Wizytówka Jagody Szmytki
Tekst Barbary Boguni poświęcony twórczości Jagody Szmytki należy do cyklu wizytówek młodych polskich kompozytorów, który w całości publikujemy na łamach MEAKULTURY. Jest to dla nas projekt szczególnie ważny, będący owocem otrzymania Stypendium Twórczego Ministra Bogdana Zdrojewskiego dla naszej Redaktor Naczelnej, dr Marleny Wieczorek.
Wizytówka Cezarego Duchnowskiego
Tekst Krzysztofa Stefańskiego poświęcony twórczości Cezarego Duchnowskiego należy do cyklu wizytówek młodych polskich kompozytorów, który w całości publikujemy na łamach MEAKULTURY. Jest to dla nas projekt szczególnie ważny, będący owocem otrzymania Stypendium Twórczego Ministra Bogdana Zdrojewskiego dla naszej Redaktor Naczelnej, dr Marleny Wieczorek.
Wizytówka Aleksandra Nowaka
Tekst Agnieszki Nowok poświęcony twórczości Aleksandra Nowaka należy do cyklu wizytówek młodych polskich kompozytorów, który w całości publikujemy na łamach MEAKULTURY. Jest to dla nas projekt szczególnie ważny, będący owocem otrzymania Stypendium Twórczego Ministra Bogdana Zdrojewskiego dla naszej Redaktor Naczelnej, dr Marleny Wieczorek.
Wizytówka Marcina Stańczyka
Tekst Anny Domańskiej poświęcony twórczości Marcina Stańczyka należy do cyklu wizytówek młodych polskich kompozytorów, który w całości publikujemy na łamach MEAKULTURY. Jest to dla nas projekt szczególnie ważny, będący owocem otrzymania Stypendium Twórczego Ministra Bogdana Zdrojewskiego dla naszej Redaktor Naczelnej, dr Marleny Wieczorek.
Wizytówka Sławomira Kupczaka
Od Redakcji: Tekst Krzysztofa Stefańskiego i Marleny Wieczorek poświęcony twórczości Sławomira Kupczaka należy do cyklu wizytówek młodych polskich kompozytorów, który w całości publikujemy na łamach MEAKULTURY. Jest to dla nas projekt szczególnie ważny, będący owocem otrzymania Stypendium Twórczego Ministra Bogdana Zdrojewskiego dla naszej Redaktor Naczelnej, dr Marleny Wieczorek.
Wizytówka Wojtka Blecharza
Tekst Grzegorza Dąbrowskiego poświęcony twórczości Wojtka Blecharza należy do cyklu wizytówek młodych polskich kompozytorów, który w całości publikujemy na łamach MEAKULTURY. Jest to dla nas projekt szczególnie ważny, będący owocem otrzymania Stypendium Twórczego Ministra Bogdana Zdrojewskiego dla naszej Redaktor Naczelnej, dr Marleny Wieczorek.
Wizytówka Artura Kroschela
Tekst Ewy Fabiańskiej poświęcony twórczości Artura Kroschela należy do cyklu wizytówek młodych polskich kompozytorów, który w całości publikujemy na łamach MEAKULTURY. Jest to dla nas projekt szczególnie ważny, będący owocem otrzymania Stypendium Twórczego Ministra Bogdana Zdrojewskiego dla naszej Redaktor Naczelnej, dr Marleny Wieczorek.
Wizytówka Agaty Zubel
Tekst Aleksandry Masłowskiej poświęcony twórczości Agaty Zubel należy do cyklu wizytówek młodych polskich kompozytorów, który w całości publikujemy na łamach MEAKULTURY. Jest to dla nas projekt szczególnie ważny, będący owocem otrzymania Stypendium Twórczego Ministra Bogdana Zdrojewskiego dla naszej Redaktor Naczelnej, dr Marleny Wieczorek.
Wizytówka Wojciecha Ziemowita Zycha
Tekst Barbary Boguni poświęcony twórczości Wojciecha Ziemowita Zycha otwiera cykl wizytówek młodych polskich kompozytorów, który w całości opublikujemy na łamach MEAKULTURY. Jest to dla nas projekt szczególnie ważny, będący owocem otrzymania Stypendium Twórczego Ministra Bogdana Zdrojewskiego dla naszej Redaktor Naczelnej, dr Marleny Wieczorek.
Między emocją a abstrakcją. Wokół twórczości Elżbiety Sikory
Wśród głównych punktów na mapie najbardziej donośnych sygnałów XX-wiecznego przewartościowania paradygmatu dzieła muzycznego mogłyby się znaleźć: emancypacja dysonansu, zerwanie z konwencjami gatunków muzycznych czy koncepcja dzieła otwartego. Honorowe miejsce zająć by na niej mogła nobilitacja odgłosów codzienności; uznanie szumów i hałasów za materię brzmieniową kryjącą w sobie potencjał artystyczny.
