Kategoria: Publikacje

Am.Bic-ja i S.ztuka. O muzyce dla teatru tańca Aleksandry Bilińskiej

Czy współczesny człowiek potrafi w pogoni dzisiejszego świata, zatrzymać się na chwilę, by zastanowić́ nad celem wzajemnej gonitwy? Czy potrafi dostrzec piękno? Czy potrafi uszanować kulturę, tradycję i ich źródła? Czy w chronicznym dążeniu do perfekcji, pamięta o „sobie”? Rozważania na temat muzyki we współczesnym świecie na przykładzie twórczości Aleksandry Bilińskiej prowadzi Marta Kleszcz.

Funkcja, charakter, kanon. O polskich tańcach narodowych

Jaki jest kanon polskich tańców narodowych i jaką pełnią funkcję? Ich charakterystykę i kryteria przedstawia Michalina Manowska.

Emocje w muzyce

Muzyka stanowi istotny element sfery publicznej. Jest sztuką abstrakcyjną w swej formie, a jednocześnie głęboko oddziałującą na ludzkią emocjonalność, która stanowi jeden z ważniejszych czynników determinujących odbiór muzyki.

Historia tańca – historia ludzkości

Historia tańca rozpoczyna się niemal równocześnie z historią ludzkości. Taniec towarzyszył człowiekowi od zawsze, we wszystkich sferach życia codziennego – Kinga Rolka przedstawia rys historyczny tańca. 

Stres oraz zaburzenia behawioralne w życiu zwierząt vs. zastosowanie muzyki jako jednej z form łagodzących

Korzystny wpływ muzyki na samopoczucie człowieka jest faktem. Wraz z rozwojem nauki zakres badań nad stymulacją słuchową poszerzono o różne gatunki zwierząt. Liczne publikacje potwierdzają, że muzyka może pomóc nie tylko ludziom, ale także zwierzętom.

Zoomuzykologia w ujęciu Dario Martinellego

Martinelli wyjaśnia teoretycznie pojęcia związane z zoomuzykologią i pomaga w procesie systematyzacji zjawiska. 

Czekając na Barbera

Twórcom Works Progress Administration przyświecała idea odbudowy gospodarki i życia społecznego po Wielkim Kryzysie. Dla kultury, a w szczególności muzyki poważnej w Stanach Zjednoczonych, program okazał się brzemienny w skutkach […].

Muzyczna wszystkożerność

Kategoria wszystkożerności jest traktowana jako nowy model konsumpcji kulturowej, wypierając homologiczny snobizm elit. Magdalena Szpunar, prof. UJ dr hab. nauk społecznych w zakresie socjologii, przedstawia w artykule nowe tendencje „konsumpcji” kultury.

Folklor muzyczny jako lustro przemian Górnego Śląska

Kopalnie, huty, węgiel, kominy. Tak, to Górny Śląsk i jego przemysłowy krajobraz oraz pierwsze skojarzenia każdego, kto choć raz gościł w tym regionie. Wbrew stereotypom, także tu odnaleźć można unikalny folklor oraz lokalne historie, miejsca pamięci i bogate tradycje, świadczące o odrębności, a także o silnej tożsamości mieszkańców tego terenu.

Historia zapomnianej kantaty

Nijoła to kantata mitologiczna na sopran, baryton, bas i chór, skomponowana przez Stanisława Moniuszkę. Dotąd nieznana i zapomniana. Nagranie tego utworu dokonane przez Łukasza Borowicza wraz z Filharmonią Poznańską, Chórem Opery i Filharmonii Podlaskiej i wybitnymi solistami, pozwoliło melomanom poznać je i odkryć na nowo.

Patron dla twórców z pokolenia Y

Kompozytor, dramaturg, performer, grafik, muzykolog, krytyk muzyczny, reżyser, pedagog. Nie jest to bynajmniej opis żyjącego młodego artysty – to początek biogramu, zmarłego w 2019 roku, a urodzonego w roku 1929 Bogusława Schaeffera. W przeciągu swojego długiego, dziewięćdziesięcioletniego życia, stworzył osobistą markę, która koncentruje niemal wszystko co odnaleźć możemy pod hasłem „muzyka XX w.”

Performatywność jako wyznacznik muzyki popularnej: Bob Dylan – „Like A Rolling Stone” (część II)

Poezja protestu. Rys biograficzny Boba Dylana Nie sposób pojąć performatywnego fenomenu Boba Dylana – ikony kultury Zachodniej – bez chociaż ogólnego pojęcia o jego osobie. Albumy, które tworzył, to – za słowami Howarda Sounesa, autora biografii artysty – kamienie milowe muzyki popularnej, zbiory utworów o tak wielkiej głębi i na tak wysokim poziomie artystycznym, że […]

Performatywność jako wyznacznik muzyki popularnej: Bob Dylan – „Like A Rolling Stone” (część I)

Muzyka popularna, muzyka artystyczna, muzyka masowa, muzyka wyższa. Odbiorcy chcący określić słyszany przez siebie utwór, zaklasyfikować go, czy raczej – podjąć próbę klasyfikacji – często posługują się terminologią bazującą na podobnych antonimicznych określeniach. Te quasi-kryteria różnicowania zasadniczo sprowadzają się do instynktownych osądów, niźli wiedzy z zakresu teorii muzyki. Można by zatem na tej podstawie zadać […]

Musique est une femme

W dziedzinie badań nad muzyczną twórczością kobiet wciąż więcej jest pytań, niż odpowiedzi, począwszy od tych najprostszych: jak się nazywały? W których epokach tworzyły? Jakie dzieła wyszły spod ich piór?… 

Czy muzyka ma płeć? Gender w codziennej przestrzeni audiowizualnej

Muzykologia feministyczna jest jednym z najnowszych kierunków badawczych, wciąż niemal nieobecnym w polskich badaniach muzykologicznych oraz antropologicznych.

Pół wieku w E-dur

„Życie zaczyna się po pięćdziesiątce”, jak głosi slogan. Ale nic nie stoi na przeszkodzie, żeby wcześniej też było fajnie… Zwłaszcza jak się jest muzykiem, gra się w sprawdzonym składzie i lubi się swoje zajęcie. Do tego można mieć jeszcze inne pasje, które się realizuje i całość, tak po prostu, składa się w udanie przeżywane lata.

