzyce polskiej. Jego autor jest zasłużonym badaczem polskiej twórczości XX wieku, a w swoim dorobku ma m.in. monografię Henryka Mikołaja Góreckiego. To właśnie temu kompozytorowi poświęcony jest esej „On Reflection”, który znalazł się w książeczce do siedmiu płyt CD z muzyką Góreckiego wydanych przez Nonesuch Records na początku 2016 roku.

Ogólnopolska Konferencja Naukowa Elementi IV. Artykulacje. Patronat MEAKULTURY

W dniach 4-5 III 2016 w siedzibie Akademii Muzycznej w Krakowie odbędzie się czwarta edycja Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Elementi. Wśród gości tegorocznej edycji znaleźli się Jagoda Szmytka, Marcin Trzęsiok oraz Monika Pasiecznik i Sławomir Wojciechowski. Sesji towarzyszyć będą koncerty Sort Hul Ensemble, Spółdzielni Muzycznej Contemporary Ensemble oraz Lutosławski Orchestra Moderna pod batutą Błażeja Wincentego Kozłowskiego.

'If we, the artists, help people to focus on the music, it will win'. An interview with Linus Roth

Linus Roth – one of the best violinist among his generation. His debut album recorded for EMI won the prestigious Echo Klassik Prize in 2006. Linus Roth’s eight CDs have been released so far; they include unfairly forgotten works, especially by the Polish composer Mieczysław Weinberg’s music. His Concertino op. 42 is part of the album Wartime Consolations, which has been reviewed in Meakultura. For the first time after winning the 4th prize in the 6th International Competition for Young Violinists. Karol Lipiński and Henryk Wieniawski, Linus Roth has come to Warsaw.

"Jeżeli nam, artystom, uda się otworzyć ludzi na muzykę, ona zwycięży". Wywiad z Linusem Rothem

Linus Roth to jeden z najwybitniejszych skrzypków swojego pokolenia. Jego debiutancka płyta wydana dla wytwórni EMI w 2006 roku otrzymała prestiżową nagrodę Echo Klassik. Dotychczas ukazało się aż osiem albumów, na których artysta wykonuje niesłusznie zapomnianą twórczość, przede wszystkim polskiego kompozytora Mieczysława Wajnberga. Jego Concertino op. 42 znajduje się na płycie Wartime Consolations, której recenzja ukazała się w Meakulturze. Linus Roth, po raz pierwszy od otrzymania IV nagrody na VI Międzynarodowym Konkursie Młodych Skrzypków im. Karola Lipińskiego i Henryka Wieniawskiego, odwiedza Warszawę.

Galina Ustwolska – fenomen życia i twórczości

Postać Galiny Ustwolskiej została osadzona w XX-wiecznych realiach rosyjskich, a jej działalność przypadła na czas II wojny światowej, epoki radzieckiej i postradzieckiej. Z całą pewnością kontekst historyczny musiał wpłynąć na charakter jej twórczości, z drugiej jednak strony niesłychana wyrazistość tej muzyki oraz niezmienność i rozpoznawalność stylu dają do zrozumienia, jak bardzo Ustwolska różniła się od pozostałych kompozytorów, będących świadkami tamtego czasu.

Guillaume Connesson i szmaragdowa korona Lucifera

Spoglądając na okładkę, boję się wziąć płytę do ręki. Czarny maszkaron z katedry Notre Dame i czerwony napis Lucifer wywierają piorunujące wrażenie. Szczególnie w listopadowej aurze. Ostatecznie podejmuję się jednak recenzji. Przekonuje mnie logo Deutsche Grammophon, ale przede wszystkim idea podziemnego baletu.

Mihkel Poll – George Enescu. Bela Bartok. Erkki-Sven Tüür. Tonu Korvits

Jedną z najnowszych pozycji na rynku muzycznym jest płyta Mihkela Polla George Enescu. Béla Bartók. Erkki-Sven Tüür. Tõnu Kõrvits. Jest to druga płyta w dorobku tego pianisty. 

Kreacja kobiety w "Zamku Sinobrodego"

Jednoaktowa opera pt. Zamek Sinobrodego ma dwóch równoważnych autorów. Bela Balázs napisał bogatą symbolicznie sztukę, którą następnie Bela Bartók, na prośbę samego pisarza, dopełnił równie gęstą treściowo muzyką. Opera powstawała w czasach fascynacji mroczną stroną człowieka. Na początku XX wieku rozkwit przeżywa freudowska psychoanaliza, której hasła przedstawiające człowieka jako niewolnika swoich popędów okazują się bardzo inspirujące dla artystów, szczególnie tych działających w nurcie ekspresjonistycznym. Baśń o tajemniczym mordercy, Sinobrodym, doskonale wpisywała się w tę estetykę.

