Actus Humanus – z przywiązania do ponadczasowego piękna
Actus Humanus – największy polski festiwal muzyki dawnej – nie wykrzykuje popularnych haseł, nie epatuje wielkością, nie trwoni wartości, które idą w parze z muzyką dawnych mistrzów: szacunku, otwartości na nowe idee, bycia w zgodzie z samym sobą, dążenia do życia w harmonii z ludźmi i z naturą, przywiązania do ponadczasowego piękna.
Jak pisać o muzyce? Między krytyką a informacją muzyczną
Odpowiedź na to pytanie zdaje się silnie być uzależnioną od języka – począwszy od podstawowego rozróżnienia – dziennikarz muzyczny a krytyk. Ten pierwszy porusza się wśród zadań, takich jak relacjonowanie zdarzeń o charakterze muzycznym (faktu napisania jakiegoś dzieła, ukazania się płyty, czy też odbycia się koncertu), przeprowadzanie wywiadu, wyjaśnianie zjawisk pojmowanych jako życie muzyczne i wielu innych, pomniejszych wobec wymienionych tutaj. Krytyk zaś odpowiada za dokonanie oceny zdarzenia. Nie przekazuje zatem jedynie informacji w sensie obiektywnym.
W stronę oryginalnych kompozycji radiofonicznych
Muzyka w radiu jest wszechobecna – pojawia się między treściami dziennikarskimi w audycjach o charakterze publicystycznym, bywa również główną bohaterką konkretnego pasma, tematem całych programów nastawionych na eksplorowanie konkretnych gatunków czy biografii artystów. Radiosłuchacze zapraszani są również do uczestnictwa w znaczących wydarzeniach muzycznych za pomocą wciąż popularnych transmisji. Nie brakuje również w radiu muzyki powstającej na jego własne potrzeby. Codziennie słuchacz spotyka się ze sporą dawką brzmień na pozór niezauważalnych, w praktyce zaś silnie oddziałujących na jego uwagę: dostosowanych do prezentowanych treści podkładów muzycznych, jingli, muzyki towarzyszącej reklamom.
„Technologia nie jest zła ani dobra, nie jest też neutralna.”
Dzisiejszy rozwój technologiczny w muzyce kontrolowany jest przez wielkie koncerny i dyktowany prawami rynku. Po raz pierwszy w historii muzyki w utworach wykorzystywane są technologiczne zdobycze w ogóle z nią niezwiązane: kontrolery i czujniki z konsol gier czy wszelkiego rodzaju gadżety, których zapotrzebowanie jest sztucznie kreowane przez ich producentów.
Czy opera może się jeszcze odegrać?
Kiedy John Cage zaczął wprowadzać do sztuki eksperyment, zmieniając na zawsze to, co (wciąż) nazywamy muzyką, wielu jego apologetów podkreślało jak bardzo istotny jest teatr.
Po co nam opera inna niż w skali 1:1? Kilka słów o sporze wokół nowoczesnej sceny operowej
We współczesnych czasach borykamy się z własnym sporem o operę. Trudno dziś przewidzieć jego finał, ale łatwo zauważyć jego pozytywne dla kultury konsekwencje. Coraz częściej wznosimy się ponad utarte kanony inscenizacyjne, które w przypadku dzieł kilkusetletnich można by nawet nazwać schematami. Coraz bardziej redukujemy też dystans dzielący libretto od współczesnego odbiorcy. Niestety. każdy medal ma też swą drugą stronę…
Muzyczne panaceum na…
Od zarania dziejów, a szczególnie od okresu starożytności udowadniano, że sztuka oddziałuje na człowieka i wpływa na różne sfery życia. Słynne słowa Arystotelesa, że sztuka łagodzi obyczaje, przetrwały do dziś i są wielokrotnie powtarzane a także parafrazowane. Warto podkreślić, że dzięki współczesnym badaniom naukowym wiemy, iż to muzyka – spośród wszystkich dziedzin sztuki – najsilniej oddziałuje na bio-psycho-społeczne sfery funkcjonowania człowieka.
Perkusista – czyli kto?
Perkusista – czyli ktoś, kto gra na perkusji… Ale to znaczy, że na czym gra? No jak to, na czym? Na tak zwanym (kolejne słowo, którego nie lubię) zestawie rozrywkowym! Jest to ogólnie rzecz biorąc, pierwsza myśl pojawiająca się w głowie rozmówcy laika, amatora, czy nawet czasem profesjonalisty. Gdybyśmy mieli ten powszechny obraz perkusisty rozwinąć w sposób bardzo uproszczony, to jest to nikt inny, jak muzyk siedzący za swoim „zestawem”, najczęściej z tyłu na scenie wokół swoich kolegów z zespołu. Zgodzicie się ze mną, prawda? Jest to pierwszy obraz perkusisty, który nam się pojawia w głowie. Otóż szanowni czytelnicy – nie!
Amplifikacja instrumentu akustycznego. Idea i praktyka
Amplifikacja jest dla mnie narzędziem, w oparciu o które poszukuję własnej tożsamości jako instrumentalisty. Jej funkcja z pewnością daleko wykracza poza proste „wzmocnienie” sygnału, a mimo iż od wielu już lat obecna jest w wykonawstwie muzyki współczesnej, to jej potencjał wydaje się wciąż niewystarczająco wyzyskany.
Fluxus and experimental music
Fluxus is an international and interdisciplinary artistic collective (or network) established in the 1960s and 1970s. Composers, painters, poets, designers – merging, exploring, overlapping media, disciplines, art fields and topics – it was their signature. In addition, representatives of Fluxus were not only artists in a classic term, but as well economists, chefs or mathematicians. However, experimental artists which were taking part in Fluxus events and activities, had different ideas about Fluxus itself. In fact, they had diversified ideas about art and society as well. This diversity of ideas is a great reflection of art created by Fluxus.