Multimedia w kontekście dekonstrukcji. "Non si puo fuggire. Ciaccona" Andrzeja Kwiecińskiego oraz "Untitled Folder" Piotra Peszata

W centrum zainteresowania dekonstrukcji znajdują się tak zwane aporie, nierozstrzygalniki. […] Są to momenty w dziele niejasne, dwuznaczne czy wprost nieczytelne, dające pole do licznych, niekiedy sprzecznych interpretacji.

Teoria przywołania

Przywołanie jest całościowym uobecnieniem, całościową reprezentacją już wcześniej utrwalonej konstrukcji bądź przedmiotu intencjonalnego.

Kolor granatu lub tradycyjna muzyka ormiańska

Ormiańska muzyka przez wiele wieków mierzyła się z różnymi trudnościami, aby do nas dotrzeć. Podobna jest do pięknego, symbolicznego dla Ormian granatu, ukazując szerokie spektrum odcieni czerwonego, które przedstawiłem w poniższym artykule.

Pieśni Sibeliusa w nagraniach współczesnych

Melomani znają Jeana Sibeliusa jako kompozytora symfonii i poematów symfonicznych. Mało kto wie, że był płodnym twórcą pieśni.

Pieśni Sibeliusa. Rekonesans

Wielu miłośników wielkiego symfonika Jeana Sibeliusa zaskoczy fakt, że gatunkiem, w którym tworzył najczęściej była pieśń. Co więcej, Jean Sibelius (1865-1957) należał do najpłodniejszych twórców solowej muzyki wokalnej w XX wieku.

Meandry muzycznego umysłu.

Naukowcy od dawien dawna zainteresowani byli tym, co dzieje się z ludzkim mózgiem w zetknęciu się z muzyką. Tym razem, postanowili jednak zbadać proces dogłębnie.

Niestety Wycofane Twórczynie muzycznej elektroniki kiedyś i dziś – krótki przewodnik

Muzyka elektroniczna zawsze miała i ma nieco pod górkę, a jednak kompozytorkom muzyki elektronicznej udało zapisać się na kartach historii. Bez wielu z nich jego obecny kształt tej muzyki mógłby wyglądać zupełnie inaczej.

Walk This Way. Jak Run DMC i Aerosmith zrewolucjonizowali muzykę popularną

Bez tego utworu być może hip hop nie wyszedłby z podziemia, nie powstałyby takie zespoły jak Limp Bizkit czy Linkin Park a MTV nie przeżyłaby prawdziwej rewolucji. O tym, jak jeden cover nagrany wspólnie przez Run DMC i Aerosmith wywołał lawinę kolejnych wydarzeń, które na zawsze zmieniły oblicze muzyki popularnej.

Między wierszami. O poszukiwaniu opowieści w muzyce rozrywkowej

Czy muzyka rozrywkowa to tylko czysta rozrywka? Czy muzyka „lekka, łatwa i przyjemna” może nieść przekaz, który ma określony kształt, złożoność, fabułę? Czy słowa Olgi Tokarczuk mogą być wskazówką w poszukiwaniu historii w formach, które z założenia mają służyć relaksowi, zabawie czy stanowić tło muzyczne?

DO WYKORZYSTANIA Publikacja – Pol and Rock

…

Krzysztof Komeda. Z Poznania do Hollywood

Dwunasta edycja festiwalu Nostalgia zbudowana była wokół twórczości Krzysztofa Komedy. Jego sylwetkę przybliża Jacek Sobczyński.

Kaseta magnetofonowa – chwilowa moda czy trend na przyszłość?

Kiedyś królowała na półkach domów na całym świecie. Jej pojawienie się przyniosło niezwykły rozwój rynku wydawniczego, a sama muzyka mogła nareszcie towarzyszyć słuchaczowi w prawie każdych warunkach. Czy powrót kasety magnetofonowej to tylko retro-moda czy nowa nisza z potencjałem dla wydawców i dystrybutorów?

Mieczysław Wajnberg o przyszłości altówki

Altówka to instrument przyszłości. Analiza muzykologiczna oraz wrażenia estetyczne, jakich dostarcza, stawiają go na równi z innymi. 

Mieczysław Wajnberg, Fiodor Drużynin. Altówka „wyzwolona”

Mieczysław Wajnberg traktował altówkę jako instrument o wysokiej śpiewności. Fiodor Drużynin uważał ją za instrument, który może brzmieć przenikliwie, przejmująco i bardziej zatrważająco niż nawet skrzypce.

Spotify czy Neo-Muzak? Serwisy strumieniowe jako dziedzictwo Muzaka

Wraz z rozwojem internetu pojawiło się wiele portali i aplikacji oferujących tzw. strumieniowe (streamingowe) udostępnianie muzyki. W pewnym określonym zakresie ich oferta to nowoczesna forma muzaka. 

Korporacja Muzak i jej produkt

W Oxford English Dictionary pojęcie „Muzak” definiowane jest jako nazwa własna systemu nagrań muzycznych dla fabryk, restauracji, supermarketów i tym podobnych. Ponieważ słowo to stało się eponimem, w zapisie z małej litery funkcjonuje ono jako nazwa gatunkowa odnosząca się do każdej muzyki tła.

Muzyka i marketing

Dźwięk zawsze miał dla ludzi wielkie znaczenie; był i jest istotnym budulcem kultury oraz stałym elementem codzienności człowieka. Z tego względu dźwięk i muzyka od lat są wykorzystywane przez firmy do uwydatniania swojego wizerunku. Audio branding to dziedzina marketingu obejmująca budowanie świadomości, tożsamości i pozycjonowanie marki za pomocą zbiorowych strategii dźwiękowych.