Hartmann, Weinberg, Szostakowicz. Nieśmiertelne pocieszenie Linusa Rotha

Ku doskonałości, ale z nutą melancholii – płyta "Lutosławski: Zimerman, Rattle"

Po dwudziestu pięciu latach od pierwszego nagrania Koncertu fortepianowego Witolda Lutosławskiego z BBC Symphony Orchestra pod dyrekcją kompozytora Krystian Zimerman zdecydował się po raz drugi zarejestrować tę kompozycję dla wytwórni Deutsche Grammophon. To nie pierwszy raz, gdy polski pianista ponownie nagrywa ten sam utwór, uaktualniając swoją wcześniejszą interpretację (było tak np. z I Koncertem Johannesa Brahmsa). W tym przypadku jednak nie jest to jedynie efekt legendarnego już perfekcjonizmu artysty, ale również podróż sentymentalna oraz hołd złożony wielkiemu kompozytorowi i przyjacielowi w roku jego jubileuszu.

Warsaw Philharmonic: Bach, Brahms i … Schönberg

Niemiecki pianista, dyrygent i krytyk muzyczny Hans von Bülow odkrył nowy wzór „trzech wielkich B”: Bach-Beethoven-Brahms. Położona na przeciwległym biegunie twórczość Arnolda Schönberga pozostaje synonimem atonalności i dodekafonizmu. Tymczasem przedstawiciel drugiej szkoły wiedeńskiej za prekursorów techniki dwunastodźwiękowej uważał… Bacha i Brahmsa. Ich dzieła w orkiestracji Schönberga nagrała orkiestra Filharmonii Narodowej pod dyrekcją Jacka Kaspszyka.

Krystian Zimerman, Simon Rattle & Berliner Philharmoniker: Lutosławski – patronat MEAKULTURY

14 sierpnia 2015 ukazała się nakładem wytwórni Deutsche Grammophon płyta Krystiana Zimermana i Berlińskich Filharmoników pod dyrekcją sir Simona Rattle’a, na której znalazły się Koncert fortepianowy oraz II Symfonia Witolda Lutosławskiego. MEAKULTURA opjęła ten album swoim patronatem.

441 powodów do dumy. „Modern Choral Masterpieces” Chóru Kameralnego „441 Hz”

Chór Kameralny „441 Hz” pod dyrekcją Anny Wilczewskiej zarejestrował niedawno dwanaście ważnych kompozycji a cappella. To płyta ukazująca interesujące oblicze chóralistyki. Mądrze selektywna, rozsądnie współczesna. Odzwierciedlająca kompromis między tym, co kontemplacyjne, a tym, co intrygująco energetyczne.

Tyle słońca. Anna Jantar. Biografia

Anna Jantar (10 czerwca 1950 – 14 marca 1980)  to niezapomniana piosenkarka, której życie i kariera zakończyły się nagle katastrofą lotniczą 14 marca 1980 roku, na warszawskim Okęciu. Była gwiazdą wielkiego formatu, której legenda jest nadal obecna, a jej przeboje cały czas są grane na antenach stacji radiowych. Od niedawna czytelnicy mogą przeczytać najnowszą biografię tej niezwykłej artystki – Tyle słońca. Anna Jantar. Biografia  – autorstwa Marcina Wilka.

Ekspresjonizm Kandinsky'ego i Schönberga

Sztukę XX-wieku cechuje różnorodność i wielokierunkowość. Wielu artystów posiadało własne przekonania i poglądy, które chętnie ogłaszali w manifestach. Często jednak trudno jest odnaleźć faktyczną realizację tych programów w dziełach. Chciałabym w tym kontekście omówić szerzej nurt ekspresjonistyczny, a zwłaszcza działalność niemieckiej awangardy – ugrupowanie Blaue Reiter oraz poglądy jej głównego przedstawiciela, Wasilija Kandinsky’ego. Przyjrzę się także realizacji postulatów tej grupy na gruncie muzyki, którą reprezentował Arnold Schönberg.

Cykl "Dziwne gatunki" – Tigrinya (cz.3)

Egzotycznie brzmiące dźwięki, oryginalne kompozycje i spotkania z rozmaitymi kręgami kulturowymi. Cykl Dziwne gatunki zaprasza czytelnika w niezwykłą podróż po świecie muzyki niszowej, niepopularnej, specyficznej, jednym słowem – wyjątkowej. A ponieważ to, co inne, przykuwa uwagę, z pewnością nie będzie tutaj miejsca na nudę!

Recepcja opery "Porgy and Bess" George'a Gershwina w świetle amerykańskiej krytyki muzycznej w latach 1935-1936 (część II)

O krytyce muzycznej mówi się różnie. Kocha się ją, lubi, szanuje. Czasem gani lub – o zgrozo – bagatelizuje. Jej znaczenie powinno być bezsprzecznie niepodważalne. Jakże inaczej mielibyśmy dowiedzieć się, jak dane dzieło zostało przyjęte, jak odnalazło się w różnorakich kontekstach i jakie były dalej jego losy? Odpowiadając na te i wiele innych pytań, sięgnęłam po cenne wypowiedzi amerykańskich krytyków, dzięki którym możliwe było stworzenie obrazu recepcji opery Porgy and Bess.