Postrzeganie czasu w muzyce. Analiza „Reflection for Cello” Agnieszki Zdrojek-Suchodolskiej
Kompozytor od początku swojej drogi zawodowej zmaga się z pojęciem czasu. Czas to coś płynącego, nieokiełznanego, często niepojmowanego. Czas dla kompozytora miał być tym, nad czym może zapanować, co może okiełznać i uchwycić – miał być czymś, co może podzielić według własnego uznania.
Historia pewnej płyty: „Magical Mystery Tour” The Beatles 50 lat po premierze
Ciężko mi wskazać najlepszą płytę w dorobku The Beatles. Zbyt wiele jest po prostu bardzo dobrych, zbyt wiele zwyczajnie zbyt lubię od wielu lat. Łatwiej natomiast wskazać mi album w ich dorobku najbardziej niezwykły. Tak się składa, że niedawno minęło dokładnie 50 lat od jego premiery. 27 listopada 1967 roku na rynek trafił Magical Mystery Tour.
Nina Simone – fuzja wielu gatunków muzycznych
Wielu osobom wydawała się zagubiona, „nieżyciowa”, jednakże w jej zachowaniu i sposobie myślenia o sztuce, było coś niepowtarzalnego. Słuchając jej unikatowych aranżacji, bardzo charakterystycznych, rewolucyjnych tekstów trudno było przypisać kompozycje do konkretnego stylu muzycznego. Lecz właśnie w tym chaosie można znaleźć logiczne powiązania wielu gatunków, które w połączeniu z charyzmą artystki tworzą bardzo ciekawą całość.
Sonaty na pianoforte z akompaniamentem skrzypiec
Czy można akompaniować na skrzypcach? W postromantycznym systemie edukacji muzycznej, który w dalszym ciągu jest podstawą kształcenia młodych instrumentalistów panuje głębokie przekonanie, iż wszystkie utwory kameralne przeznaczone na skrzypce oraz instrument klawiszowy są sonatami „skrzypcowymi”. Jest to stwierdzenie bardzo dla pianistów krzywdzące.
Narodziny króla. O włoskich początkach fortepianu
Zastąpić piórka brutalnie szarpiące struny młoteczkami, które będą delikatnie uderzały w strunę pozwalając jej wybrzmieć – taka idea przyświecała Bartolomeo Cristoforiemu, gdy tworzył instrument, który miał się stać fortepianem – narzędziem, za pomocą którego można było wyrażać najsubtelniejsze uczucia, opisywać wyrafinowane przeżycia i snuć najpiękniejsze opowieści.
Polskie musicale – miniprzewodnik dla początkujących
Historia polskiego musicalu jest stosunkowo krótka, bo na dobrą sprawę zaczyna się dopiero w latach 70-tych XX wieku. W czasie minionych 50 lat nie powstało może dzieło, które stanowiłoby konkurencję dla produkcji z Broadwayu, ale jest kilka pozycji wartych poznania ‒ chociażby po to, aby zadać kłam twierdzeniu cudze chwalicie, swego nie znacie.
"Kiss me Jesus". Wątek chrześcijaństwa w musicalu amerykańskim lat 60. i 70.
Okres końca lat 60. i początku lat 70. to okres wzmożonego zainteresowania religią i wiarą w amerykańskiej kulturze. Jedną z tego oznak jest wzrost liczby musicali, w których wątek chrześcijaństwa staje się jednym z głównych analizowanych problemów. Motyw, dotychczas pomijany, pojawiał jedynie jako tło niektórych musicali, jednakże nigdy tej kwestii nie problematyzował, pozostawał jedynie pewnym kontekstem.
Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie – tworzenie i wdrażanie strategii organizacji
Proces metamorfozy Muzeum w nowocześnie zarządzaną organizację niezorientowaną na zysk rozpoczęto od symbolicznego zdefiniowania wizji i misji oraz wytyczenia pięciu kierunków rozwoju. Przyjęta wizja, określąca długofalowy nadrzędny cel Muzeum, brzmi: Chcemy, aby nasze Muzeum najlepiej w Polsce oddawało idee oświecenia, będąc miejscem wysokiej kultury i debaty publicznej. Misją Muzeum jest: Upowszechnianie wiedzy o epoce Stanisława Augusta i kolekcji królewskiej oraz ukazywanie świetności ogrodów i zabytków.
Współpraca organizacji pozarządowych z otoczeniem
Organizacja pozarządowa musi mieć środki na działalność, by realizować swoją misję i cele. Poza tym, funkcjonując w środowisku lokalnym, musi mieć sprzymierzeńców, którzy będą wspierali jej działania. Na efektywnej współpracy korzysta cała społeczność lokalna, zwłaszcza, że zarówno jednostki, samorządy, jak i biznes, nie są w stanie w pojedynkę rozwiązać problemów społecznych.