Uwiecznić ruch – o funkcjach tańca w filmie – cz. 1

Wzajemne przenikanie się sztuk jest zjawiskiem obecnym od wieków, ale w obecnych czasach wydaje się czymś powszechnym. Intermedialność przenika obecnie zarówno utwory kultury wysokiej, jak i niskiej, niekiedy tworząc szokujące połączenia. Bardzo popularnym współcześnie medium, w którym najpełniej realizuje się idea przenika

Uwiecznić ruch – o funkcjach tańca w filmie – cz. 2

Wzajemne przenikanie się sztuk jest zjawiskiem obecnym od wieków, ale w obecnych czasach wydaje się czymś powszechnym. Intermedialność przenika obecnie zarówno utwory kultury wysokiej, jak i niskiej, niekiedy tworząc szokujące połączenia. Bardzo popularnym współcześnie medium, w którym najpełniej realizuje się idea przenikania różnych sztuk, jest film. Choć jest to dziedzina stosunkowo nowa, to na pewno najprężniej rozwijająca się w ostatnim stuleciu. 

Mistycyzm we współczesnej polskiej muzyce rozrywkowej

Chrześcijańskie ikony, buddyjskie mandale, posągi przedstawiające różnorakie bóstwa – od zarania dziejów religia była niezwykle mocno związana ze sztuką. Muzyka nie jest tu żadnym wyjątkiem; jest wręcz doskonałym przykładem dziedziny sztuki, na którą wiara miała ogromny wpływ.

Mistycyzm we współczesnej zagranicznej muzyce rozrywkowej

W jednym ze swoich artykułów ksiądz profesor Marek Chmielewski definiuje doświadczenie mistyczne jako „bezpośrednie, pewne, bardzo intensywne, krótkotrwałe i niewyrażalne zjednoczenie z Bogiem”. W jakich formach przejawia się mistycyzm w muzyce zachodniej? Druga część analizy Ziemowita Słodkowskiego. 

Stochkausen i „życiopisanie”

Organiczny kontekst, swego rodzaju środowisko naturalne, w którym powstaje kompozycja, jest niezwykle pomocny w odczytaniu dzieł wyjątkowego twórcy XX i XXI wieku Karlheinza Stockhausena. Wiele jego utworów zrozumieć można patrząc przez pryzmat biografii twórcy. 

Muzyka jest objawieniem wyższym niż wszystka mądrość i filozofia

Przedstawiamy zapis koncertu-rozmowy z zespołem Szymanowski Quartet w studiu koncertowym radia NDR. Rozmowa była finałem Trzeciego Festiwalu Filozofii w 2012 roku. W programie: Ludwig van Beethoven – Kwartet smyczkowy a-moll op. 132, „Modlitwa dziękczynna cudownie uzdrowionego w tonacji lidyjskiej”.

Zmierzch bogów, czyli czas pożegnań

No cóż, nie oszukujmy się. Będzie funeralnie… Obyczaj żegnania się z fanami dopiero parę lat temu stał się pomysłem na zakończenie kariery. 

Muzyczny protest w kolorze blue

Muzyka to często zapalnik, katalizator zmian, który popycha szerokie masy społeczne do protestu. Manifesty polityczne muzyków i ich kontrowersyjne poglądy stoją za niejedną obyczajową rewolucją, która potrafiła zmienić kształt niejednego kraju i niejednego systemu władzy.

Fenomen "Śpiewników domowych"

„Ja nic nowego nie tworzę; wędruję po polskich ziemiach, jestem natchniony duchem polskich pieśni ludowych i z nich mimo woli przelewam natchnienie do wszystkich moich dzieł”.
– S. Moniuszko, ze Wstępu do Śpiewników domowych

Moniuszko wirtuozowski. O parafrazach fortepianowych Henryka Melcera-Szczawińskiego

Czy istnieje polski odpowiednik lisztowskich opracowań „topowych” romantycznych pieśni? Czy rodzimy pianista, realizujący się w romantycznej wirtuozerii, ma na co liczyć, jeżeli chodzi o „swojskie kawałki”? Na to pytanie odpowiadają parafrazy pieśni Moniuszki autorstwa H. Melcera – Szczawińskiego. 

Szymanowski – „Kochanek"

Muzyka Szymanowskiego wymyka się kategoriom – o tym wiele już pisano. Zbyt szybko kompozytor został przepuszczony przez „izmy”, które zwalczał z taką zapalczywością, widząc w nich wyraz nieudolności krytyki.

Drugi dom. Dominik Połoński i muzyka współczesna

Dzięki Dominikowi powstał repertuar, który nigdy nie zaistniałby w tym kształcie bez niego. To on wielokrotnie inspirował kompozytorów, proponując im konkretne rozwiązania techniczne. Współtworzył wizje utworów, przyczyniał się do nanoszenia poprawek do partytur. Ale, co najważniejsze, dzięki wiolonczeliście powstawały wyjątkowe sytuacje wykonawcze. Sytuacje głęboko poruszające, które kazały widzom opuścić swoje „strefy obojętności”, uruchomić wyobraźnię i otworzyć się na nowe doświadczenia.

Jazzowa droga do emancypacji czarnoskórych Amerykanów

Etymologia słowa „jazz” nie jest do końca znana. Początkowo słowo to było pisane jako „jas” lub „jass” i używane w slangu od około 1912 roku. Jego znaczenie nie odnosiło się bezpośrednio do muzyki, a do emocji, wigoru czy żywotności. Historyk Ethan Mordden uważał, że słowo „jazz” w gwarze czarnoskórych odnosiło się do kopulacji.

Niesłyszalne, granice obiektów i płacz przedmiotów. O twórczości Adama Gołębiewskiego

Twórczość Adama Gołębiewskiego charakteryzują najlepiej dwa problemy: możliwość rozszerzonego wykorzystania zestawu perkusyjnego, a przez to chęć podjęcia w muzyce improwizowanej krytyki formalnego używania instrumentów jako takich, oraz refleksja nad sytuacją koncertu, z której wypłynęły instalacyjno-performerskie działania artysty, skupionego na budowaniu przestrzeni do kontaktu ze swymi odbiorcami.