Recepcja opery "Porgy and Bess" George'a Gershwina w świetle amerykańskiej krytyki muzycznej w latach 1935-1936 (część I)

O krytyce muzycznej mówi się różnie. Kocha się ją, lubi, szanuje. Czasem gani lub – o zgrozo – bagatelizuje. Jej znaczenie powinno być bezsprzecznie niepodważalne. Jakże inaczej mielibyśmy dowiedzieć się, jak dane dzieło zostało przyjęte, jak odnalazło się w różnorakich kontekstach i jakie były dalej jego losy? Odpowiadając na te i wiele innych pytań, sięgnęłam po cenne wypowiedzi amerykańskich krytyków, dzięki którym możliwe było stworzenie obrazu recepcji opery Porgy and Bess.

Urodziny Bouleza

O Holland Festival pisze pierwszy raz dla MEAKULTURY Krzysztof Kwiatkowski – ceniony krytyk muzyczny.

Aleksander Skriabin i jego opus vitae: "Misterium"

Aleksander Skriabin był kompozytorem niezrozumianym, na co wpłynęła również jego głęboka indywidualność, w tym zdolność synestezji. Za ideę najwyższą uważał syntezę sztuk. Dziełem reprezentującym całościową integrację sztuki w jego twórczości miało być Misterium i związana z nim bezpośrednio V Symfonia – Prometeusz, Poemat ognia. 

Brytyjska premiera "Siedmiu Bram Jerozolimy"

Siedem bram Jerozolimy Krzysztofa Pendereckiego już pod koniec czerwca zabrzmi po raz pierwszy w Manchesterze. Brytyjskiej premierze tej kompozycji towarzyszyć będzie trzydniowy festiwal polskiej kultury.

Elementy tradycyjnej muzyki żydowskiej w "The Dreams and Prayers of Isaac the Blind" Osvalda Golijova

W ostatnich dziesięcioleciach tradycyjna muzyka żydowska przeżywa swój renesans. Terytorialnie rozgrywa się on głównie w Europie Środkowej i w Stanach Zjednoczonych. Dowodem renesansu muzyki żydowskiej na gruncie muzyki artystycznej jest znaczna liczba partytur z elementami tradycyjnej muzyki żydowskiej, choć można tu wspomnieć także o partyturach nie wykorzystujących muzyki tradycyjnej, a tylko nawiązujących w jakiś sposób do kultury żydowskiej. Jednym z ciekawszych kompozytorów podejmujących wątki żydowskie jest Osvaldo Golijov.

Cykl "Dziwne gatunki" – Qaraami (cz.2)

Egzotycznie brzmiące dźwięki, oryginalne kompozycje i spotkania z rozmaitymi kręgami kulturowymi. Cykl Dziwne gatunki zaprasza czytelnika w niezwykłą podróż po świecie muzyki niszowej, niepopularnej, specyficznej, jednym słowem – wyjątkowej. A  ponieważ to, co inne, przykuwa uwagę, z pewnością nie będzie tutaj miejsca na nudę!

Sprzeczny charakter szumu w muzyce – jego uniwersalność i relatywizm (część III)

Szum, biorąc pod uwagę wszystkie (także pozamuzyczne) związane z nim konteksty, jest dziś, w dobie postmodernistycznego podważania wyrazistych narracji, integralnym elementem codziennego życia i istotnym elementem większości dziedzin kultury. Choć każdy z nas ma swoją własną tolerancję i jest w stanie zaakceptować nieco inną dawkę zakłóceń, nie można odmówić mu tego, że stał się on jednym z podstawowych budulców dwudziestopierwszowiecznej rzeczywistości.

Finał Sonaty na altówkę i fortepian op. 147 Dymitra Szostakowicza. Dzieło dwóch symfoników przykładem sonaty XX wieku

Dimitrij Szostakowicz to postać wybitna, znana i ceniona, wciąż inspirująca i wzbudzająca zainteresowanie. W tym zwięzłym tekście przedstawiona została jego sylwetka oraz kilka utworów wraz z wyszczególnionymi odwołaniami do historii muzyki a także innych muzyków. 

"Emigracja-awangarda-polityka". Video rozmowa – część II

Kiedy kompozytor staje się emigrantem? Z jakich powodów twórcy XX wieku wyjeżdżali z kraju? Jak przebiegała ich kariera po wyjeździe? Gdzie szukali schronienia i co zmieniało się w ich twórczości? O losach Andrzeja Panufnika, Mauricio Kagela i Györgya Ligetiego oraz o związkach awangardy z polityką rozmawiają Danuta Gwizdalanka, Krzysztof Meyer i Krzysztof Moraczewski.

Intuicja czy scjentyzm: Stockhausen – Ligeti – Nono – Berio – Xenakis – Grisey

Ta imponująco obszerna praca stanowi wnikliwą refleksję o muzyce postwebernowskiej. Autorka w swoich rozważaniach odnosi się także do perspektywy badawczej nauk realnych, poszerzając tym samym i w nowatorski sposób wykraczając poza zakres klasycznej analizy czysto muzykologicznej.

Irlandzkie rozmowy z przeszłością

Zjawisko, jakim jest muzyka irlandzka, ma niejedno oblicze – bardziej lub mniej tradycyjne, ograniczone do lokalnej grupy i czasu wolnego lub komercyjne i skierowane do szerokiej publiczności.  Inspiracje wokalistów nie zawsze inspi zamykają się w obrębie tradycyjnej muzyki irlandzkiej. Jak z przeszłością rozprawiają się współcześni irlandzcy muzycy:  zespół Kíla, Liam Ó Maonlaí oraz Sinéad O’Connor?