Kilar. Odludek z pogranicza
Czy można zostać kompozytorem muzyki klasycznej, rozrywkowej, filmowej, czy jest się po prostu kompozytorem? Czy istnieje taki rodzaj muzyki, której komponowanie oznacza jakąś ujmę, czy zależy to wyłącznie od poziomu powstałego dzieła? Czy czasy i środowiska w jakich żyjemy pozwalają rzeczywiście wyrażać siebie, czy może musimy wybierać między życiem w zgodzie z samym sobą, a życiem jakiego oczekują od nas inni?
Mozart i jego "Listy", listy i "ich" Mozart
Listy Mozarta to świadectwo zadziwiające. Świadectwo podróży. Dosłownych, rozumianych jako nieustanne przestrzenne cyrkulacje po ojczyznach wielkich i małych. Nade wszystko jednak listy geniusza z Salzburga to podróż w głąb fascynującego świata kompozytora.
The National Element in Grażyna Bacewicz's Music
Grażyna Bacewicz was a Polish composer, violinist, pianist and a writer. She was born in 1909 in Łódź, and died in 1969 in Warsaw. The national element is characteristic for her works.
Koryfeusz awangardy Karlheinz Stockhausen i jego nowatorskie dzieło "Stimmung"
Nowe zjawiska co jakiś czas pojawiały się w historii muzyki. Zmiana stylu muzyki w Starożytnej Grecji, okres Ars Nova, styl burgundzki, monodia akompaniowana, styl wczesnoklasyczny, romantyczny, powstanie dodekafonii i totalnego serializmu posiadają wspólny mianownik: to przełomy, okresy awangardowe.
Igrając z losem. John Cage – o roli przypadku w muzyce i współczesnych mu twórcach
Czym jest aleatoryzm? Jak powstał i rozwijał się? Czy rzeczywiście jego początków należy dopatrywać sie w I połowie XX wieku? Ile swobody było w utworach amerykańskich, a ile europejskich twórców? Sprawdźmy!
Barwne utwory, kolorowe… swetry. Kolor w twórczości Karlheinza Stockhausena
Uważanego za enfant terrible współczesnej muzyki Karlheinza Stockhausena nie trzeba chyba przedstawiać nikomu. Ten ekscentryczny twórca znany jest zarówno w elitarnych kręgach miłośników muzyki awangardowej, jak i wśród wielbicieli muzyki popularnej. Jaki związek mają utwory, jakie tworzył z tytułowymi kolorymi swetrami?
Yoko, Baśka, Freddie – kobiety w rocku
Prawdziwe życie muzyki popularnej w XX wieku miało swój początek tuż przed wybuchem pierwszej wojny światowej. I Około roku 1912 zwiększyło się w Europie (po raz kolejny) spożycie napojów alkoholowych, a towarzyszyła temu ekspansja: nowego rodzaju muzyki, mianowicie jazzu. Z jego inspiracji powstały wypracowane przez białych instrumentalistów takie gatunki jak dixieland czy ragtime.
Opera polska drugiej połowy XX wieku. Hybrydy gatunkowe
Opera stanowi konglomerat różnych sztuk: muzyki, baletu, teatru, a tym samym różnych środków przekazu: śpiewu, ruchu, słowa. Dlatego problem hybrydyzacji tego gatunku zaistniał w chwili jego powstania. Lecz w żadnym momencie historycznym proces syntezy gatunkowej nie dokonywał się z tak wzmożoną intensywnością jak w drugiej połowie XX wieku.
Meredith Monk – tam, "gdzie głos zaczyna tańczyć, gdzie ciało zaczyna śpiewać"…
Co najbardziej fascynuje w twórczości Meredith Monk? Wydaje się, że naturalność, pasja, a przede wszystkim szczerość, którą Monk emanuje niezależnie od tego, jaką historię opowiada i w jaką rolę się wciela, realizując swoje artystyczne wizje. Zapoznając się z pracą artystki, szybko można zorientować się, że mamy do czynienia z osobowością niezwykle intrygującą, z niespokojnym duchem, który ma do powiedzenia coś naprawdę interesującego i wartego uwagi.
As Time Goes By… czyli Uprowadzenie z Seraju
Tym razem prezentujemy tekst, który na łamach tego działu rozpoczyna nowy typ publikacji, będących zapisem wystąpień konferencyjnych, wykładów, itp. Pierwszy autor – okiem kulturoznawcy – przygląda się perypetiom i postawom bohaterów jednej z najsłynniejszych oper Mozarta…
Jazz alternatywą dla szarości PRL-u?
„U brzegów jazzu” ukazuje fenomen nowej muzyki w ujęciu Leopolda Tyrmanda. To zbiór szkiców stanowiących piękną opowieść o rodzeniu się nowej kultury muzycznej. Książka jest świetnie literacko skrojona, autor dzieli się z czytelnikiem własnymi refleksajmi dotyczącymi nie tylko muzyki, ale sztuki w ogóle.