Ciemne centrum

„Szorujemy chyba po dnie piekła”, powiedziała moja dziewczyna gdzieś w połowie „in vain” Georga Friedricha Haasa, które odsłuchiwałem sobie na rozgrzewkę przed polską premierą; spojrzałem na nią dziwnie, bo sam czułem się jak Magellan, przed którym wyłaniają się, jedna za drugą, wyspy nowego świata. Wyspy, oczywiście, spektralne. Wyrafinowane, pełne halucynacyjnego przepychu, harmonie. Jak dla mnie ta parada wspaniałości mogłaby trwać nie 70 minut, bo tyle zwykle zajmuje wykonanie najsłynniejszego dzieła Haasa, a 4 godziny.

„To co tam usłyszę, przetwarzam tutaj w ciszy.” Komponowanie w pejzażu dźwiękowym

Nie ulega wątpliwości, że pomiędzy muzyką a środowiskiem akustycznym występują skomplikowane związki i zależności. Od lat w muzykologii prowadzone są interdyscyplinarne badania związków muzyki z literaturą, sztukami pięknymi, nowymi technologiami, konkretnymi prądami politycznymi i wieloma innymi dziedzinami ludzkiej aktywności. Wciąż niewiele jest jednak prac, które poruszałyby zagadnienie związków muzyki z pejzażem dźwiękowym.

O festiwalach jazzowych… i nie tylko

Pierwsze głosy o śmierci jazzu słychać było już w 1969 roku. Tymczasem w Polsce w roku 2018 roku funkcjonuje kilkadziesiąt klubów jazzowych i organizowanych jest około 150 festiwali. Oznacza to, że statystycznie co dwa, trzy dni rozpoczyna się w naszym kraju kolejny festiwal jazzowy…

Festiwale Andrzeja Chłopeckiego

Andrzej Chłopecki – wybitny krytyk muzyczny, niezrównany propagator muzyki współczesnej i jej oddany wielbiciel, miał też w swoim aktywnym życiu zawodowym wiele związków z festiwalami. Sam brał udział w programowaniu kilku z nich, stworzył też własny, z którego był szczególnie dumny…

Nikt już nie patrzy na obrazki – audio branding jako narzędzie marketingowe

Audio branding, czyli dźwiękowe budowanie tożsamości i świadomości marki, jest podejściem wykorzystującym unikatowe, opatentowane dźwięki i muzykę, aby przekazać esencję i wartości marki. Tworzy spójny system dźwiękowy łączący ludzi z marką na głębszym poziomie. Dzieje się tak dlatego, że dźwięk, gdy jest stosowany prawidłowo, ma zdolność nie tylko do dostarczania wyraźnego przekazu brandingowego, ale również jego wzmocnienia.

Klasyczne = eleganckie? Muzyka klasyczna w kampanii reklamowej

Muzykę klasyczną można zaobserwować w kampaniach reklamowych różnego rodzaju produktów, np. Marsza Tureckiego Wolfganga Amadeusza Mozarta użyto do spotu papieru toaletowego Foxy[2], La Campanella Nicolo Paganiniego pojawiła się w tle dla serka Président[3], IV część IX Symfonii „Z nowego świata” Antonina Dworzaka dla suplementu diety Verdin Complexx[4] natomiast pierwsza część koncertu Zima z Czterech pór roku Antonio Vivaldiego dla Audi Q5[5]. Jednak są to sytuacje jednostkowe, dopasowane do konkretnej kolekcji lub modelu, a nie utożsamiane z konkretną marką. 

Neurobot

„To, że wieczne pióra, pędzle i dłuta doprowadziły niewątpliwie do notebooków, 3D, skanerów i modemów nie znaczy bynajmniej, że trzeba „tradycyjnej sztuce” płacić jakieś niby należne trybuty: ciekawszym zajęciem jest definiowanie i dywagowanie nad teraźniejszością i przyszłością, czyli w naszym wypadku tworzeniem się i charakterem „kultury technicznej”, w której żyjemy i w której na pewno będą żyć nasze dzieci i wnuki.”

OBUH

Chcemy tak grać, by nie czuć się nie tylko kompozytorami, ale nawet wykonawcami. Zrzekamy się praw autorskich do swoich nagrań. Uważamy, że są one własnością publiczną.

Maski Trybuleta. "Król się bawi" Victora Hugo i "Rigoletto" Giuseppe Verdiego

Najważniejsza dla Hugo opozycja: wnętrze – zewnętrze jest kluczem do zrozumienia postaci Trybuleta. Na zewnątrz Trybulet jest tylko schorowanym, garbatym błaznem, który nienawidzi króla, panów, ludzi w ogóle, jest zgorzkniały, zgryźliwy,  pełen nienawiści. Wewnątrz jest czułym, opiekuńczym ojcem, wrażliwym mężczyzną, który ma tylko córkę i NIC poza nią.

Plagiat, sampling, mashup, instrumentacja i aranżacja w kontekście analizy ochrony elementów składowych utworu muzycznego

Tytułowy plagiat, sampling,  mashup, instrumentację i aranżację łączy fakt skorzystania z cudzego utworu we własnej działalności twórczej. Dla dokonania oceny „autorsko-prawnej” tych zjawisk konieczne jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy korzystanie dotyczy elementu, który stanowi przedmiot ochrony prawa autorskiego. Jeżeli jest chroniony, potrzebne jest uzyskanie zgody autora lub działanie w zakresie dozwolonego użytku lub domeny publicznej. Jeżeli nie jest – korzystanie z takiego elementu co do zasady nie prowadzi do naruszenia praw autorskich.

Muzyk i jego instrument – instrument i jego muzyk. Wizerunek kontrabasisty w prozie Philipa-Dimitri Galása i Patricka Süskinda

W życiu każdego muzyka instrument zajmuje wyjątkowe miejsce. To przedmiot, dzięki któremu realizują swoją życiową pasję, a jednocześnie narzędzie ich pracy. Czasem ta relacja przechodzi jednak w coś więcej, o czym można przekonać się z utworów Philipa-Dimitri Galása i Patricka Süskinda…

Użycie strun jelitowych w instrumentach smyczkowych w latach 1880-1945

Inspiracją do napisania poniższego artykułu stało się znalezione na strychu domu na Opolszczyźnie pudełko po cygarach. W środku nie znajdowały się jednak aromatyczne cygara, lecz struny do altówki w liczbie dziewiętnastu egzemplarzy. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, iż wszystkie struny okazały się strunami jelitowymi, w tym w części owijanymi…

Elementy cante jondo w "La Luna está muerta, muerta…" z "Night of the Four Moons" George'a Crumba

Cykl „Night of the Four Moons” na alt, flet, banjo, amplifikowaną wiolonczelę i perkusję powstał na zamówienie Philadelphia Chamber Players. Bezpośrednim bodźcem do skomponowania utworu była podróż amerykańskiego statku Apollo 11 na Księżyc, która miała miejsce w dniach 16-24 lipca 1969 roku, a zakończona została lądowaniem na Srebrnym Globie.