Daj się zainspirować. Festiwale jazzowe i wolontariat
Od kilku lat maj jest dla mnie miesiącem intensywnych spotkań z muzyką jazzową. Pakuję się, wsiadam w samolot i lecę do Trondheim, żeby przez tydzień pomagać przy jednym z największych festiwali jazzowych w Norwegii. Jedni pewnie myślą sobie: „fantastyczny pomysł!”, inni pukają się w czoło i zastanawiają się, po co lecieć taki kawał do drogi, napracować się, a do tego nie dostać za to ani grosza…
Więź rodzinna – o relacjach soulu i hip-hopu
Przy pierwszym kontakcie muzyka hip-hopowa i soul są jakby… z zupełnie innych bajek. Gdy zestawimy jakiś sztandarowy kawałek hip-hopowy z pierwszą lepszą piosenką soulową, odkryjemy przepaść. Po jej jednej stronie jest hip-hop – surowy wokal, z akompaniamentem prostych, energicznych podkładów. Po drugiej jest soul, zdefiniowany przez wyśmienitych wokalistów, którym towarzyszy często bogata instrumentacja. Pomimo tego kontrastu istnieje między nimi związek, znacznie silniejszy, niż wynikałoby to z chronologii.
Henryk Wars – Pierwszy Polak w Hollywood
„You, your talents, and your music will live forever in the lives you touched” – to napis widniejący na grobie Henryka Warsa w Hillside Memorial Park w Cluver City w Kalifornii. I rzeczywiście jego muzyka przetrwała w nieśmiertelnych przebojach takich jak Umówiłem się z nią na dziewiątą, Już taki jestem zimny drań, Sex appeal, Miłość ci wszystko wybaczy…
Szperając w pamięci. O życiu i twórczości Eugeniusza Morawskiego
Eugeniusz Morawski-Dąbrowa urodził się 2 października 1876 roku. Studiował w warszawskim konserwatorium, które ukończył w 1904, jako absolwent kompozycji u Zygmunta Noskowskiego, a także fortepianu u Antoniego Sygietyńskiego. W 1903 roku podjął także naukę w klasie rysunku Jana Kazimierza Kauzika, rok później wstąpił nawet do nowopowstałej Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie (gdzie do 1907 był uczniem Konrada Krzyżanowskiego – portret, Ferdynanda Ruszczyca – pejzaż i Karola Tichego – sztuka stosowana).
Krytyczna pomyłka
Bogusław Schaeffer zachęca, by każdy krytyk muzyczny na swoim biurku, ku przestrodze, miał Lexicon of Musical Invective Nicolasa Slonimsky’ego. Autor owej książki badając opinie i recenzje krytyków muzycznych, wykazał, jak bardzo mylili się w swoich sądach.
Recenzent? Moralista? „Naprawiacz świata”? Kim właściwie jest krytyk muzyczny i jakie ma prawo do mówienia nie o sobie?
Entuzjazm w prosty sposób przekłada się na działanie, zgodnie z zasadą: ten, kto lubi słuchać, może też o swoich wrażeniach pisać i opowiadać. A wartość owej interpretacji zachwalać. Bo dziś to komentator szuka odbiorcy.
Idea pejzażu dźwiękowego Raymonda Murraya Schafera w myśli i twórczości Lidii Zielińskiej
Koncepcja „pejzażu dźwiękowego” („soundscape”) narodziła się i rozwinęła w myśli kanadyjskiego kompozytora, pedagoga i badacza Raymonda Murraya Schafera. W pierwszej połowie lat siedemdziesiątych XX wieku kierował on grupą badawczą pod nazwą World Soundscape Project (Przedsięwzięcie Pejzażu Dźwiękowego Świata). Jej członkowie prowadzili szereg działań, m.in. nagrywali i analizowali pejzaże dźwiękowe wybranych miast i wsi.
Jörg Mager – zapomniany wynalazca instrumentów i pionier mikrotonowości
Pierwsze dekady XX wieku to czas radykalnych zmian w sztuce – prawdopodobnie żadna wcześniejsza epoka nie wpłynęła też tak znacząco na myślenie o harmonii i brzmieniu. Jednym z ówczesnych wizjonerów, który wyprzedził swoją epokę o dziesięciolecia, a obecne pozostaje całkowicie zapomniany, jest Jörg Mager.
Dwugłos w sprawie grzechotek
Wśród znanych wczesnośredniowiecznych grzechotek najliczniejsze są pisanki gliniane. Spotyka się je zarówno na grodach i osadach, jak i na cmentarzyskach. Znaczna koncentracja tych przedmiotów występuje na stanowiskach leżących w regionach Śląska, Wielkopolski, Kujaw i Ziemi Chełmińskiej.
Pomost do świata dźwięków
Archeomuzykologia pozwala na wikłanie się w zagadki dotyczące przedmiotów, które kiedyś stanowiły instrument muzyczny lub muzyczne narzędzie. Niełatwo zadawać pytania niemym fragmentom przeszłości – żeby odkryć i udowodnić ich znaczenie potrzeba wiele wyobraźni, specjalistycznej wiedzy i detektywistycznego dążenia do odkrywania tajemnic.
Video wykład. Kivy versus Levinson (część 1)
W pierwszej części wykładu prof. UG, dr hab. Anna Chęćka, zapoznaje nas z problemem doświadczania muzyki na podstawie sporu między Peterem Kivym i Jerroldem Levinsonem. Kto wygra walkę? Kivy’owski, wykształcony słuchacz czy Levinsonowski, naiwny odbiorca?
Video wykład. Kivy versus Levinson (część 2)
Czy dzieło muzyczne jest tworzone, czy odkrywane? Czy muzyka może być siłą umoralniającą? W drugiej części wykładu prof. UG, dr hab. Anna Chęćka, odpowiada na owe pytania, powołując się na dyskusję Petera Kivy’ego z Jerroldem Levinsonem.
Mama ma, trochę dobra, trochę zła
„Mama ma, trochę dobra, trochę zła”, czyli tydzień z kołysankami (i pobudkami) współczesnego Mazowsza Północnego. Folklor dziecięcy w codziennym użyciu.