Cykl "Dziwne gatunki" – Shaabi (cz.1)

Egzotycznie brzmiące dźwięki, oryginalne kompozycje i spotkania z rozmaitymi kręgami kulturowymi. Cykl Dziwne gatunki zaprasza czytelnika w niezwykłą podróż po świecie muzyki niszowej, niepopularnej, specyficznej, jednym słowem – wyjątkowej. A  ponieważ to, co inne, przykuwa uwagę, z pewnością nie będzie tutaj miejsca na nudę!

Fuga (4)

Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Fuga.

"Emigracja-awangarda-polityka". Video rozmowa – część I

Kiedy kompozytor staje się emigrantem? Z jakich powodów twórcy XX wieku wyjeżdżali z kraju? Jak przebiegała ich kariera po wyjeździe? Co tracili i co zyskiwali? O losach Andrzeja Panufnika, Romana Palestra, Dymitra Szostakowicza, Mieczysława Wajnberga, Witolda Lutosławskiego rozmawiają Danuta Gwizdalanka, Krzysztof Meyer i Krzysztof Moraczewski.

Music from Poland – portal Fundacji MEAKULTURA już w Internecie!

Z radością informujemy, że Fundacja MEAKULTURA uruchomiła nowy portal musicfrompoland.eu. Jego celem jest promocja najlepszych polskich twórców oraz rozpowszechnianie wiedzy na ich temat w kraju i za granicą.

Sprzeczny charakter szumu w muzyce – jego uniwersalność i relatywizm (część II)

W 2008 roku uczestniczyłem w koncercie Sex Pistols. Choć z oryginalnego składu obecni byli już tylko Johnny Rotten, Steve Jones i Paul Cook, ogromny namiot, pod którym grupa występowała, błyskawicznie wypełnił się do ostatniego miejsca, ba, wiele osób musiało oglądać show na telebimach poza nim. Jest to wystarczający dowód na to, że mimo postępującego od końcówki lat siedemdziesiątych rozdrobnienia punku na liczne, dużo przystępniejsze podgatunki, popyt (nawet jeśli podświadomy) na jego pierwotną, radykalną formę wciąż jest ogromny, zwłaszcza w dobie kapitalizmu i globalizacji.

Sprzeczny charakter szumu w muzyce – jego uniwersalność i relatywizm (część I)

Etymologia słowa noise wiąże się z agresją i napięciem, które wywołują u ludzi potężne zjawiska przyrodnicze – sztormy czy burze. Źródłosłowu terminu można się też dopatrywać w greckim wyrazie „nausea”, oznaczającym chorobę morską. Według kulturoznawcy, Radosława Sirko, angielski termin „noise” zawiera w sobie dwa polskie odpowiedniki: szum i hałas, z których zwłaszcza drugi ma negatywny wydźwięk. Jak wygląda historia noise’u w muzyce?

Camus, post punk, rock and roll… [Hyde Park]

Nawet po śmierci Albert Camus wydaje się być najbardziej rock and rollowym filozofem, jaki kiedykolwiek żył – wyznaje z satysfakcją Christopher Price, amerykański pisarz i medioznawca.

Witold Małcużyński. Pianista emocjonalny [Sylwetki]

Interpretacje Witolda Małcużyńskiego odznaczają się wyjątkowością i indywidualnym stylem, nawiązującym do romantycznej tradycji wirtuozowskiej, który z jednej strony charakteryzował się bezbłędnym wyczuciem dramaturgii formy, wielką emocjonalnością, uduchowieniem, czy patosem, z drugiej zaś  – prostotą, liryzmem, naturalnością.

Festival d'Automne [Korespondenci]

Jedna z najważniejszych imprez artystycznych we Francji, trwający każdego roku od września do grudnia Festival d’Automne, uczcił 90. rocznicę urodzin Luigiego Nono dedykując mu portret – serię koncertów, których programową osią była twórczość wybitnego Włocha.

Nowe spojrzenie na tradycję antyczną w twórczości Iannisa Xeniakisa

Iannis Xenakis, kompozytor greckiego pochodzenia, jest zazwyczaj rozpoznawany jako kompozytor-architekt, który swoje utwory konstruował na podstawie zawiłych teorii matematycznych. Istotnie, ważny dział jego twórczości stanowią kompozycje oparte na rachunku prawdopodobieństwa. Często jednak zapomina się jak wielki wpływ na działalność tego kompozytora miała kultura starożytnej Grecji.

Jazz w twórczości Igora Strawińskiego. Ragtime z "Historii żołnierza" i "Ragtime na 11 instrumentów"

Termin „jazz” odnosi się do – zapoczątkowanego w Stanach Zjednoczonych – specyficznego rodzaju muzykowania, który powstał w wyniku zmieszania się śpiewów murzyńskich z muzyką starego kontynentu. Z europejskiej tradycji wywodzi się instrumentarium, melodyka i harmonika, natomiast z afrykańskiej – specyficzny sposób artykulacji, frazowania i kształtowania muzycznego czasu („swing”) oraz spontaniczność i żywiołowość wykonawstwa.