„Życiopisanie” w teatrze operowym Aleksandra Nowaka

Aleksander Nowak, niespełna czterdziestoletni kompozytor — urodził się 18 grudnia 1979 roku w Gliwicach — uznawany jest za jednego z najciekawszych, a przy tym najzdolniejszych przedstawicieli autorów młodego pokolenia. W jego twórczości wskazać można na kilka ważnych cech, jak: dyskurs z szerokorozumianą „muzyką popularną”, sięganie do różnych stylów, technik i estetyk, tym samym pojmowanie współczesnej muzyki, jako swoistej „gry kontekstów”, czy zainteresowanie relacjami między ludźmi. Wśród nich nader ważną jest zaś „życiopisanie”, przejawiające się w wyjątkowo osobistym charakterze kompozycji Nowaka.

Styl gitarowy Erica Claptona – inspiracje, początki oraz etapy rozwoju

Eric Patric Clapton urodził się 30 marca 1945 w angielskiej miejscowości Ripley, w hrabstwie Surrey. Jego pierwszą gitarą akustyczną był niemiecki instrument marki Hoyer, który otrzymał w wieku 13 lat. Wyposażony był w struny metalowe, zamiast nylonowych, dlatego też gra na nim nie była dla nastoletniego muzyka zbyt łatwa. Clapton od samego początku był samoukiem.

Styl gitarowy Erica Claptona – analizy

Eric Clapton na początku lat 60., gdy blues w Wielkiej Brytanii stawał się popularnym gatunkiem, rozpoczynał dopiero naukę gry na gitarze, by z czasem przyczynić się do jeszcze większej popularyzacji tej muzyki w swoim kraju. Można powiedzieć, że w najbardziej odpowiednim etapie życia chwycił za gitarę. Dziś uważany jest za gitarzystę młodej fali białego bluesa na Wyspach Brytyjskich. Współtworząc jedne z najbardziej znanych zespołów takich jak: The Cream czy Bluesbrakers z Johnem Mayallem, inspirując się światowej sławy artystami bluesowymi, rozwijał swoje umiejętności w grze na gitarze.

Elementy improwizacji w muzyce fortepianowej XVIII wieku na przykładzie wybranych utworów W. A. Mozarta

Jedną z wielu mnożących się wątpliwości dotyczących wykonawstwa muzyki XVIII wieku jest zagadnienie niekompletnej notacji, która zakłada odmienny od współczesnego sposób podejścia do jej realizacji. Jak wiemy, ornamentacja stanowiła dla naszych przodków nieodłączny element praktyki wykonawczej, której charakter znacząco różnił się między sobą w zależności od położenia na mapie: podczas gdy Francja kultywowała wyrafinowaną i starannie zapisywaną ornamentację, we Włoszech ceniono improwizacyjność, nieokiełznane bogactwo i wirtuozerię zdobnictwa. Jednak wszędzie postawa muzyka była niezwykle aktywna, wymagała bowiem od wykonawcy kreatywności i w wielu przypadkach bezpośredniej ingerencji w tekst, funkcjonujący jako szkicowa wersja dzieła muzycznego, którą w pełnej postaci – za każdym razem nieco odmiennej – urzeczywistniało dopiero wykonanie.

Fortepian w Wiedniu XVIII w. – wokół Leopolda Koželuha w 200. rocznicę śmierci kompozytora

Kiedy myślimy „klasycyzm wiedeński” przed oczyma stają nam otoczone blaskiem nieśmiertelnej sławy sylwetki Haydna, Mozarta i Beethovena. Mimo iż być może zetknęliśmy się z innymi nazwiskami muzyków tamtych czasów, zdają się one dla nas stać jedynie w cieniu nazwisk wielkich twórców. Głębsza analiza źródeł dowodzi, iż „klasycy wiedeńscy”, cenieni wysoko już za życia, wpisywali się jednak w znacznie bardziej bogatą panoramę muzycznych wydarzeń rozgrywających się w jednej z najważniejszych ówczesnych artystycznych metropolii – Wiedniu. Do zapomnianych muzyków tamtych czasów należy między innymi Leopold Koželuh.

"Camelot" i kino muzyczne

Muzyka jest nieodłączną częścią filmu. Najczęściej występuje w charakterze ilustracji dźwiękowej, tła dla ukazywanych zdarzeń – gra, kiedy bohaterowie milczą, uwypukla ich emocje, a czasem oddaje ich więcej, niż gdybyśmy mieli usłyszeć nawet najbardziej poetyckie dialogi czy obejrzeć poruszającą scenę. Może przejawiać się na wiele sposobów: jako kompozycje samych melodii, rozmaite dźwięki np. śpiewu ptaków oraz konkretne utwory służące promocji dzieła filmowego. Co ciekawe, istnieją takie muzyczne motywy, które poznajemy, ledwo usłyszymy kilka pierwszych nut, wśród nich choćby brzmienia z Requiem dla snu i Rydwanów ognia bądź gry Mario Brothers.

XIX- i XX-wieczne formy amerykańskiego teatru muzycznego i musicalu.

Wiek XX to okres, w którym rodzi się najpopularniejsza forma rozrywki teatralnej, jaką jest musical. Zasadniczo musical stanowi istotny element kultury amerykańskiej, jednakże jego fenomen wykracza poza Stany Zjednoczone; trudno znaleźć osobę, która nie znałaby przynajmniej jednego przeboju z okolic Broadway’u, o czym świadczy niesłabnąca popularność White Christmas Irvinga Berlina. Jesus Christ Superstar, Dźwięki muzyki, Hair czy Człowiek z La Manchy są to produkcje, które nie tylko skradły serca milionów widzów przed ekranami, ale również stanowią dzisiaj kanon teatru i kina światowego.