Jak mówić i pisać o muzyce popularnej? Podsumowanie panelu dyskusyjnego
Czym właściwie jest muzyka popularna w dzisiejszych czasach? Jak możemy ją definiować i w jaki sposób wytyczać jej granice? Przystępując do dyskusji nad rolą krytyki muzycznej i zadań krytyka zajmującego się muzyką popularną, nie da się uciec od rozmów o samej muzyce i tego, co dzieje się obecnie w polskiej popkulturze. Tak było też podczas ostatniego panelu dyskusyjnego zorganizowanego przez Fundację MEAKULTURA przy wsparciu Miasta Poznań, który odbył się 20 kwietnia 2017 roku w Poznaniu.
Tyrania muzyki. Video wykład
Czy piękna, harmonijna muzyka może stać się narzędziem przemocy? W jaki sposób przedstawiają tyranię muzyki sami artyści? Co dzieje się z bohaterem „Mechanicznej pomarańczy” Stanleya Kubricka i jaką rolę odgrywają w filmie sceny z muzyką „Ludwiga Van”? O tym wszystkim opowiada w swoim wykładzie Prof. dr hab. Sławomira Żerańska-Kominek.
Krótka (i subiektywna) historia śpiewania na ekranie
Śpiewanie, nucenie, gwizdanie to całkiem zwyczajne czynności, które towarzyszą nam każdego dnia, wyrażając nasze emocje. Nic dziwnego, że twórcy filmów, chcąc uwiarygodnić postaci scenariusza, powierzają im partie śpiewane. Pytanie tylko, czy śpiewanie w filmie faktycznie wypada autentycznie?
Video wykład. Wpływ zimnej wojny na polską szkołę kompozytorską
Jak wyglądała polityka kulturalna po obu stronach „żelaznej kurtyny”? Czy Festiwal „Warszawska Jesień” pokazał wyższość kultury socjalistycznej nad kapitalistyczną? Co miała wspólnego awangarda i CIA? Na te i inne pytania odpowiada w swoim video wykładzie Profesor Krzysztof Meyer.
Queen of soul, queen of souls
Talent muzyczny Arethy objawił się we wczesnym wieku. Była samoukiem, a pierwsze kroki na ścieżce artystycznej stawiała w chórze kościelnym, funkcjonującym przy New Bethel Baptist Church, w którym jej ojciec pracował jako kaznodzieja. To on wpadł na pomysł zaprezentowania wokalnego i pianistycznego talentu swojej córki przed całym zgromadzeniem.
Miejsce kobiet w historii hip-hopu
Kultura hip-hop narodziła się na początku lat siedemdziesiątych XX wieku w Nowym Jorku na Bronksie – w dzielnicy nazywanej gettem, w której mieszkali prawie wyłącznie Afroamerykanie oraz Latynosi. Początkowo, powstający tam hip-hop nie przystawał do rzeczywistości Nowego Jorku i funkcjonującej tam kultury popularnej. Czynnikiem oddzielającym ludność Bronksu od reszty miasta, oprócz panującej biedy, był wysoki poziom przestępczości.
Tradycyjne instrumentarium japońskie
Tradycyjne instrumentarium to zwierciadło wrażliwości muzycznej każdego kraju. Japońskie instrumenty coraz częściej inspirują współczesnych kompozytorów do ciekawych eksperymentów brzmieniowych.
Trzy bębny i flet – rola muzyki w "teatrze tradycyjnym" „no"
Powstały około 650 lat temu teatr „nō” jest jednym z najstarszych japońskich widowisk tradycyjnych, a w 2001 roku został wpisany na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Na grę aktorów oraz przebieg akcji bezpośredni wpływ ma muzyka. Sztuka wystawiania teatru „nō” jest kultywowana od wieków przez pięć japońskich rodów. Terminu „teatr” używa się umownie na potrzeby europejskiej terminologii.
Mityczne korzenie klasycznego tańca indyjskiego
W kulturze Indii taniec od najdawniejszych czasów stanowił jedną z najważniejszych aktywności człowieka, będąc przede wszystkim silnym przejawem jego duchowości. Mitologia indyjska (a wcześniej mitologia Ariów) i religia hinduistyczna nadały owej sztuce nader wysoką rangę.
Edukacja taneczna w amatorskim ruchu artystycznym. Realizacja autorskiego programu „Myśl w ruchu"
Historia rozwoju tańca współczesnego w Polsce ostatnich dwudziestu lat powoduje trudność w jednoznacznym wyznaczeniu granic: gdzie kończy się już ruch amatorski i zaczyna profesjonalizm.
Video wykład. "Państwo powinno mnie utrzymywać" czyli relacje artystów z władzą
Czy artysta ma prawo oczekiwać stałej pensji od państwa? W jakiej sytuacji jego dorobek może stać się „marką narodową”? Jak radzili sobie z tym problemem twórcy tacy jak Jean Sibelius, Wolfgang Amadeusz Mozart czy Karol Szymanowski? O problemie relacji artystów z władzą opowiada dr Danuta Gwizdalanka.
Zwrot subiektywny, albo prawdziwe homary muzyki współczesnej
Wśród licznych dyskursów nowej muzyki jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych jest specjalistyczne wykonawstwo. Początki sięgają czasów powstania pierwszych profesjonalnych zespołów muzycznych, które były gotowe poświęcić się wyłącznie wykonywaniu utworów współczesnych kompozytorów.