Spotkanie ojca i córki. Recenzja płyty "Dreamscape. Songs and Trios by Andrzej & Roxanna Panufnik"

Dreamscape. Songs and Trios by Andrzej & Roxanna Panufnik, płyta wydawnictwa Signum Classics, to pozycja wyjątkowa. Możemy na niej wysłuchać utwory z dwóch muzycznych światów- ojca i córki. Czy światy te są do siebie zbliżone i czy powinniśmy je porównywać?

"Gwałt na Lukrecji". Część I

„Gwałt na Lukrecji” jest drugą z kolei operą Brittena. Powstała po „Peterze Grimesie”. Pomysł na temat dzieła został kompozytorowi dostarczony przez Erika Croziera, który w latach 30 uczestniczył w produkcji „Le viol de Lucrece” Andre Obey’a.

„Imaginary Landscape No. 4” – studium przypadku

Czy zastanawialiście się, kiedy ostatni raz nie słuchaliście radia? Szum rozgłośni radiowych otacza nas przecież na każdym kroku – w sklepach, w samochodzie, u fryzjera. Przemierzając miasto, można usłyszeć kolejno lub jednocześnie kilkanaście przypadkowych stacji radiowych. Dlaczego zatem twórczo nie wykorzystać tego faktu?

Czwarty, którego nie było

W jakim kierunku następowałyby dalsze przemiany w indywidualnym stylu Tadeusza Bairda? O czwartym okresie twórczości, którego nie było.

Nurty i techniki w twórczości Tadeusza Bairda

„To co zawsze przekonuje mnie do muzyki Bairda, polega na umiejętności godzenia przez tego twórcę współczesnego warsztatu kompozytorskiego z jednoczesnym nierezygnowaniem z nasycenia swojej muzyki głębokim nastrojem, wrażliwie przekazywanym słuchaczowi” – o najważniejszych nurtach w twórczości Tadeusza Bairda.

Antologia polskiej muzyki współczesnej 1939-1945

Antologia polskiej muzyki współczesnej 1939-1945 to bardzo ważny w polskiej fonografii album. Zachęcam Państwa do zapoznania się z nim i wiedząc, że to nie będzie łatwe powiem, że wysiłek dotarcia do tych nagrań z pewnością nie będzie płonny.

NFM Leopoldinum – Orkiestra Kameralna: „Berg by Arrangement”

7 października 2014 roku ukazało się nagranie dokonane przez wrocławski zespół NFM Leopoldinum – Orkiestra Kameralna dla londyńskiej wytwórni Toccata Classics. Płyta zatytułowana Berg by Arrangement – Music for Strings prezentuje premierowe nagrania aranżacji utworów Albana Berga.

Nostalgia na dwa głosy

Tegoroczny Nostalgia Festival Poznań był wydarzeniem szczególnym. Koncerty wypełniała muzyka kompozytorów z dwóch różnych światów: pochodzącego z Armenii Tigrana Mansuriana oraz Amerykanina Elliotta Cartera. Te dwie skrajnie różne postawy kompozytorskie przypominają walkę serca z rozumem i nie sposób mówić o nich jednocześnie. Prześledźmy zatem osobno dwie ścieżki, którymi podążał program festiwalu.

"Andrzej toczył swoją walkę za pomocą nut i słów poetów". Rozmowa z Grażyną Krzanowską.

O twórczości Andrzeja Krzanowskiego, o XXII edycji festiwalu „Alkagran” i o polskich akordeonistach z Grażyną Krzanowską rozmawiała Aleksandra Bliźniuk.

Czy eksperyment może się udać – recenzja koncertu „Już się zmierzcha"

1 października, w 24 rocznicę śmierci Andrzeja Krzanowskiego, w ramach XXII edycji Jesiennego Festiwalu „Alkagran” odbył się koncert muzyki elektroakustycznej Już się zmierzcha… Zarówno dla tej edycji „Alkagranu”, jak i względem poprzednich – muzyka prezentowana na tym koncercie nie była typowa. Czy taki eksperyment może się udać?

4. Dni Muzyki: Andrzej Panufnik – Patronat MEAKULTURY

Niebawem rozpocznie się kolejna edycja Festiwalu Dni Muzyki organizowanego przez Akademię Muzyczną w Krakowie. Dlaczego warto przyjrzeć się bliżej temu wydarzeniu? Szczegóły prezentujemy poniżej! Serdecznie zapraszamy do udziału w tegorocznych obchodach!

Muzyka w awangardowym filmie animowanym

Sto lat filmu animowanego to historia utkana z odważnych pomysłów i wielu kierunków artystycznych. Początkowo animacja kojarzona była jedynie z błahą rozrywką dla dzieci, trudną w realizacji i nieopłacalną. Jej potencjał był jednak ogromny, szybko zdobył zainteresowanie środowiska artystycznego i w końcu stał się odrębną dziedziną sztuki. Do dziś wciąż powstają nowe techniki animacyjne, a jednym z ich podstawowych elementów jest dźwięk i muzyka.