Musical w kinie
Podobno Oscar w kategorii najlepszy reżyser, daje nagrodzonemu wolnośćw wyborze kolejnego tytułu, którego pragnie się podjąć. Tom Hooper po zdobyciu statuetki za Jak zostać królem, zapytany o kolejny projekt, odpradł Les Miserables.
Jaką muzykę rodzi wojna?
„Tym, którzy tego nie współtworzyli, wydaje się to wszystko niemal nierealne, absurdalną wędrówką na krawędzi między komedią a tragedią. Czy była to heroiczna walka o ludzką godność, czy cyniczna i groteskowa burleska? Jak było możliwe, że ci głodni ludzie, wyczerpani dziesięciogodzinną pracą fizyczną, do której nie byli przyzwyczajeni, mogli jeszcze myśleć o muzykowaniu, komponowaniu, graniu, że wznosili się na wyżyny swoich osiągnięć artystycznych?”[1]
Compassion, Construction and Color – The Music of Marta Ptaszyńska
Artykuł poświęcony twórczości wybitnej polskiej kompozytorki – Marty Ptaszyńskiej. W tym numerze czasopisma można też przeczytać wywiad z artystką.
Zwierzęta Prokofiewa
Gdzie w dobie komputerów, kina 3D i muzyki elektronicznej szukać ponadczasowych wzorców? Jak w najprostszy sposób wytłumaczyć to, co z pozoru niewytłumaczalne, nauczyć się wyrażać uczucia, kształtować wyobraźnię? Ratunkiem dla człowieka XXI-wieku pozostaje świat bajek i baśni – wywodzące się z kultury ludowej utwory przekazują ponadczasowe wzory postępowania i myślenia, otulone miękkim kocem fantazji.
Gershwin – droga do sukcesu
„Prawdziwa muzyka musi przekazywac myśli i aspiracje ludzi danej epoki. Moimi ludzmi sa Amerykanie. Moim czasem jest dzien dzisiejszy” – tą myślą George Gershwin kierował się w swojej twórczości. Wiara w amerykańską muzykę i wychodzenie poza utarte schematy sprawiły, że stał się jednym z najbardziej znanych kompozytorów na całym świecie. Jego utwory uznano za standardy muzyki jazzowej, jak i rozrywkowej.
Klasyczna synteza sztuk w twórczości Jagody Szmytki – mit czy rzeczywistość?
Szmytka zanim napisze utwór na jakiś instrument, gra na nim, poznaje i uczy się go. Obserwuje, jakie dźwięki wydobywa instrument pod wpływem różnych ruchów, gestów. […] Ciekawe jest to, że zapis nie odnosi się w większości do kategorii dźwiękowych, lecz do szczegółowego opisu miejsca kontaktu muzyka z instrumentem, rodzaju i intensywności wykonywanego ruchu itp.
Klasyka awangardy – "Aus den sieben tagen" Stockhausena
Wyobraźmy sobie świat sprzed czterdziestu pięciu lat. Jest rok 1968. Amerykańska sonda „Surveyor 7„ ląduje na Księżycu, w Wietnamie nadal toczy się wojna, w Polsce i we Francji rozpoczynają się demonstracje i strajki studenckie. Okres ten to też czas Dzieci-Kwiatów. I wyobraźmy sobie maj wspomnianego roku – światowe gazety opisują śmierć artysty.
Glennialny Gould. Thomas Bernhard a radykalizm fortepianowy
Truizmem jest, że Glenna Goulda albo się nienawidzi, albo uwielbia. Mistrz interpretacji analitycznej, którego gra wyłamuje się z ram wirtuozerii, by tym lepiej oddać dzieło takim, jakie ono jest.
Witold Szalonek – muzyczny Kolumb z Czechowic-Dziedzic
XX wiek to okres charakteryzujący się różnorodnymi poszukiwaniami, także na gruncie muzyki. Niemal wszyscy kompozytorzy tego czasu szukali innego niż dotąd spojrzenia na muzykę, na sposoby kształtowania melodii, harmonii, etc. Każdy twórca obierał własną drogę poszukiwania.