Projekt autoewaluacji i ewaluacji programów Ministra Kultury. Raport z badań. Propozycja metod i narzędzi – streszczenie

Projekt autoewaluacji i ewaluacji programów Ministra Kultury powstał dzięki pracy Barbary Fatygi i Jadwigi Alicji Bakulińskiej oraz przy współpracy dr Magdaleny Dudkiewicz, Bogny Kietlińskiej, Ludwiki Malarskiej, Piotra Michalskiego, zespołów Węzłów Regionalnych Sieci Badawczej oraz Obserwatorium Żywej Kultury.

„Kultura pod chmurnym niebem”. Dynamiczna diagnoza stanu kultury województwa warmińsko-mazurskiego – streszczenie raportu

„Kultura pod chmurnym niebem” to projekt zrealizowany przez dr hab. Barbarę Fatygę, dr Magdalenę Dudkiewicz, dr Pawła Tomaneka, Zakład Metod Badania Kultury ISNS UW oraz Ryszarda Michalskiego. Autorzy projektu słusznie zauważyli tendencje wielokierunkowych przemian, jakie zachodzą w systemach społeczno-kulturowych. Ta wielokierunkowość łączy się także z nierównomiernością rozwoju w konkretnych grupach społecznych i lokalnych kulturach.

Dźwięki jazzu w Ebony Concerto Igora Strawińskiego

„Ebony Concerto” – było to specjalne zamówienie złożone w 1945 roku przez znanego jazzowego klarnecistę – Woody’ego Hermana, którego zamysłem w tym czasie, było wykształcenie nowego rodzaju muzyki, która polegałaby na połączeniu jazzu z klasyką. Strawiński był już wtedy znany ze swoich kompozycji, które łączyły te dwa gatunki, co najpewniej skłoniło Hermana do takiego wyboru. 

Język muzyczny Raphaela Rogińskiego na przykładzie albumu Raphael Rogiński plays John Coltrane and Langston Hughes. African Mystic Music

Raphael Rogiński jest gitarzystą cenionym na światowym ryku muzycznym. Z jego twórczością zaznajomiona jest jednak niewielka grupa słuchaczy świadomie poszukująca muzyki. Poszukująca, ponieważ Rogiński nie należy do artystów, których utwory są regularnie odtwarzane przez rozgłośnie radiowe, a zatem spotkanie z muzyką jego autorstwa ogranicza się do koncertów i domowego odsłuchu albumów.

Muzyka filmowa. Twórcy emigracyjni

Spojrzenie na polską muzykę z perspektywy twórców emigracyjnych, zaproponowane przez redaktorów niniejszego numeru tematycznego, pozwala na ponowne zdefiniowane pola badawczego dotyczącego polskiej muzyki filmowej. Pomimo ożywienia badawczego, kompozytorzy filmowi działający poza granicami Polski pozostają na marginesie zainteresowań osób piszących o muzyce filmowej.

Muzyka filmowa. Twórcy emigracyjni – część I

Spojrzenie na polską muzykę z perspektywy twórców emigracyjnych, zaproponowane przez redaktorów niniejszego numeru tematycznego, pozwala na ponowne zdefiniowane pola badawczego dotyczącego polskiej muzyki filmowej. Pomimo ożywienia badawczego, kompozytorzy filmowi działający poza granicami Polski pozostają na marginesie zainteresowań osób piszących o muzyce filmowej.

Muzyka filmowa. Twórcy emigracyjni – część II

Szczególnie wyraźnie widać emigracyjne poszukiwanie nowych perspektyw zawodowych w przypadku rynku amerykańskiego. Podobnie bowiem jak w poprzednich latach, także i współczesność muzyki filmowej przyjmuje Hollywood jako główny punkt odniesienia. Nie zawsze artystycznego, ale z pewnością prestiżowego.

Definicja migracji

Pochodzący z łaciny termin migracja (łacińskie migratio oznacza wędrówkę ludów) oznacza, w najprostszym rozumieniu, przemieszczanie się ludzi w obrębie kontynentów, krajów czy też regionów. Stanowi ona domenę życia człowieka od czasów prehistorycznych i jest integralnie powiązana z jego ponaddziejową egzystencją.

Kompozytorzy kontra krytycy

Krytyka muzyczna stała się w naszych czasach palącym pytaniem. Wcześniej była samodzielną, niewielką cząstką przemysłu muzycznego, bezgłośnym trybikiem wielkiej maszyny. Ta sytuacja się zmieniła. Znaczenie piśmiennictwa znacznie wzrosło, jednocześnie nastąpiło ogromne przecenienie słowa pisanego. Krytyk w wielu wypadkach przestał się zadowalać współprzeżywaniem i odzwierciedlaniem rozwoju życia muzycznego, lecz usiłuje je dodatkowo kształtować.

Sikorski vs. Wagner, czyli o tym, jak po raz pierwszy polska krytyka muzyczna zderzyła się ze sztuką i filozofią mistrza z Bayreuth

Rozpatrując konteksty, w jakich postać Ryszarda Wagnera pojawiała się w polskim piśmiennictwie muzycznym, można natknąć się na wiele kontrowersyjnych, jak sam bohater i jego sztuka, opinii, czy refleksji. W Polsce temat „Wagner” zagościł na dobre stosunkowo późno. O ile o perspektywach oglądu Wagnera przez autorów XX-wiecznych, mówi się wiele, o tyle zupełnie niewiele słyszy się o recepcji jego dzieła w XIX wieku. Niniejszy artykuł przedstawia czytelnikowi pierwszą polską wzmiankę o niemieckim kompozytorze, który z początkiem drugiej połowy XIX wieku był już jednym z najbardziej nośnych autorów, a który niemal nie istniał jeszcze dla Polaków. Autorem tej pierwszej próby przybliżenia Wagnera polskim czytelnikom jest jedna z najbardziej postępowych postaci ówczesnego życia muzycznego, która w swoim czasie uchodziła niemal za ikonę, a o której dziś mało kto pamięta. Był nią Józef Sikorski.