Muzyczny egzystencjalista – o postawie twórczej Tomasza Sikorskiego

Tomasz Sikorski to twórca w gronie polskich kompozytorów XX wieku, jeśli nie całkowicie zapomniany, to z pewnością niedoceniony. Jego muzyka jest obecnie wykonywana raczej sporadycznie, a wiedza o samym kompozytorze, jeśli już ktokolwiek rozpoznaje to nazwisko, często ogranicza się do deprecjonującego sformułowania „polski minimalista”. Warto zatem przypomnieć tę niezwykłą osobowość.

Żołnierze Zimmermanna w Monachium – połączenie doskonałe

Na początku sezonu wiele się mówiło o Bayerische Staatsoper za sprawą nowej realizacji Kobiety bez cienia Straussa, w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego. Kilka miesięcy później opera w Monachium zaproponowała własną inscenizację Żołnierzy Bernda Aloisa Zimmermanna, wpisując się przez to do listy niedawnych realizacji tego dzieła.

Postępowiec czy konserwatysta? Ludomir Michał Rogowski

Był on twórcą wszechstronnym – kompozytorem, pedagogiem, publicystą, dyrygentem chóralnym i symfonicznym, zbieraczem folkloru, krytykiem muzycznym, twórcą muzyki do teatru i kabaretu. Dziś jest kompozytorem prawie całkowicie zapomnianym. Kim był – postępowcem czy konserwatystą?

"Britten w Lyonie: trzy razy sztuka". Korespondenci

Obchodzone w zeszłym roku setne urodziny Benjamina Brittena przeszły bez większego echa nie tylko na polskich scenach operowych, ale również we Francji. Owo „przeoczenie” nadrobiła w imieniu Francuzów Opéra de Lyon.

Czajkowski wskrzeszony

Jednym z celów przyświecających wydawnictwu Toccata Classics jest promowanie twórczości mniej znanych lub zapomnianych kompozytorów. Postulat ten realizuje wydana nakładem wydawnictwa pierwsza część dzieł fortepianowych polskiego kompozytora emigracyjnego Andrzeja Czajkowskiego. 

Prawykonanie ostatniej symfonii Góreckiego

London Philharmonic Orchestra 12 kwietnia b.r. w Royal Festival Hall wykona dotychczas nieznaną symfonię Henryka Mikołaja Góreckiego. Dyrygować będzie Andrzej Borejko.

Lutosławski. Skrywany wulkan

Lutosławski. Skrywany wulkan to zapis rozmów Aleksandra Laskowskiego z czterema dyrygentami – Simonem Rattle, Esa-Pekka Salonenem, Edwardem Gardnerem i Antonim Witem. Bohaterem książki, kryjącym się pomiędzy przesiąkniętymi mieszanką fascynacji, podziwu i wzruszenia wersami jest Witold Lutosławski – dla zwierzających się na kartach książki wybitnych muzyków przyjaciel i autorytet. 

Powitanie wiosny w Poznaniu, czyli 43. Poznańska Wiosna Muzyczna

W dniach 21 – 25 marca kroku astronomicznej wiośnie dotrzymywała 43. Poznańska Wiosna Muzyczna. 

Muzyczne obchody 600-lecia polsko-tureckiej dyplomacji

600 lat kontaktów dyplomatycznych między Polską a Turcją uświetnią specjalnie przygotowane na tę okazję przedsięwzięcia muzyczne. 

Wokół Panufnika

Wokół Panufnika to projekt stworzony przez wybitnych polskich instrumentalistów. Powstał w celu uczczenia setnej rocznicy urodzin jednego z najbardziej wyróżniających się polskich kompozytorów XX wieku, Andrzeja Panufnika.

Młodość i twórczość romantyka. "Alban Berg. Człowiek i dzieło czasu młodości" Andrzeja Chłopeckiego

„Jeśli Schönberg jest Bogiem Ojcem nowej muzyki, to Berg jest jej Synem Bożym”, mówi cytat autorstwa Igora Strawińskiego, otwierający pracę Andrzeja Chłopeckiego. To właśnie artystycznemu posłannictwu romantyka drugiej szkoły wiedeńskiej – drodze od dzieł najwcześniejszych, młodzieńczych, do stanowiących rodzaj swoistej autobiografii utworów dojrzałych – poświęcona jest książka „Alban Berg. Człowiek i dzieło czasu młodości – od pieśni solowej do orkiestrowej”, wydana w 2013 roku nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego i Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach.

Wajnberg i Szostakowicz zakodowani w „księżycowym kraju”, czyli o tym, że słuchać, to też czytać. (Tekst inspirowany przedstawieniem. Uwagi różne).

Sztuka rosyjska okresu totalitarnego to nieustanna gra z widzem, ze słuchaczem. Jak to zrobić, żeby władza nabrała się na „praworządność”, a jednocześnie odbiorca, który jest dobrze wykształcony, nie poczuł się obrażony? Jak to zrobić, żeby władza otrzymywała jeden przekaz w tym samym czasie, w którym odbiorca otrzymuje zupełnie odmienny?