Źródła literackie pieśni Antonína Dworzaka
Tekst ukazuje twórczość pieśniarską Antonína Dvořáka w kontekście problemu braku jednoznacznie zarysowanego czeskiego romantyzmu literackiego. Sytuacja narodu czeskiego u progu romantyzmu była szczególna. Admiracja rodzimej literatury i języka była romantycznym postulatem niezwykle trudnym do zrealizowania przez ten naród – na początku XIX wieku czeska twórczość literacka dopiero się budziła, a język był w trakcie rekonstrukcji…
Kopalnie złota, diamenty i trzęsienie ziemi – historia opery w XVIII-wiecznej Portugalii
Rozwój życia operowego Portugalii był związany z zamiłowaniami artystycznymi rodziny panującej oraz bogaceniem się tego kraju po odkryciu złóż złota i diamentów w Brazylii. Włoski styl operowy przenieśli do Portugalii najbardziej utalentowani kompozytorzy, którzy byli wysyłani na studia do Rzymu, by poznawać najnowsze style panujące w muzyce… sakralnej. Bujny rozkwit opery przerwało tragiczne w skutkach trzęsienie ziemi, które nawiedziło Portugalię w roku 1755…
Muzyka i bunt: „Któż tam będzie wisiał?” – Bunt chłopski w miejskiej wyobraźni. O płycie "Gore" zespołu R.U.T.A. i o jej recepcji*
Jeśli spojrzeć na folklor przez pryzmat sformułowanej ponad sto sześćdziesiąt lat temu wizji historii, ujmującej dzieje „wszelkiego społeczeństwa dotychczasowego” jako historię walk klasowych, winniśmy wdzięczność twórcom tego muzycznego przedsięwzięcia już za samo przybliżenie nas do pewnej prawdy o kulturze ludowej, prawdy dotąd istniejącej raczej na marginesach potocznej wyobraźni.
Muzyka i bunt. Pieśni buntu i niedoli w interpretacji zespołu R.U.T.A.
„Aby istnieć, człowiek musi się buntować!” (Albert Camus, Człowiek zbuntowany, 1951). Bunt był i jest siłą napędową naszej cywilizacji, a szczególną rolę w jej historii odgrywała i odgrywa muzyka.
Foxtrot, tango i przedwojenne … girlsy
Jak się Bach nie podoba, dajcie zamiast niego Gershwina, powiedział jeden z najwybitniejszych polskich krytyków muzycznych Stefan Kisielewski, tym samym przyznając dwóm odrębnym odmianom muzyki – artystycznej i rozrywkowej – równe prawa, wybór repertuaru uzależniając (słusznie) od preferencji odbiorcy i wywołując zdziwienie polskiego środowiska muzykologicznego.
Kabaret Piwnicy pod Baranami, czyli o satyrze na rzeczywistość 2. połowy XX wieku
Według słownika terminów literackich termin satyra oznacza „utwór literacki ośmieszający lub piętnujący ukazywane w nim zjawiska – wady i przywary ludzkie, obyczaje, osoby, grupy i stosunki społeczne, postawy światopoglądowe i orientacje polityczne, instytucje życia publicznego, sposoby zachowań i mówienia”.
"Amadeusz" Milosza Formana. Część II – Muzyka
Kurt London, jeden z prekursorów badań nad muzyką filmową stwierdził, że „nie chodzimy do kina, aby słuchać muzyki”. Czy w przypadku „Amadeusza” wciąż miałby rację?
Popular or Classical? Part IV: it is not that simple!
This comparative study is set to point out the differences between classical and popular music and to provide the understanding of how the two industries based on the same product of culture can be so distinctly different. The outcome of the research is hopefully going to make the reader familiar with the values of the two mentioned environments.
Muzyka filmowa – dobro filmu, czy dobro box office'ów?
Obserwując tendencję ostatnich kilku lat można zauważyć, że coraz częściej producenci zatrudniają do swych filmów kompozytorów zupełnie spoza filmowych kręgów. Czy jest to pozytywny aspekt rozwoju muzyki filmowej? Czy jedynie chęć zdominowania światowych box office’ów?
Poczuć niesłyszalną muzykę. Głusi i pozasłuchowa percepcja muzyki
Zdolni są do doświadczania muzyki, do jej przeżywania i rozumienia. Ludzie głusi – bo o nich mowa – są pełnoprawnymi konsumentami i użytkownikami tej nośnej sztuki, jaką jest muzyka. Pozasłuchowy fenomen poznania dzieła muzycznego, jaki reprezentują, gwarantuje im przyjemność obcowania z muzycznym światem.
Technika sonorystyczna Witolda Szalonka zapomniana, czy nadal aktualna?
Witold Szalonek choć był czołowym kompozytorem polskim okresu Awangardy, jego dokonania i zasługi dla muzyki XX wieku wciąż nie są należycie doceniane. Był wybitnym intelektualistą, inspirującym pedagogiem, animatorem, szefem artystycznym i organizatorem imprez kulturalnych. Komponował swe utwory w oparciu o zdobycze poprzedników, ale przede wszystkim sięgając po coraz to nowsze środki, rozwijając swój własny język muzyczny.