Conscious music

„Conscious music” jest pojęciem stworzonym w analogii do określenia „conscious Hip-Hop” (pol. „świadomy hip-hop”), jednego z gatunków hip-hopu, który skupia się przede wszystkim na problematyce społecznej.

Utwory z wideo Michaela Beila

Jako jeden z pierwszych twórców zaczął wykorzystywać równolegle audio i wideo. Jego styl jest jednolitą ewolucją, która pozwoliła na niezwykle wyrafinowane połączenie gestu, obrazu i dźwięku. Jednocześnie, w niezwykle interesujący sposób, odnosi się do tradycji: wykorzystując cytaty, odwołując się do tradycji wykonawczej czy remiksując własne utwory.

Śladami starożytnych instrumentów: idiofony na Cyprze, w Egipcie i Syro-Palestynie (cz.1)

Idiofony to instrumenty muzyczne wykonane z materiału o naturalnej sprężystości, określane również jako samobrzmiące. Stanowią one naturalne przedłużenie ludzkich kończyn i ich podstawową funkcją jest podkreślanie lub wzmacnianie rytmu.

Śladami starożytnych instrumentów: idiofony na Cyprze, w Egipcie i Syro-Palestynie (cz.2)

Muzyka starożytnej Syro-Palestyny w okresie grecko-rzymskim i bizantyjskim kształtowana była przez wiele tradycji. Należały do nich między innymi kultury: żydowska, fenicka, perska, grecka i arabska, a w każdej z nich występowały idiofony. 

Muzyka jako proces i rozwój wewnętrzny w fenomenologicznych koncepcjach muzyki: Berleant, Dufrenne, Ingarden i Merleau-Ponty

Pytanie o esencję nigdy nie jest prostym pytaniem. Jaka jest esencja muzyki i jaka jest natura? Odnosząc się do tej kwestii, chciałabym zasugerować wyjaśnienie fenomenów muzycznych, zwracając uwagę na procesy, jakie stanowią muzykę oraz na te, jakie ona wzbudza.

Music as a Process and Self Development in Phenomenological Accounts of Music: Berleant, Dufrenne, Ingarden and Merleau-Ponty

The question of essence is never a simple questions. What is the essence of music and what is its nature? In addressing this issue I would like to turn various processes and suggest explaining musical phenomena through processes they are and the ones they give raise to.

Kanon XIX/XX: Kisielewski

Pod koniec życia wyraził żal, że stając się zwierzęciem politycznym, zaniedbał muzykę.

Brzydkie słowa, brudny dźwięk. Jak analizować relację komunikacyjną między muzykami a słuchaczami

Kultowy zespół street punkowy ze Szczecina The Analogs, słuchany zarówno przez skinheadów, jak i punków, śpiewał przed laty: „kiedyś na ślepo wierzyłem idolom, ale zmądrzałem i czas ich pochłonął. W życiu spotkałem ludzi nieżyczliwych. Spotkałem Oi! młodzież i jestem szczęśliwy (…). To tacy jak ja są esencją tych ulic i brudnych bram. W szarości tramwajowej potrafią wesoło spędzać wolny czas. To nasze ciężkie buty, to uśmiechnięte gęby, To wybryki chuligańskie, to wybite zęby. Czasem radośni a czasem wredni. To my Oi! młodzież idziemy tędy”.

Maestro – kilka uwag o muzyce w filmach Stanley'a Kubricka

Filmy Kubricka można postrzegać jako dzieła totalne (Gesamtkunstwerk). Słowo, obraz, muzyka, aktorstwo, ale także taniec i architektura są syntetyzowane w jego filmach, dając całość będącą czymś więcej niż tylko sumą poszczególnych części. Przywołane pojęcie syntezy sztuk było ważne dla niemieckich i francuskich romantyków, ale kojarzymy je przede wszystkim z osobą Ryszarda Wagnera. Czarodziej z Bayreuth chciał kontrolować wszelkie aspekty swego dzieła. Nie ograniczał się do komponowania, lecz także pisał libretta, reżyserował, wtrącał się w pracę scenografów i kostiumografów. Podobnie postępował Stanley Kubrick.

O klasyce i nie-klasyce w filmach Larsa von Triera – „Melancholia” i „Nimfomanka”

Lars von Trier to z perspektywy widza zjawisko (niezależnie czy postrzegane pozytywnie, czy też negatywnie). Trudno czasem zrozumieć to, co ma do powiedzenia jako twórca. Pokusić się można nawet o stwierdzenie, że czasem jest trudno próbować to zrozumieć. Jednak z perspektywy muzykologa warto taką próbę podjąć. Warto, bo von Trier odwołuje się w swoich filmach do dzieł absolutnie klasycznych.

Awangarda polskiej muzyki elektronicznej w opiniach dzieci i młodzieży

Polska muzyka awangardowa zajmuje w świecie znaczącą pozycję. Szczególnym jej gatunkiem jest muzyka elektroniczna i elektroakustyczna. Atrakcyjność tej twórczości pod względem silnego oddziaływania na wyobraźnię odbiorcy sprawia, że stanowi ona idealny materiał do prezentacji w gronie dzieci i młodzieży. Początkowo może wywoływać zdziwienie i uśmiech, lecz przy odpowiednim doborze utworów ma szansę zainteresować młodego odbiorcę.

Wizerunek kobiet w polskim rapie

Kobieta od zawsze stanowiła inspirację dla wielu twórców muzycznych. Wydaje się, że szczególnie ciekawy wizerunek kobiet funkcjonuje w obszarze kultury hip-hop, czyli środowisku zdecydowanie zdominowanym przez mężczyzn. Już od samego początku gatunek ten tworzyli i następnie rozwijali mężczyźni, kobiety zaś pojawiły się w nim znacznie później. Muzyka rap, albo szerzej kultura hip-hopu, jest na tyle obszernym polem badań, że można wyszczególnić tutaj nie jeden, a znacznie więcej wzorów kobiety.