Joy Division: czołowy reprezentant new wave
Joy Division jest jednym z najważniejszych zespołów należących do nurtu new wave. Niektórzy sądzą nawet, że to od ich mrocznego i „zimnego” brzmienia pochodzi nazwa tegoż nurtu muzycznego, co jest oczywiście błędne. Jednak tego typu pomyłki sugerują, że Joy Division stanowi ważny element w historii muzyki.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.11. zakończenie
Na zakończenie cyklu tekstów o polifonicznej pieśni okolicznościowej w okresie zygmuntowskim wypada zastanowić się krótko nad charakterem, znaczeniem omówionego repertuaru. Pewna trudność polega na tym, że jakiekolwiek śmiałe wnioski czy generalizacje wyciągnięte w oparciu o analizę grupy zaledwie dziewięciu muzycznie nieobszernych kompozycji słusznie naraziłyby autora na śmieszność. Pytań jednak nasuwa się wiele: o specyfikę zachowanego okazjonalnego repertuaru, o druk, który powinien podlegać prawom handlowym, o miejsce muzyki w życiu ówczesnych, także możnych, a idąc tym tropem – nawet pytanie o problematykę mecenatu.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.10. Lament królewny Anny
Dziewiątą, ostatnią pieśnią, której przyjrzymy się w tym cyklu jest Królewny polskiej Anny lament. Przyjmuje on formę żałobnej wypowiedzi samej – wtedy jeszcze – księżniczki. W większości strofy te są poetyckim opisem smutku i spotykających ją tragedii, ale nie bez elementów, które można rozwinąć z uwzględnieniem kontekstu historycznego.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.9. Ojcowska żałoba
Lament Jeronima Szafrańca starosty chęcińskiego o śmierci Syna jego stanowi wśród omawianego repertuaru ewenement – zachował się aż w trzech źródłach i to w dodatku kompletnych. Można zresztą powiedzieć – antycypując – że współgra ta stosunkowo liczna źródłowa reprezentacja z wartością artystyczną tego utworu, która wśród omawianych w tym cyklu pieśni jest niewątpliwie największa.
New wave: historia i charakterystyka nurtu
Przełom lat 70. i 80. to bardzo burzliwy okres w historii XX wieku, w tym również muzyki. Zerwanie z tradycją, bunt i pogoń za tym, co nowoczesne sprzyjały kształtowaniu się nowych nurtów muzycznych.
Video wykład. Muzyka kontekstualna
Czym jest muzyka kontekstualna i jakie media mogą być w nią zaangażowane? W jaki sposób odbieramy takie kompozycje? O tym wszystkim opowiada w swoim videowykładzie Jagoda Szmytka.
Video wykład. Społecznościowe komponowanie
Czym jest komponowanie społecznościowe? Jak można wykorzystać w muzyce media lub grupy społecznościowe? Co może być tematem takiej sztuki i jak się nad nią pracuje? O tym wszystkim opowiada w swoim videowykładzie Jagoda Szmytka.
Język operowy Mariusza Trelińskiego
Mariusz Treliński jest obecnie jednym z najbardziej cenionych polskich reżyserów operowych. Ze świata filmu przeszedł do opery i z ogromnym powodzeniem realizuje dzieła należące do kanonu, jak i opery współczesne. Niniejszy tekst w ogólnym zarysie przedstawia najważniejsze cechy jego reżyserskiego stylu.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.8. Nauki małżeńskie
O ile poprzednia część cyklu tekstów poświęconych polifonicznej pieśni okolicznościowej dotyczyła utworu przeznaczonego na wesele samego króla, o tyle tym razem przyjrzymy się epitalamium powstałym na użytek szlachecki: Pieśni na wesele Wielmożnego Pana Jana Kostki ze Sztymbarku, o małżeństwie świętym.
Divertimento
Divertimento to cykl, który zaczął się tego samego roku, w którym skończył się Kabaret Starszych Panów. Można go nazwać Kabaretem Starszego Pana, ponieważ Jeremi Przybora czynił w nim to samo, co poprzednio dwaj Starsi Panowie, czyli prowadził interes, a piosenka pozostawała nadal elementem współdecydującym o kształcie spektaklu.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.7. Królewskie wesele
Pieśń o weselu jest jednym z dwóch epitalamiów XVI-wiecznych omawianych w tym cyklu. Katarzyna Habsburżanka to kolejna, trzecia już żona Zygmunta Augusta. Król, mimo młodego wieku, do 1553 roku owdowiał dwukrotnie – pierwszy raz po śmierci Elżbiety Habsburżanki w 1545, następnie zaś po śmierci ukochanej Barbary Radziwiłłówny w 1551. Żadna z nich nie dała Augustowi potomka, tak potrzebnego wymierającej już wtedy dynastii.
Ogólna klasyfikacja typów klawesynu
Dzisiejsza klawesynowa praktyka wykonawcza wyróżnia dwa główne typy instrumentów: kopię historycznego instrumentu oraz klawesyn XX-wieczny. Pierwszy typ korzysta ze wzorów klawesynów oryginalnych, które zachowały się i stanowią dziś niezwykle wartościowe zabytki (często działające) kultury muzycznej minionych epok. Drugi typ to klawesyn stworzony w XX wieku, który inspiruje się w pewnym stopniu klawesynem dawnym. Posiada jednak odmienną specyfikę i różne od swojego przodka walory brzmieniowe. Jak jest zbudowany klawesyn i jak można sklasyfikować jego rodzaje?