„Chciałbym być sobą…”. Muzyka popularna: od wartości estetycznych do pozaestetycznych
Ernest van den Haag wyraził przed laty opinię, że potrójna klasyfikacja kultury: na sferę elitarną (wysoką), ludową (tradycyjną) i popularną, powinna objąć „wszystko”. Mam wątpliwości, czy klasyfikacja ta opisuje kulturę naszych czasów – jakkolwiek by ich nie nazywać i nie rozumieć (epoka schyłku, płynna ponowoczesność) – w sposób trafny, a przede wszystkim uniwersalny w sytuacji, gdy, przykładowo, nie istnieje nic takiego jak kultura w ogóle (chyba że rozumiana wyłącznie w aspekcie definicyjnym), gdy mamy do czynienia z wielokulturowością, a na Zachodzie tradycyjna kultura wiejska jest zjawiskiem historycznym, martwym.
"Amadeusz" Milosza Formana. Część I – Fakty i mity
Zarówno trailer, jak i hasło najsłynniejszego plakatu promującego film Miloša Formana głosiły: „»Amadeusz« – wszystko co nim słyszałeś, jest prawdą”.
Czy aby na pewno?
Popular or Classical? Część III
This comparative study is set to point out the differences between classical and popular music and to provide the understanding of how the two industries based on the same product of culture can be so distinctly different. The outcome of the research is hopefully going to make the reader familiar with the values of the two mentioned environments.
Instrumentarium muzyczne Jarosława Iwaszkiewicza (część III)
Artkykuł jest przedruiem nieco zmienionych fragmentów książki „Fortepian ze Sławska. Muzyka w prozie fabularnej Jarosława Iwaszkiewicza”, która ukazała się w 2010 roku nakładem toruńskiego Wydawnictwa Adam Marszałek.
Popular or Classical? Część II
This comparative study is set to point out the differences between classical and popular music and to provide the understanding of how the two industries based on the same product of culture can be so distinctly different.
Instrumentarium muzyczne Jarosława Iwaszkiewicza (część II)
Artykuł jest przedrukiem, nieco zmienionych fragmentów książki „Fortepian ze Sławska. Muzyka w prozie fabularnej Jarosława Iwaszkiewicza„, która ukazała się w 2010 roku nakładem toruńskiego Wydawnictwa Adam Marszałek.
Improwizacja jazzowa – między teorią a praktyką. Cz. 2
W pierwszej części artykułu wskazano, że granica pomiędzy utworem inspirowanym a opracowaniem go w praktyce jest bardzo trudna do uchwycenia. Sam Profesor Janusz Barta, najwybitniejszy autorytet w dziedzinie prawa autorskiego, wśród utworów inspirowanych wymienia improwizacje jazzowe, zaś wśród utworów zależnych… improwizacje jazzowe. Czy zatem można jednego z najlepszych specjalistów z dziedziny prawa autorskiego posądzić o nieprecyzyjne informacje?
Popular or Classical? Część I
This comparative study is set to point out the differences between classical and popular music and to provide the understanding of how the two industries based on the same product of culture can be so distinctly different. The outcome of the research is hopefully going to make the reader familiar with the values of the two mentioned environments. After summarising those two ways of artistic self-development, examples of cross-environmental musicians are going to be brought and discussed. Thereof, a set of questions emerges: are the values of each group as noticeable in reality as they are in theory? Is it possible for the musicians to actually cross-over? Will artists associated with a certain genre of music ever have a chance to be valued in the eyes of the audiences of both environments?
Instrumentarium muzyczne Jarosława Iwaszkiewicza (część I)
Artykuł jest przedrukiem, nieco zmienionych, fragmentów książki „Fortepian ze Sławska. Muzyka w prozie fabularnej Jarosława Iwaszkiewicza”, która ukazała się w 2010 roku nakładem toruńskiego Wydawnictwa Adam Marszałek.
Women Conductors and Teachers – as Emerging from the Shadows
Nineteenth and early twentieth centuries, is not only the time of flowering of the salon music, the emancipation of women and the birth of a musical canon, but also the time when the woman composer, conductor and teacher figures appear in a world highly dominated by men, the world of music. Let us look at this period and see what changed to allow women become professional musicians.
Women Composers – as Emerging from the Shadows
Nineteenth and early twentieth centuries, is not only the time of flowering of the salon music, the emancipation of women and the birth of a musical canon, but also the time when the woman composer, conductor and teacher figures appear in a world highly dominated by men, the world of music. Let us look at this period and see what changed to allow women become professional musicians.
On Letter-writing and the Intimate Chopin
Is the art of letter-writing dead? How little would we know about the lives of people long gone if not for their letters, or diaries and letters… Many of them had a chance to sift and sort, deciding which letters to keep and which to burn, creating their own portrait for posterity. When future historians gain access to every single email, FB status update, and Tweet, in addition to realms of recordings, would they be able to create a better, more insightful, more complete picture of the subject of their study?