Wizerunek kobiet w teledyskach w latach 90. XX wieku i w pierwszych dekadach XXI wieku

Zajęłam się analizą wizerunków kobiet w latach 90. XX wieku oraz w pierwszych dekadach XXI wieku, aby sprawdzić, czy upływ czasu spowodował zmiany w kreowaniu bohaterek kobiecych oraz w którą stronę zmierzają twórcy wideoklipów. Głównym celem mojego badania było porównanie obrazu kobiet w teledyskach w tym okresie oraz wyjaśnienie, co powodować może istotną zmianę w sposobach ekspozycji kobiecego ciała.

„Welcome to Japan!”. O obrazach Japonii i Japończyków w amerykańskim teatrze muzycznym i musicalu

Symbolicznym początkiem dla wprowadzenia tematu japońskiego do kultury popularnej stał się rok 1885 i londyńska premiera opery komicznej Gilberta i Sullivana pt. Mikado. Dzieło zyskało sobie pod koniec XIX w. status kultowego – podczas pierwszej realizacji wystawiano je w stolicy Imperium Brytyjskiego łącznie 672 razy, bijąc rekordy popularności.

Toshio Hosokawa – akordeon – samooddychające shô

Język twórczy, sposób prowadzenia narracji czy kreowana ekspresja w kompozycjach twórców japońskich są bardzo interesujące. Dobrym tego przykładem jest jeden z czołowych, współczesnych kompozytorów – Toshio Hosokawa. Jak pisze Grzegorz Filip: „Muzyka, którą tworzy Toshio Hosokawa, w pełnym tego słowa znaczeniu poważna, zbliża się do minimalizmu, ale jednak zupełnie inny to minimalizm i bogatszy od tego, co kojarzy się z owym pojęciem”[1].

Opowieść o samotności. Matthew Bourne, „Jezioro łabędzie” i krótka historia pierwowzoru

W 1895 roku na scenie petersburskiego Teatru Maryjskiego odbyła się premiera jednego z największych arcydzieł baletowych: Jeziora łabędziego w choreografii Mariusa Petipy i Lwa Iwanowa do muzyki Piotra Czajkowskiego. Przepojona liryzmem opowieść o miłości zaklętej w łabędzia dziewczyny i młodego, bohaterskiego księcia po dziś dzień święci triumfy na niemal  wszystkich scenach baletowych świata.

Wybrane elementy techniki ruchu Rudolfa Labana w kształceniu na specjalności rytmika na wyższej uczelni muzycznej

W swoim życiu Rudolf Laban zajmował się wieloma dziedzinami. Między innymi był architektem, filozofem, muzykiem, kompozytorem, tancerzem, interesował się naukami ścisłymi – w  tym matematyką, ale przede wszystkim był wielkim reformatorem tańca. Stworzył podłoże teoretyczne wielu technik tanecznych, w tym tańca współczesnego.

Festiwal muzyczny jako "możliwość święta"

W listopadzie 2014 roku Robert Kaźmierczak – samorządowiec, który doprowadził do reaktywacji festiwalu w Jarocinie – przysłał do mnie mail. Informował w nim, że podczas prac nad przygotowaniem muzeum – Spichlerza Polskiego Rocka znaleziono osobliwy dokument. Były to czyste karty socjologicznych ankiet. Udało się ustalić, że deponują one ciekawą historię. Ankiety owe bowiem zostały w latach 1983 i 1984 wykorzystane jako narzędzie badawcze publiczności festiwalu w Jarocinie.

Łzy esesmana

Z relacji świadków minionej wojny wyłania się – utrwalony w literaturze i filmie – obraz wzruszającego się muzyką esesmana. Ten krótki esej, jak każdy esej, ma swoje prawa. Nie musi niczego wyjaśniać, może natomiast stawiać pytania. Dlaczego więc tak się dzieje? Jakie są przyczyny takiego stanu rzeczy i jak się im przeciwstawić? I czy w oczach niektórych dzisiejszych słuchaczy, wzruszonych muzyką, nie błyszczy przypadkiem znów łza esesmana?

Muzyka w reklamie a postrzeganie cech produktu

Czy w postrzeganiu produktu przez pryzmat muzyki występują różnice między poszczególnymi grupami klientów? Jaka jest różnica w oddziaływaniu tak zwanej muzyki poważnej i rozrywkowej na wizerunek produktu? W jaki sposób ekspresyjność, statyczność czy budowanie napięcia wpływają na opinie konsumenta? Na te i inne pytania odpowiada w swoim artykule Krzysztof Bździel.

Syndrom Pogorelicia. O performatywności w muzyce

Burzliwe reakcje krytyki muzycznej na koncerty Ivo Pogorelicia w Polsce w latach 2007–2009 – między rzeczową dyskusją o charakterze merytorycznym a histerycznym oburzeniem z powodu rzekomego szaleństwa pianisty – są interesującym świadectwem szczególnej sytuacji muzyki i praktyki wykonawczej.

Muzyka w reklamie: gust, percepcja, emocje

Nie ma wątpliwości, że muzyka potrafi wpływać na różne reakcje u ludzi. Może uspokajać, ekscytować, wzruszać, zasmucać, cieszyć… Dzięki niej możemy wywoływać pożądane reakcje i nastroje. Taką wiedzą dysponowali już starożytni i w obecnych czasach trudno się dziwić, że wykorzystują ją specjaliści od reklamy. Jest to uznawane za normalne działanie socjotechniczne mające na celu podniesienie oczekiwanego poziomu sprzedaży.

„Passion and Resurrection” Jonathana Harveya, czyli jak dźwiękami oddać świętość, grzeszność, ciemność i światło

Od lat 60. XX wieku pasja Jezusa stała się wyjątkowo popularna wśród kompozytorów. U Jonathana Harveya, z naturalną kontynuacją w postaci zmartwychwstania, przyjęła formę „opery kościelnej” Passion and Resurrection. Jak mistrzowi syntezy udało się połączyć chorał gregoriański i myślenie spektralne? Jak brzmi aura świętego, a jak grzesznika? Dlaczego tylko w jednym momencie pojawia się klaster? Czy możemy usłyszeć aureolę? Warto przyjrzeć się, jak i dlaczego akurat w taki sposób, Harvey skomponował swój utwór.