100. numer MEA! "Od klasyki do rozrywki"

Z ogromną przyjemnością zapraszamy do zapoznania się z 100. numerem MEAKULTURY! Jubileuszowe wydanie poświęcimy tematyce łączenia różnych gatunków muzycznych.

Video wykład – częsć XI. Neoklasycyzm

Czym różni się kultura europejska od innych kultur muzycznych świata? Jakie funkcje pełni muzyka w naszej kulturze i w jaki sposób jest przekazywana? Czego oczekujemy od zawodowych muzyków? Co zmieniło się w muzyce europejskiej w ostatnim stuleciu? Odpowiedzi na te i inne pytania udziela w serii swoich video wykładów dr hab. Krzysztof Moraczewski, kulturoznawca, autor książki „Sztuka muzyczna jako dziedzina kultury” (Poznań 2007). Zapraszamy na część jedenastą.

Andrzej Czajkowski – Hamlet pianistyki?

W roku 1982 umiera Andrzej Czajkowski. W testamencie określa jasno przeznaczenie swoich doczesnych szczątków. Do ostatniej woli kompozytora należy przekazanie czaszki Royal Shakespeare Company z zaznaczeniem, że ma być używana jako rekwizyt w inscenizacjach szekspirowskiego „Hamleta”.

Sztuka zniewolona. "Portret" Mieczysława Wajnberga w poznańskim Teatrze Wielkim

Portret za sprawą Mieczysława Wajnberga i Davida Pountney’a stał się manifestem pokoleń. Pierwszy walczył o wolność indywidualności w sztuce, drugi odrzucił znaczenie makabrycznych oczu lichwiarza i ukazał sztukę współczesną jako ślepą wobec komercji.

Górecki. Portret w pamięci

6 grudnia mija 80. rocznica urodzin Henryka Mikołaja Góreckiego. Wspominając tę wyjątkową postać warto nie tylko na nowo zasłuchać się w jego muzyce, ale także bliżej przyjrzeć się jego sylwetce twórczej, sięgając po nowo wydaną książkę Górecki. Portret w pamięci zawierającą szereg rozmów o kompozytorze, które przeprowadziła i spisała Beata Bolesławska-Lewandowska.

Plamy na słońcu

Im bardziej Lutosławski chciał się schować za swym pseudonimem, tym bardziej przychodziła do niego niepożądana sława. Marginesowa, zarobkowo traktowana działalność przysparzała mu popularności, przed którą uciekał w swoje muzyki żałobne i weneckie gry.

Sinfonia Varsovia Promotorem Młodych Artystów – patronat MEAKULTURY

Sinfonia Varsovia Promotorem Młodych Artystów, to hasło wiodące koncertów, które odbędą się 29 i 30 listopada 2013 r. w Warszawie.

Video wykład – część IX. Strawiński jeszcze raz

Czym różni się kultura europejska od innych kultur muzycznych świata? Jakie funkcje pełni muzyka w naszej kulturze i w jaki sposób jest przekazywana? Czego oczekujemy od zawodowych muzyków? Co zmieniło się w muzyce europejskiej w ostatnim stuleciu? Odpowiedzi na te i inne pytania udziela w serii swoich video wykładów dr hab. Krzysztof Moraczewski, kulturoznawca, autor książki „Sztuka muzyczna jako dziedzina kultury” (Poznań 2007). Zapraszamy na część dziewiątą.

Szymanowski meets LSO

Niska popularność kompozytorów polskich poza granicami naszego kraju od wielu lat jest bolączką naszych muzyków i muzykologów. Ostatnie działania takich ludzi jak Łukasz Borowicz, dyrygent działający w brytyjskich wytwórniach Hyperion i Chandos, czy ostatni, potężny zbiór nagrań BBC Symphony Orchestra dzieł Lutosławskiego, wskazują na to, że ten niekorzystny obraz może ulec zmianie.

Maraton-scarathon muzyki polskiej w Q2 Music

Słuchaczom rozgłośni radiowej Q2 Music tegoroczne obchody Halloween urozmaici całodobowy scarathon poświęcony polskiej muzyce.

Kilar. Odludek z pogranicza

Czy można zostać kompozytorem muzyki klasycznej, rozrywkowej, filmowej, czy jest się po prostu kompozytorem? Czy istnieje taki rodzaj muzyki, której komponowanie oznacza jakąś ujmę, czy zależy to wyłącznie od poziomu powstałego dzieła? Czy czasy i środowiska w jakich żyjemy pozwalają rzeczywiście wyrażać siebie, czy może musimy wybierać między życiem w zgodzie z samym sobą, a życiem jakiego oczekują od nas inni?

A jednak diabeł straszny – Diabły z Loudun w Teatrze Wielkim

Diabły z Loudun Krzysztofa Pendereckiego znów zagościły na scenie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej. Spektakl w reżyserii Keitha Warnera i zmienionej przez kompozytora wersji muzycznej był doskonałym rozpoczęciem sezonu, oby tak dalej!