Improwizacja jazzowa – między teorią a praktyką. Cz. 1
Improwizacja jazzowa jest zjawiskiem fascynującym od strony prawnej ze względu na jej ulotność, spontaniczność, nietrwałość. Jest ona bowiem wypowiedzią muzyczną, aktem kreacyjnym muzyka, który w powszechnym mniemaniu oraz w mniemaniu również egzekutywy uważany jest za artystę wykonawcę a nie za twórcę. Niesłusznie, gdyż wypowiedź muzyczna lub szerzej – każda wypowiedź – o twórczym i indywidualnym charakterze, ustalona w jakiejkolwiek postaci, jest utworem w rozumieniu art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Thomas Adès. Mesjasz muzyki angielskiej?
Thomas Adès, uznawany za geniusza i następcę Benjamina Brittena, jest kompozytorem, pianistą i dyrygentem. Mimo młodego wieku artysty (ur.1971) większość jego dzieł została już zarejestrowana, a twórca miał okazję współpracować z najwybitniejszymi orkiestrami na całym świecie.
Chopin na novo, czyli jak Novi Singers zrewolucjonizowali polski jazz
Chopin i jazz to połączenie nieobce słuchaczom. Nie dziwią nas już nowatorskie interpretacje dzieł fortepianowych kompozytora w wykonaniu Leszka Możdżera, Barbry Streisand, której preludia Chopina posłużyły za akompaniament, czy elektroniczno-fortepianowe aranżace stworzone przez belgijskiego Kreng. Jednak przykład polskiego zespołu Novi Singers, mającego w repertuarze mazurki, ballady, preludia i walce wybitnego romantyka, wydaje się być krzywdząco pomijany. Można byłoby wręcz wykrzyczeć: czy naprawdę nikt o tym nie pamięta?
Diabelskie sztuczki i sztuki wszelakie. Między Pendereckim a Iwaszkiewiczem. Konteksty
Powodowana różnymi, mniej lub bardziej pobocznymi motywami, z których jednym, nie najmniej istotnym jest stosunkowo niedawna, a głośna premiera „Diabłów z Loudun” w nowej Operze Krakowskiej, jak też nieco późniejsze, a równie głośne, pierwsze polskie wydanie przekładu powieści pod tym samym tytułem pióra Aldousa Huxleya, postanowiłam wtrącić kilka słów do dyskusji nad historią, która od bardzo już długiego czasu gra na wyobraźni przeróżnych twórców.
Ochrona prawna dzieła muzycznego – część 2
W pierwszej części artykułu przeanalizowaliśmy definicję utworu w świetle artykuł 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Utwór jako „przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze” determinuje objęcie ochroną wszystkiego co twórcze i indywidualne. Chronione są więc nie tylko utwory w całości, ale i ich twórcze fragmenty. Jak to się jednak ma do utworu muzycznego?
Jazz na Pomorzu
W Polsce jazz jako fenomen artystyczny i społeczny ujawnił się w pełni w sferze publicznej dopiero w okresie przedodwilżowym. Na Pomorzu pierwszy publiczny koncert muzyki jazzowej z płyt zorganizował 24 marca 1955 roku Józef Balcerak – wieczór był poświęcony jazzowi „symfonicznemu” – w kawiarni Klubu Pracowników Kultury (późniejszy Rudy Kot) przy ulicy Garncarskiej w Gdańsku.
Co z tą muzyką poważną?
Powszechne jest stwierdzenie, że lubimy to, co znamy. Bardziej ufamy komuś, kogo znamy jakiś czas. Przyjemniej nam się ogląda widziany wcześniej film, który nazywamy ulubionym. Czy podobnej manipulacji poddana jest muzyka? Czy faktycznie częściej i chętniej słuchamy muzyki wcześniej przez nas zasłyszanej? Jeśli tak, to jakie czynniki to powodują? Jeśli jednak nie – dlaczego ta znana prawda na muzykę nie działa?
Krótko o muzyce i edukacji muzycznej
David Elliot, profesor uniwersytetu nowojorskiego specjalizujący się w filozofii edukacji muzycznej swą książkę „Music Matters. A New Philosophy of Music Education” rozpoczął od postawienia następujących pytań: Czym jest muzyka? Czy ma ona duże znaczenie dla człowieka? Jeśli tak, to dlaczego? Czym jest edukacja muzyczna? Czy edukacja muzyczna zasługuje na to aby na trwałe zagościć w systemie kształcenia? Dlaczego? Elliot zadaje więc podstawowe pytania, dotyczące muzyki i edukacji muzycznej. W artykule tym chciałabym omówić krótko czym jest edukacja muzyczna i jak wygląda ona na poziomie uniwersytetu/akademii muzycznej.