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.6. Barbara
Napis nad grobem zacnej krolowej jest epitafium dość tradycyjnym, zawierającym charakterystyczne dlań elementy. Po pierwsze zachowuje częstą formę mowy zmarłego do żywych, po drugie zaś wygłaszane jest „od grobu” do przechodnia. Dwie pierwsze strofy pieśni stanowią zatem typowy dla tej formy wstęp wzywający do zatrzymania się nad grobem i krótko przedstawiający postać zmarłej, która zwraca się do przechodzącego. Dalsze strofy do piątej włącznie to ogólne dzieje życia Barbary.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.5. Śmierć króla
Kolejnym omawianym w ramach cyklu utworem jest Pieśń o śmierci Krola Jego Miłości Starego, Sigmunda pierwszego. Zygmunt I Stary umarł w 1548 roku. Wydaje się, że rok ten jest najbardziej prawdopodobną datą powstania pieśni, tym bardziej, że od śmierci króla do uroczystości pogrzebowych minęły prawie cztery miesiące, co dawało nieznanemu nam autorowi pewien czas na napisanie stosownej pieśni okolicznościowej.
Jak analizować muzykę rockową? "Boskie Buenos" zespołu Maanam
Muzyka popularna, pomimo tego, że istnieje już ponad 50 lat, traktowana jest przez muzykologów marginalnie. Być może ze względu na jej prostotę czy amatorski charakter uważana jest za niewartą głębszych badań, chociaż wciąż nie ma jednej „recepty” na to, jak taką muzykę należy analizować.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.4. Dyplomata i awanturnik
Hieronim Łaski, bohater Pieśni na śmierć Łaskiego, nie jest postacią znaną z pierwszego planu dziejów XVI wieku, choć życiorys jego okazuje się niezwykle barwny i równie niejednoznaczny. Burzliwy to życiorys: człowieka niezwykle energicznego, ale też z dużym prawdopodobieństwem powierzchownego, ceniącego zbytki, zmieniającego kursy. Trudno wypowiadać się o jego dobrej woli, niewątpliwie jednak był Hieronim Łaski postacią wyjątkowo jaskrawą, podziwianą nie tylko w Polsce.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.3. Żałoba Węgier
Pieśń o posiędzieniu ziemie węgierskiej jest pieśnią historyczną, ale z bardzo silnym nacechowaniem kaznodziejsko-parenetycznym. Wiersz zaliczamy do poezji antytureckiej powstającej w Rzeczypospolitej już od końca XV wieku, a szczególnie licznej w burzliwym dla południowych sąsiadów Polski wieku XVI. Utwory należące do tej literatury określa się często – ze względu na tematykę turecką – jako turcyki
Wieczór z Kabaretem Starszych Panów – cz. 6
Wasowski i Przybora w kreacji Panów A i B to aktorzy oszczędni, posługujący się subtelnymi, delikatnymi środkami, ze szczególnym wyczuciem zaznaczający wszelkie dwuznaczne sytuacje. Urzekali odbiorcę niedopowiedzianą aluzją, zmianą barwy głosu, jego wielce znaczącym zawieszeniem. Ich wyczucie było zniewalające.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.2. Początki
18 grudnia 1529 roku miała na sejmie w Piotrkowie miejsce elekcja dziewięcioletniego zaledwie Zygmunta Augusta na króla Polski. Z tym właśnie wydarzeniem związana jest pierwsza kompozycja omawiana w niniejszym cyklu poświęconym okolicznościowej i historycznej pieśni polifonicznej w Rzeczypospolitej okresu zygmuntowskiego.
Poemat symfoniczny
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Poemat symfoniczny.
Polifoniczna pieśń okolicznościowa w okresie zygmuntowskim – cz.1. Konteksty
Artykuł otwiera cykl tekstów poświęconych zjawisku okolicznościowej i historycznej pieśni polifonicznej w Rzeczypospolitej okresu zygmuntowskiego. Celem, jaki postawił sobie autor, było zbadanie kontekstu utworów ze względu na ich przeznaczenie okolicznościowe lub treści historyczne. Repertuar ten nie był do tej pory pod tym kątem badany. Ponadto wzięte pod uwagę pieśni zostaną zestawione razem bez względu na ich wartość artystyczną.
Muzyka na drodze do dorosłości – fenomen umuzykalniania dzieci w Lublinie
Dziecięcy mózg – jakże różni się od naszego, dorosłego. W toku dojrzewania nabieramy pewnych umiejętności, ale jednocześnie tracimy te, które dawno temu definiowały nas jako dzieci. Czy możemy więc zrozumieć dziecko i jego świat potrzeb?
Symfonia (13)
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Symfonia (13).
Video wykład – Kwestia wyboru – cz. 2
W naszym codziennym życiu stykamy się z wyborami, często z pozoru nieistotne działania, które podejmujemy, mają olbrzymie konsekwencje dla naszej przyszłości. Cyfrowy świat otwiera przed współczesnym kompozytorem setki dróg, które przechodzą przez filtr jego doświadczeń, czy upodobań estetycznych. Nieznajomi wkraczają w życie. Świat dyskretnie modeluje wrażliwość.
Wykład został zarejestrowany w marcu 2016 roku podczas IV Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Elementi IV. Artykulacje, organizowanej przez Koło Naukowe Studentów Teorii Muzyki oraz Koło Naukowe Studentów Kompozycji Akademii Muzycznej w Krakowie.
Video wykład. Kwestia wyboru – cz. 1
W naszym codziennym życiu stykamy się z wyborami, często z pozoru nieistotne działania, które podejmujemy mają olbrzymie konsekwencje dla naszej przyszłości. Cyfrowy świat otwiera przed współczesnym kompozytorem setki dróg, które przechodzą przez filtr jego doświadczeń, czy upodobań estetycznych. Nieznajomi wkraczają w życie. Świat dyskretnie modeluje wrażliwość.
Symfonia (12)
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Symfonia (12).
Symfonia (11)
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Symfonia (11).