Miasteczko Bełz. Wspomnienie o świecie, którego nie ma

Będąca częścią cyklu „Antykwariat Polskiej Muzyki”, poświęcona pieśni żydowskiej, kompilacja dwudziestu dwóch utworów najbardziej istotnych dla przedwojennej epoki autorów i wykonawców, ukazuje różnorodne oblicza ówczesnego świata: od szmoncesu do rozpaczy i tęsknoty. Monograficzny album „Miasteczko Bełz” przenosi słuchacza osiemdziesiąt lat wstecz – do kwitnącego kabaretami, tańczącego namiętne tango przedwojennego kraju, na zatłoczone ulice polskich sztetli, pełne kramików prowadzonych przez czarnookich mężczyzn… a w końcu do warszawskiego getta, do domów przesiąkniętych biedą i niepewnością.

Koryfeusz awangardy Karlheinz Stockhausen i jego nowatorskie dzieło "Stimmung"

Nowe zjawiska co jakiś czas pojawiały się w historii muzyki. Zmiana stylu muzyki w Starożytnej Grecji, okres Ars Nova, styl burgundzki, monodia akompaniowana, styl wczesnoklasyczny, romantyczny, powstanie dodekafonii i totalnego serializmu posiadają wspólny mianownik: to przełomy, okresy awangardowe.

Igrając z losem. John Cage – o roli przypadku w muzyce i współczesnych mu twórcach

Czym jest aleatoryzm? Jak powstał i rozwijał się? Czy rzeczywiście jego początków należy dopatrywać sie w I połowie XX wieku? Ile swobody było w utworach amerykańskich, a ile europejskich twórców? Sprawdźmy!

Barwne utwory, kolorowe… swetry. Kolor w twórczości Karlheinza Stockhausena

Uważanego za enfant terrible współczesnej muzyki Karlheinza Stockhausena nie trzeba chyba przedstawiać nikomu. Ten ekscentryczny twórca znany jest zarówno w elitarnych kręgach miłośników muzyki awangardowej, jak i wśród wielbicieli muzyki popularnej. Jaki związek mają utwory, jakie tworzył z tytułowymi kolorymi swetrami?

Opera polska drugiej połowy XX wieku. Hybrydy gatunkowe

Opera stanowi konglomerat różnych sztuk: muzyki, baletu, teatru, a tym samym różnych środków przekazu: śpiewu, ruchu, słowa. Dlatego problem hybrydyzacji tego gatunku zaistniał w chwili jego powstania. Lecz w żadnym momencie historycznym proces syntezy gatunkowej nie dokonywał się z tak wzmożoną intensywnością jak w drugiej połowie XX wieku.

Światowa prapremiera "Kupca Weneckiego" Andrzeja Czajkowskiego

18 lipca w Bregencji nad jeziorem Bodeńskim podczas „Bregenzer Festspiele” odbędzie się światowe prawykonanie opery „Kupiec Wenecki” Andrzeja Czajkowskiego. Opera wyprodukowana została we współpracy z Teatrem Wielkim – Operą Narodową w Warszawie oraz Instytutem Adama Mickiewicza w Londynie.

"Idzie Grześ" – Lutosławski, NOSPR i nie tylko dzieci

MEAKULTURA z przyjemnością wspomina wyjątkowy pomysł NOSPR – „Lutosławski nie tylko dla dzieci”, który czasopismo objęło swoim patronatem.

Jaką muzykę rodzi wojna?

„Tym, którzy tego nie współtworzyli, wydaje się to wszystko niemal nierealne, absurdalną wędrówką na krawędzi między komedią a tragedią. Czy była to heroiczna walka o ludzką godność, czy cyniczna i groteskowa burleska? Jak było możliwe, że ci głodni ludzie, wyczerpani dziesięciogodzinną pracą fizyczną, do której nie byli przyzwyczajeni, mogli jeszcze myśleć o muzykowaniu, komponowaniu, graniu, że wznosili się na wyżyny swoich osiągnięć artystycznych?”[1]

Elżbieta Sikora laureatką francuskiego "Złotego Orfeusza"

Prestiżowa Académie du disque lyrique, zajmująca się promowaniem nagrań światowej liryki wokalnej, przyznała nagraniu opery „Madame Curie” Elżbiety Sikory nagrodę specjalną Orphee du Prestige Lyrique de l’Europe. Gala wręczenia wyróżnień odbyła się w Théâtre du Chatelet w Paryżu, a przedsięwzięciu patronował honorowy przewodniczący Opera National de Paris, Pierre Bergé.

Strawiński. Geniusz muzyki i mistrz wizerunku

Książki Charlesa Josepha zdecydowanie nie można określić mianem klasycznej biografii kompozytora. Angielski tytuł „Stravinsky inside out” mówi o jej zawartości i znaczeniu najwięcej, bowiem autor, na podstawie niepublikowanej dotąd korespondencji Strawińskiego, stworzył dzieło o wielkim twórcy, osadzając jego działalność w szerokim kontekście historyczno-kulturowym.

Compassion, Construction and Color – The Music of Marta Ptaszyńska

Artykuł poświęcony twórczości wybitnej polskiej kompozytorki – Marty Ptaszyńskiej. W tym numerze czasopisma można też przeczytać wywiad z artystką.