Ochrona prawna dzieła muzycznego – część 1
Zgodnie z obowiązującą ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Innymi słowy, aby utwór został objętą ochroną prawną, musi spełnić trzy następujące przesłanki…
140 lat temu zmarł Stanisław Moniuszko – wspomnienie
4 czerwca 1872 r. Stanisław Moniuszko wstał, jak zwykle, bardzo wcześnie. Poszedł prawdopodobnie na mszę do Wizytek, a potem być może do cukierni Kocha, gdzie zwykł był pijać herbatę…
W poszukiwaniu trzeciego elementu – Analiza utworu "All Blues" Milesa Davisa
Jeśli by szukać najważniejszych dat w całej historii jazzu, to z pewnością rok 1959 stanąłby na podium. Wtedy to John Coltrane wydał swoją sztandarową płytę z utworem „Giant Steps„, będącym dla wielu muzyków w późniejszych latach utworem-wyzwaniem, którego wykonanie gwarantuje podziw u słuchających, uznanie wśród współgrających i jest dowodem profesjonalizmu. Dave Brubeck zachwycił z kolei melomanów albumem „Time out” z jazzowym evergreenem pt. „Take Five„. Jednak do historii w największym stylu przeszedł Miles Davis.
Co może sprzedać Beethoven? O muzyce (nie)poważnej w reklamach
Jeśliby podzielić dzieła muzyczne pod względem form i gatunków, wyróżnilibyśmy wśród nich symfonie, koncerty, miniatury instrumentalne, pieśni i wiele, wiele innych. Inny podział – nieco bardziej radykalny i mogący budzić kontrowersje – zakładałby, że dzieła dzielimy na długie i krótkie. O jakim czasie jednak tutaj mowa? Czy półgodzinne dzieło jest długie czy zawstydzająco krótkie? Z perspektywy kompozytorów romantycznych półgodzinne mogły być ewentualnie ballady. Wagnerowskie monumentalia pokazują nam, że pół godziny dla dzieła muzycznego może stanowić zaledwie jego jedną dziesiątą. A jak postrzegamy muzykę dziś? Co pierwsze przychodzi nam do głowy, gdy słyszymy pojęcie współczesna muzyka? Najczęściej kojarzy nam się to z piosenkami, z muzyką popularną. Oprócz takiego rodzaju występuje także inny, nieco bardziej autonomiczny, choć będący zlepkiem i muzyki poważnej sprzed kilkuset lat i muzyki popularnej. Mało tego – dochodzą do tej mieszaniny dźwięki należące do „nikogo” – czyli gotowe sekwencje dźwięków dostępnych w bankach muzyki. Wszystko to składa się na nowopowstały gatunek – muzykę reklamową.
„Trzy akordy darcie mordy to jest właśnie punk” – minimalizm, witalizm i antyestetyzm muzycznej realizacji ideologicznych założeń ruchu.
Punk jest pojęciem wielowymiarowym. Z jednej strony jest postawą ideologiczną i życiową, gloryfikującą sprzeciw wobec wszelkim normom estetycznym i obyczajowym, kontestacją otaczającej rzeczywistości, wytykaniem nieprawidłowości w otaczającym nas świecie. Z drugiej strony punk to estetyka, kierunek artystyczny, twórczość ludzi z nim się identyfikujących, którego efektem jest przede wszystkim muzyka – punk rock (chociaż również realizuje się on między innymi w modzie czy sztukach plastycznych). Działalność artystów związanych z ruchem punk pełni funkcję manifestu artystycznego ale równocześnie jest nośnikiem punkowego „credo„.
Jak uczynić nieintencjonalne intencjonalnym? Refleksje o wychowaniu przy okazji pewnego koncertu
John Sloboda, światowy autorytet w dziedzinie psychologii muzyki, podkreśla, że głębokie przeżycie utworu muzycznego – jeśli wywarł on na odbiorcy duże wrażenie – nie wyczerpuje się jedynie na poziomie „emocjonalnym”. Konkretne reakcje uczuciowe, związane z momentami percepcji i recepcji, zostają „wbudowane w coś o wiele bardziej złożonego i wieloaspektowego”.
Muzyka ponad podziałami – historia Lili Marleen
Okres II Wojny Światowej to dla większości z nas biała plama w historii muzyki – niepisana granica, dzieląca kulturalny dorobek ludzkości na dwa rozdziały – przed i powojenny. Symbolem trwającej sześć długich lat degradacji sztuki stały się traumatyczne relacje artystów, którzy tak jak miliony niewinnych ludzi dotknięci zostali działaniem totalitarnego aparatu terroru.
Polski Czajkowski
Jest rok 1982 – umiera wybitny polski instrumentalista Andrzej Czajkowski. W testamencie, oprócz oczywistego podziału majątku, określa jasno przeznaczenie swoich szczątków doczesnych. Według dokumentu do ostatniej woli kompozytora należy przekazanie jego czaszki Royal Shakespeare Company z zaznaczeniem, że ma być używana jako rekwizyt w inscenizacjach szekspirowskiego Hamleta.