Edukacja małego dziecka według Edwina E. Gordona
Profesor E.E. Gordon opracował teorię uczenia się muzyki, która w bardzo prosty, logiczny sposob pozwala skutecznie prowadzić dzieci przez muzyczny świat. Zaczyna się od akulturacji, która nigdy się nie kończy – podobnie jak rosnący niemal z każdym dniem zasób słów i zwrotów.
Pięćdziesiąt pięć przymiarek do śmierci
Historia Aninki i Pepíčka, osieroconego przez ojca rodzeństwa, które musi zdobyć świeże mleko dla chorej matki, ale nie ma pieniędzy, idzie więc w ślady ulicznego kataryniarza Brundibára i próbuje zarobić na zakupy śpiewaniem – to w gruncie rzeczy dość prosta i w założeniu uniwersalna opowieść o zwycięstwie dobra nad złem. W Theresienstadt nabrała całkiem nowych znaczeń i urosła do rangi symbolu żydowskich losów.
"On tam być musi". Relacje tekstowo-muzyczne według Rafała Augustyna
Z jakich źródeł kompozytor czerpie teksty do swoich utworów? Na czym polega jego praca ze słowami? O rozmaitych, często instrygujących przypadkach relacji tekstowo-muzycznych w swoich kompozycjach opowiada Rafał Augustyn.
Wieczór z Kabaretem Starszych Panów – cz. 5
Wasowski i Przybora w kreacji Panów A i B to aktorzy oszczędni, posługujący się subtelnymi, delikatnymi środkami, ze szczególnym wyczuciem zaznaczający wszelkie dwuznaczne sytuacje. Urzekali odbiorcę niedopowiedzianą aluzją, zmianą barwy głosu, jego wielce znaczącym zawieszeniem. Ich wyczucie było zniewalające.
Symfonia (9)
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Symfonia (9).
Symfonia (8)
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Symfonia (8).
Subtelność i chłód filozofii natury – Justé Janulyté
Wśród muzyków często powtarza się pewien schemat – nad dźwiękami pochylają się bowiem dzięki bezpośrednim impulsom. Reguła ta, przynajmniej pozornie, spełniła się także w przypadku Justé Janulyté, której muzycznym katalizatorem stała się muzyka Giacomo Pucciniego.
Video wykład. Moralne uwikłanie muzyki
Prof. UG, dr hab. Anna Chęćka-Gotkowicz opowiada o etycznym wymiarze doświadczania dźwięków, odwołując się do teorii Petera Kivy’ego oraz koncepcji francuskich filozofów – Pascala Quignarda, Gisèle Brelet i Vladimira Jankèlèvitcha. Zwraca uwagę na wielogłosowość rozumienia muzycznego „podmiotu moralnego”.
Symfonia (7)
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Symfonia (7).
Muzyka lubi się powtarzać
Kto raz słyszał Music for 18 Musicians Steve’a Reicha, ten wie, jak długo i ile razy można powtarzać w utworze tę samą frazę. Choć ta trwająca ponad godzinę kompozycja nie należy jeszcze do najbardziej irytujących przykładów repetycji, to i tak jej koncertowe wykonanie jest niezłym sprawdzianem cierpliwości słuchaczy. Kogo muzyka ta nie wprawi w stan hipnozy, ten z pewnością straci spokój ducha.
Symfonia (6)
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Symfonia (6).
Opera-gatunek najpełniej pokazujący naturę współczesnego człowieka? Próba analizy intertekstualnej Orphee Dariusza Przybylskiego
Nokturn g-moll op. 15 nr 3 Fryderyka Chopina
Nokturn g-moll zajmuje ostatnie miejsce w opusie 15, dedykowanym Ferdynandowi Hillerowi, a wydanym w 1833 roku. Aura tajemniczości, którą rozpościera już od pierwszych taktów, wielokrotnie skłaniała komentatorów twórczości Chopina do barwnych interpretacji.
Symfonia (5)
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Symfonia (5).
Symfonia (4)
Bohdan Pociej (1933‐2011) był w krajobrazie polskiej muzykologii postacią niezwykłą. Zafascynowany filozofią pisał o muzyce w sposób niespotykany – ogromnie erudycyjny a jednocześnie bardzo przejrzysty. Prezentowane teksty Pocieja przedstawiają jego oryginalną wizję historii form i gatunków muzycznych. Oto kolejna część – Symfonia (4).
Wieczór z Kabaretem Starszych Panów – cz. 4
Wasowski i Przybora w kreacji Panów A i B to aktorzy oszczędni, posługujący się subtelnymi, delikatnymi środkami, ze szczególnym wyczuciem zaznaczający wszelkie dwuznaczne sytuacje. Urzekali odbiorcę niedopowiedzianą aluzją, zmianą barwy głosu, jego wielce znaczącym zawieszeniem. Ich wyczucie było zniewalające.
Wieczór z Kabaretem Starszych Panów – cz. 3
Wasowski i Przybora w kreacji Panów A i B to aktorzy oszczędni, posługujący się subtelnymi, delikatnymi środkami, ze szczególnym wyczuciem zaznaczający wszelkie dwuznaczne sytuacje. Urzekali odbiorcę niedopowiedzianą aluzją, zmianą barwy głosu, jego wielce znaczącym zawieszeniem. Ich wyczucie było zniewalające.
Wieczór z Kabaretem Starszych Panów – cz. 2
Wasowski i Przybora w kreacji Panów A i B to aktorzy oszczędni, posługujący się subtelnymi, delikatnymi środkami, ze szczególnym wyczuciem zaznaczający wszelkie dwuznaczne sytuacje. Urzekali odbiorcę niedopowiedzianą aluzją, zmianą barwy głosu, jego wielce znaczącym zawieszeniem. Ich wyczucie było zniewalające.
Video wykład. Brzydkie słowa, brudny dźwięk. Jak analizować relację komunikacyjną między muzykami a słuchaczami?
Dr Michał Jan Lutostański opowiada o swoich badaniach nad relacjami między muzyką a subkulturami młodzieżowymi (skinami, punkami, hiphopowcami oraz metalami), pytając o funkcję muzyki w projekcie tożsamościowym tych wspólnot, znacznie tekstów dla ich samookreślenia oraz style życia związane z subkulturowym funkcjonowaniem.
Wieczór z Kabaretem Starszych Panów – cz. 1
Wasowski i Przybora w kreacji Panów A i B to aktorzy oszczędni, posługujący się subtelnymi, delikatnymi środkami, ze szczególnym wyczuciem zaznaczający wszelkie dwuznaczne sytuacje. Urzekali odbiorcę niedopowiedzianą aluzją, zmianą barwy głosu, jego wielce znaczącym zawieszeniem. Ich wyczucie było zniewalające.
Video wykład. Dziennikarstwo muzyczne
Piotr Metz opowiada o swoich wywiadach z artystami, o tym, jak trzeba się do nich przygotować i o co warto pytać, by przełamać bariery komunikacyjne i poruszyć w rozmowie tematy nieoczywiste. Doradza, w jaki sposób należy respektować wolę, a nawet znużenie rozmówcy i przypomina, że wywiad to nierówna gra, a najwięcej zależy w niej od pierwszego pytania…
Na czubkach palców. Historia point
Początki baletu związane są z dworskimi widowiskami i sięgają końca XVI wieku. Tańczono wówczas w obszernych, bogato zdobionych strojach i butach na wysokim obcasie. W XVIII wieku Włoszka Maria Camargo, jedna z pierwszych profesjonalnych kobiet-tancerek na scenie, wprowadziła niemałą rewolucję w ubiorze, między innymi zastępując pantofelki na obcasie płaskimi, umożliwiającymi wykonywanie skoków.
Video wykład. Nostalgia w muzyce popularnej. Próba diagnozy zjawiska
Prof. dr hab. Marek Jeziński (UMK) opowiada o wykorzystaniu nostalgii w muzyce popularnej oraz mitologizacji i idealizacji przeszłości z tym związanej; poza elementami pamięci biograficznej, tym, co zyskuje tu wartość nostalgiczną, okazuje się sama historia muzyki popularnej.
Video wykład. Czego badacze rocka nie wiedzą o rapie
Dr Tomasz Kukołowicz mówi o wszystkim tym, co badacze muzyki chcieliby wiedzieć o rapie, ale bali się zapytać. Broniąc hiphopu przed zarzutami, iż nie jest „prawdziwą” muzyką i nie wymaga od wykonawców większych umiejętności, przedstawia swoją próbę przygotowania instrumentarium badawczego do analizy hiphopu, opowiada też o specyfice raperskiego świata.
Video wykład. Kultura muzyczna półperyferii
Prof. UMK dr hab. Krzysztof Abriszewski analizuje nierówność dochodów artystów i dystrybucji dóbr kultury na przykładzie twórczości muzycznej, odwołując się do koncepcji kapitalistycznego systemu świata Immanuela Wallersteina. Badacz ukazuje asymetrię przepływu produktów i przepływu funduszy między centrum a półperyferiami.
Jean Sibelius – Finlandia op. 26
„Co czyni ten poemat symfoniczny tak atrakcyjnym? Z pewnością jego prosty styl. To utwór, którego tematy pochodzą wyłącznie „z góry”. Czysta inspiracja” – tak pisał w pamiętniku 1911 roku Jean Sibelius o Finlandii. Nieugaszony symbol kraju nie był jednak bezpośrednią kontrofensywą przeciwko carowi Mikołajowi II, ale raczej jednym z najlepszych owoców długotrwałej muzycznej taktyki, prowadzonej przez Sibeliusa od 1896 roku.
Video wykład – część XXIII. Co to jest kultura muzyczna?
Czym różni się kultura europejska od innych kultur muzycznych świata? Jakie funkcje pełni muzyka w naszej kulturze i w jaki sposób jest przekazywana? Czego oczekujemy od zawodowych muzyków? Co zmieniło się w muzyce europejskiej w ostatnim stuleciu? Odpowiedzi na te i inne pytania udziela w serii swoich video wykładów dr hab. Krzysztof Moraczewski, kulturoznawca, autor książki „Sztuka muzyczna jako dziedzina kultury” (Poznań 2007). Zapraszamy na część dwudziestą pierwszą.
Video wykład – część XXII. Muzyka postmodernistyczna 1
Czym różni się kultura europejska od innych kultur muzycznych świata? Jakie funkcje pełni muzyka w naszej kulturze i w jaki sposób jest przekazywana? Czego oczekujemy od zawodowych muzyków? Co zmieniło się w muzyce europejskiej w ostatnim stuleciu? Odpowiedzi na te i inne pytania udziela w serii swoich video wykładów dr hab. Krzysztof Moraczewski, kulturoznawca, autor książki „Sztuka muzyczna jako dziedzina kultury” (Poznań 2007). Zapraszamy na część dwudziestą drugą.
Kto nam wychował kompozytorów?
Kim byłby Johann Sebastian Bach, gdyby nie zajmował się muzyką? Może zostałby piekarzem i wówczas spędzałby całe dnie na wałkowaniu ciasta, a nie na wałkowaniu dzieł Johanna Adama Reinkena czy Vincenta Lübecka?