Muzyka z obrazem w tle. Elementy malarskie w myśli i twórczości współczesnych kompozytorów francuskich
W muzyce współczesnej korespondencja sztuk przybiera liczne i różnorodne postaci. Opierają się one często na bezpośredniej interakcji dwóch rodzajów tworzywa, jak ma to miejsce w przypadku muzyki filmowej, graficznej czy audiowizualnej. Równie interesujące bywają jednak przypadki, w których interakcja sztuk dokonuje się jedynie w wyobraźni, a jej efektem okazują się inspirujące pomysły twórcze czy koncepcje teoretyczne.
Postawa twórcza Dymitra Szostakowicza, czyli o tym, jak strach staje się kanonem nowej estetyki
Postać i dzieła radzieckiego kompozytora – Dymitra Szostakowicza (1906-1975), jednego z wybitniejszych twórców XX wieku, po dziś dzień budzą wielkie zainteresowanie, tak wśród badaczy jego twórczości, jak i w kręgu odbiorców jego muzyki, obecnej w repertuarze koncertowym na całym świecie. Można zadać pytanie – co tak naprawdę wpłynęło na tę popularność: wielki talent artysty, czy legenda życia stworzona przez okoliczności, w których tworzył?
Dlaczego nie ma wielkich kompozytorek?
Istnieje legenda mówiąca o tym, jak pewnego popołudnia Adam spał, a Ewa, z nudów, wycięła otwory w trzcinie i zaczęła „wydobywać dźwięki”. Adam obudził się i wrzasnął: „Przestań hałasować!”, za chwilę zaś dodał: „poza tym, jeśli ktokolwiek miałby to robić to nie ty ale ja”. Przytaczając tę historię w eseju Female pipings, Ethel Smyth rozpoczęła rozważania nad trudnościami, jakie napotykają kompozytorki w jej czasach.
Wpływ feminizmu na muzykologię – women's studies, gender i kobiety w muzyce
Feminizm i badania genderowe wywarły w latach 70-tych ogromy wpływ na muzykologię, czyli na dyscyplinę akademicką traktującą o muzyce. Pozwoliły one na całkowite przeformułowanie historii muzyki, miały ogromy wpływ na zrekonstruowanie obrazu kobiet w tej dziedzinie sztuki. Wiedza akademicka, kanon muzyczny i wieloletnie doświadczenia badawcze zostały zakwestionowane, dokonała się swoista rewolucja. Wszystko to za sprawą feminizmu.
Inspiracje Chopinowskie w muzyce rozrywkowej
„Mam talent” – program kontrowersyjny (choć z powodu promowania wątpliwych talentów smutnych dziewczynek) czasem potrafi zaskoczyć. Spośród tabunów niezrównanych artystów karaoke pojawił się mały diament – zespół Me, Myself and I. I choć finału nie wygrał, to zapadł w pamięci wielu, dzięki czemu ich debiutancka płyta stała się hitem w rankingach sprzedaży. Finaliści talent show nie zostali jednak jego laureatami, być może dlatego, że w finale zdecydowali się na zaprezentowanie aranżacji utworu Fryderyka Chopina. „Mazurek„ wypadł świeżo i atrakcyjnie, choć bardziej wtajemniczonym kojarzył się z dokonaniami Novi Singers, którzy wiele lat temu opracowali na głosy dokładnie ten sam utwór.
Gromadzenie i udostępnianie dokumentów dźwiękowych i audiowizualnych we Francji i w Belgii
W Polsce, zgodnie z Ustawą o obowiązkowym egzemplarzu bibliotecznym (z dnia 7 listopada 1996 roku, DzU Nr 152, poz. 722) i Rozporządzeniem Ministra Kultury i Sztuki (z dnia 6 marca 1997 r., DzU Nr 29, poz. 161), do otrzymywania egzemplarzy obowiązkowych dokumentów dźwiękowych i audiowizualnych uprawnione są trzy instytucje: Biblioteka Narodowa i Biblioteka Uniwersytetu Jagiellońskiego (po 2 egzemplarze publikacji dźwiękowych i audiowizualnych) oraz Filmoteka Narodowa (filmy kinowe i telewizyjne).
Jewish Themes and Shostakovich
Shostakovich was one of the greatest composers of the 20th century, an artist, whose music was filled with subjective and dramatic irony that spoke to music lovers the world over. The popularity of his music beyond the borders of the USSR was the reason why the authorities created the image of Shostakovich as an adherent of the socialist system.
Roman Maciejewski – krótka biografia
Roman Maciejewski (1910-1998) należy do grona najwybitniejszych polskich kompozytorów I połowy XX wieku. Jego barwne życie mogłoby stanowić kanwę książki, bądź filmu, a interesująca twórczość od lat domaga się swojego renesansu.
